ITR Filing Tips: ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન દાખલ કરવા માટે આવકવેરા વિભાગે ઘણા ફોર્મ નોટિફાય કર્યા છે. આ ફોર્મમાં ITR એક થી ITR સાત સુધી સામેલ છે. ITR દાખલ કરવા માટે સૌથી પહેલા જાણવું પડે છે કે તેમણે કયું ફોર્મ ભરવું જોઈએ. આવકવેરા કાયદાના જાણકાર અને ઇન્કમ ટેક્સ કન્સલ્ટિંગ ફર્મ Ravi Rajan & Co. LLP, Delhi ના ટેક્સેશન પાર્ટનર CA સી. કમલેશ કુમાર આપણને જણાવી રહ્યા છે આ બાબતે.
ITR ના ઘણા ફોર્મ
ભારતીય આવકવેરા કાયદા મુજબ ITR દાખલ કરવા માટે ફોર્મ ITR-1 થી લઈને ITR-7 સુધી હોય છે. ખોટા ફોર્મમાં ITR ફાઇલ કરવાથી તમારી રિટર્નને ડિફેક્ટિવ રિટર્ન માનવામાં આવી શકે છે. જો તમે તમારી ITR ખોટા ફોર્મમાં ફાઇલ કરી દીધી છે તો પરેશાન ન થશો. આવકવેરા વિભાગ તમને મોકો આપે છે કે તમે તેને જાતે સંશોધિત કરીને સાચા ફોર્મમાં રિટર્ન ફાઇલ કરી દો.
સાચું ફોર્મ ન ભર્યું તો શું થશે
જો તમે તમારું રિટર્ન દાખલ કરતી વખતે ખોટું ફોર્મ પસંદ કરી લીધું અને સમય રહેતા તમે તેને સંશોધિત ન કર્યું, તો તમને ઇન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટથી સેક્શન 139(9) હેઠળ નોટિસ મળી શકે છે. નોટિસ જારી થયા પછી તમને જણાવવામાં આવશે કે તમારું રિટર્ન ડિફેક્ટિવ રિટર્ન થઈ ગયું છે. તેને તમે સુધારી લો.
ઇન્કમ નોટિસમાં શું હશે
આ નોટિસમાં તમને જણાવવામાં આવશે કે ફોર્મ ખોટું કેમ છે. સાથે જ તમને સાચા ફોર્મમાં ITR ફાઇલ કરવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવશે. આ નોટિસ મળ્યા પછી તમે તરત સંશોધિત રિટર્ન દાખલ કરવા માટે પરેશાન ન થશો. આના પર અમલ કરવા માટે તમને પર્યાપ્ત સમય પણ મળશે. આ સુધાર અને સંશોધિત રિટર્ન ફાઇલ કરવા માટે તમને ૧૫ દિવસનો સમય મળશે.
સંશોધિત રિટર્ન દાખલ ન કર્યું તો શું થશે
જો તમે નોટિસનો જવાબ સમય પર નથી આપતા, અથવા આપેલા સમયમાં રિટર્ન સુધારતા નથી, તો ફાઇલ કરેલું રિટર્ન શૂન્ય (Void Return) માનવામાં આવશે. આનો અર્થ છે કે ટેક્સ અધિકારીઓ અનુસાર એવું માનવામાં આવશે કે એસેસીએ ક્યારેય રિટર્ન ફાઇલ જ નથી કર્યું. આનો અર્થ છે કે આવકવેરા વિભાગ માની લેશે કે તમે આ વર્ષે પોતાનું રિટર્ન દાખલ નથી કર્યું.
શૂન્ય રિટર્ન પર શું થશે
તમારા જમા કરેલા ITR ને શૂન્ય રિટર્ન (Void Return) માનવા પર તમારે કેટલાક પરિણામ માટે તૈયાર રહેવું પડશે.
સેક્શન 234F હેઠળ ITR મોડા દાખલ કરવા પર ૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની વિલંબ શુલ્ક લાગી શકે છે.
અનપેડ ટેક્સ લાયબિલિટી પર સેક્શન 234A, 234B અને 234C હેઠળ વ્યાજ લાગી શકે છે.
ભવિષ્યમાં મૂડીગત લાભ (Capital gains) અથવા વેપાર આવક (Business against future capital gains) વિરુદ્ધ નુકસાનની કેરી ફોરવર્ડિંગ પર અસ્વીકૃતિ હોઈ શકે છે.
તમારો જો ટેક્સ રિફંડ બનતો હોય તો તે પાછા મળવામાં વિલંબ થઈ શકે છે. કારણ કે, જ્યાં સુધી સાચા ફોર્મમાં વૈધ ITR દાખલ કરીને સફળતાપૂર્વક પ્રોસેસ નથી થતું, ત્યાં સુધી તમને તે એસેસમેન્ટ યર માટે કોઈ રિફંડ નહીં મળે.
કોના માટે કયું ફોર્મ
સામાન્ય રીતે, લોકો ITR-1 ફોર્મને ઇન્ડિવિજ્યુઅલ માટે ITR દાખલ કરવાનું ડિફોલ્ટ ફોર્મ સમજે છે. પણ દર વખતે એવું નથી હોતું.
જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ પાસે શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેન હોય, અથવા વિદેશી સંપત્તિ/બેંક ખાતા હોય અથવા અનલિસ્ટડ ઇક્વિટી શેર્સ હોય અથવા કોઈ કંપનીના ડિરેક્ટર હોય, ત્યાં તમારે ITR 1 ના બદલે ITR 2 ફાઇલ કરવી જોઈએ.
જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ પાસે પ્રોફેશનલ ઇન્કમ (બિન-પૂર્વાનુમાનિત આવક) હોય અથવા તેઓ ઇન્ટ્રા ડે ટ્રેડિંગમાં ભાગ લઈ રહ્યા હોય અને તેમની પાસે કેપિટલ ગેન હોય, તો તેમને ITR 1 ના બદલે ફોર્મ ITR 3 હેઠળ રિટર્ન ફાઇલ કરવું જોઈએ.
જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ પાસે પ્રોફેશનલ ઇન્કમ હેઠળ આવક (પૂર્વાનુમાનિત આવક હેઠળ) હોય અથવા તેઓ ઇન્ટ્રા ડે ટ્રેડિંગમાં ભાગ લઈ રહ્યા હોય અને તેમની પાસે કેપિટલ ગેન હોય, તો તેમને ITR 1 ના બદલે ફોર્મ ITR 4 હેઠળ રિટર્ન ફાઇલ કરવું જોઈએ.
