ED QR code summons: જો તમારા મોબાઈલ પર ED ના નામે કોઈ સમન આવે તો ઉતાવળ કરતા પહેલા તેની હકીકત તપાસી શકાય છે. ED એ મની લોન્ડરિંગ અને ઈકોનોમિક ક્રાઈમ સાથે નિપટવા માટે ટેકનોલોજી અને AI બેઝ્ડ એક નવો ડિજિટલ રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. ED ના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર મનોજ મિત્તલ (IRS) એ જણાવ્યું કે હવે QR કોડ વાળા સમન, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ક્લેમ વેરિફિકેશન અને બ્લોકચેન એનાલિટિક્સ જેવા ટૂલ્સના માધ્યમથી એજન્સી માત્ર તપાસને ઝડપી બનાવી રહી છે એટલું જ નહીં, પણ હજારો પીડિતોની રકમ ઝડપથી પરત અપાવી રહી છે.
મિત્તલના મતે, ડિજિટલ અરેસ્ટ અને એજન્સીઓના નામે થતી ઓનલાઈન ઠગાઈએ ED ની સામે નવો પડકાર ઉભો કરી દીધો છે. તેથી QR કોડ આધારિત સમન પ્રણાલી શરૂ કરવામાં આવી છે.
હવે દરેક સમન પર એક યુનિક QR કોડ અને પાસકોડ હશે.
કોઈ પણ વ્યક્તિ QR કોડ સ્કેન કરીને અથવા ED ની વેબસાઈટ પર ડિટેલ દાખલ કરીને એ વેરિફાઈ કરી શકશે કે સમન અસલી છે કે નકલી. તેમણે કહ્યું કે એજન્સી હવે પીડિતોને પૈસા પરત કરવાની પ્રક્રિયામાં પણ AI નો ઉપયોગ કરી રહી છે.
વર્ષ 2023-24 માં 71.16 કરોડ રૂપિયા, 2024-25 માં 15,263 કરોડ રૂપિયા અને 2025-26 માં 32,678 કરોડ રૂપિયા પીડિતોને પરત કરવામાં આવ્યા છે.
કુલ મળીને 63,142 કરોડથી વધુની સંપત્તિઓ અને ધનરાશિ દાવેદારો સુધી પહોંચાડવામાં આવી ચૂકી છે.
રોઝ વેલી કૌભાંડની તપાસમાં પણ AI નો સહારો
મિત્તલના મતે, દેશના સૌથી મોટા ચિટફંડ કૌભાંડોમાંના એક રોઝ વેલી મામલે 31 લાખથી વધુ રોકાણકારોના દાવાની તપાસ માટે AI આધારિત સિસ્ટમ વિકસિત કરવામાં આવી રહી છે. આ ટેકનિક દસ્તાવેજોમાંથી સેલ્ફ માહિતી કાઢશે,આધાર બેઝ્ડ ડુપ્લીકેટ દાવાની ઓળખ કરશે અને અલગ અલગ ડેટાબેઝનું મિલન કરીને ચુકવણી પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવશે.
ED ઇન્વેસ્ટિગેશન માં AI ગેમ ચેન્જર
ડેપ્યુટી ડિરેક્ટરે જણાવ્યું કે તપાસની દુનિયામાં પણ આ ટેકનોલોજી ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ રહી છે. NATGRID, FINNET 2.0, કોર્પોરેટ ડેટા મેનેજમેન્ટ (CDM), ઈન્ટર-ઓપરેબલ ક્રિમિનલ જસ્ટિસ સિસ્ટમ (ICJS), સાયબર ફોરેન્સિક અને બ્લોકચેન એનાલિટિક્સ જેવા પ્લેટફોર્મની મદદથી ED હજારો બેંક ખાતાઓ, શેલ કંપનીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય લેવડ-દેવડની કડીઓને ઝડપથી જોડી રહી છે. તપાસની ટાઈમિંગ પણ ઓછી થઈ રહી છે. પહેલા મોટા મની લોન્ડરિંગ અથવા બેંક ફ્રોડની તપાસ પૂરી થવામાં 3 થી 4 વર્ષ લાગતા હતા, હવે લગભગ 18 થી 24 મહિના જ લાગી રહ્યા છે. બિટકોઈન કનેક્ટ ક્રિપ્ટો કૌભાંડ તેનું તાજું ઉદાહરણ છે.
ટેકનિક બની ED નું સૌથી મોટું હથિયાર
ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને બ્લોકચેન વિશ્લેષણના માધ્યમથી ED એ 2,170 કરોડ રૂપિયાની ક્રિપ્ટો સંપત્તિ જપ્ત કરી અને બે મુખ્ય આરોપીઓ સુધી પહોંચવામાં સફળતા મેળવી છે. આર્થિક અપરાધોનો ચહેરો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. બેંક ફ્રોડથી લઈને ક્રિપ્ટોકરન્સી સ્કેમ, સાયબર ઠગાઈ, ઓનલાઈન બેટિંગ, નાર્કોટિક્સ તસ્કરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય નેટવર્ક સુધી ગુનેગારોના તરીકા સતત હાઈ-ટેક થઈ રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં ED પણ ટેકનિકને પોતાનું સૌથી મોટું હથિયાર બનાવી રહી છે.
