Bom Jesus Shipwreck: નામીબિયામાં હીરાની શોધ કરી રહેલા શ્રમિકોને 500 વર્ષ જૂના એક જહાજનો અવશેષ મળ્યો છે. આ એક પોર્ટુગીઝ જહાજ હતું, જે 16મી સદીમાં એટલાન્ટિક પાર કરતી વખતે ગુમ થઈ ગયું હતું. સમુદ્રી મોજાં અને પવનના પ્રચંડ ઝાપટાંના કારણે આ જહાજના અવશેષ નામીબિયાના ઓરેન્જમુંડ નજીક આવી પહોંચ્યા હતા. આ જહાજના કાટમાળ પરથી તેની ઓળખ કરવામાં આવી છે. જણાવવામાં આવ્યું છે કે મળેલા પોર્ટુગીઝ જહાજનું નામ ‘બોમ જીસસ’ હતું, જેમાં યુરોપના શોધ અભિયાનોના સમયનું સોનું, તાંબું, હાથીદાંત અને હજારો સિક્કા જેવા કિંમતી સામાન ભરેલા હતા.
અહેવાલ મુજબ, રણપ્રદેશની કઠોર પરિસ્થિતિમાં સુરક્ષિત રહેવાથી આ જહાજે સંશોધકોને પ્રાચીન વેપાર માર્ગો, સમુદ્રી જોખમો અને પોર્ટુગીઝ શોધયાત્રીઓની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓની અનોખી ઝલક આપી છે. સદીઓ સુધી છુપાયેલો રહેલો આ કાટમાળ એવી ખોવાયેલી મુસાફરીની કહાની કહે છે, જે દરિયાની લહેરોની નીચે નહીં પરંતુ નામીબિયાના ‘સ્કેલેટન કોસ્ટ’ની રેતીમાં સમાપ્ત થઈ હતી. આટલા વર્ષોથી આ જહાજનો કાટમાળ નામીબિયાના દક્ષિણ કિનારા નજીક છુપાયેલો હતો.
હીરાની શોધ દરમિયાન મળ્યો કાટમાળ
શોધકર્તાઓ તે વિસ્તારમાં હીરાની શોધ કરી રહ્યા હતા. તે દરમિયાન તેમણે નામીબિયાના દક્ષિણ સમુદ્ર કિનારા નજીક આવેલા એક વિસ્તારમાં ભરાયેલું પાણી બહાર કાઢ્યું. તેના કારણે રેતીમાં દટાયેલા લાકડાના એક જૂના જહાજના ટુકડાઓ બહાર આવવા લાગ્યા. શરૂઆતમાં તેમને સમજાયું નહીં કે આ અજાણ્યા ટુકડાઓ શું છે અને તેમનું મહત્વ શું છે, પરંતુ ટૂંક સમયમાં નિષ્ણાતોએ જહાજ વિશે માહિતી મેળવી લીધી. આ શોધ આફ્રિકામાં મળેલા કોઈપણ જહાજના કાટમાળની સૌથી મહત્વપૂર્ણ શોધોમાંની એક બની.
કાટમાળને શરૂઆતમાં ઓરેન્જમુંડ રેક નામ આપવામાં આવ્યું હતું
ઓરેન્જમુંડ નજીક હોવાને કારણે આ કાટમાળને શરૂઆતમાં ‘ઓરેન્જમુંડ રેક’ (ઓરેન્જમુંડનો કાટમાળ) નામ આપવામાં આવ્યું હતું. ત્યાં સુધી નિષ્ણાતોએ તેની ઓળખ પોર્ટુગીઝ જહાજ ‘બોમ જીસસ’ તરીકે કરી નહોતી. આ શોધ એટલા માટે પણ અનોખી હતી કે માત્ર જહાજ જ અત્યંત જૂનું નહોતું, પરંતુ રણપ્રદેશે એવી વસ્તુઓને પણ સુરક્ષિત રાખી હતી, જે સામાન્ય રીતે પાણીની અંદર સદીઓ સુધી રહ્યા પછી નષ્ટ થઈ જતી હોય છે.
ભારત જઈ રહ્યું હતું બોમ જીસસ જહાજ
સમાચાર મુજબ, આ જહાજ 7 માર્ચ, 1533ના રોજ લિસ્બનથી નીકળ્યું હતું અને ભારત તરફ જઈ રહ્યું હતું. તે સમયે આટલી લાંબી સમુદ્રી મુસાફરીઓને અત્યંત સાહસિક માનવામાં આવતી હતી. તેમાં નાવિકો માટે વાવાઝોડામાં ફસાઈ જવાનો, માર્ગ શોધવામાં મુશ્કેલી પડવાની, બીમારીઓનો ભોગ બનવાનો અને જમીનથી દૂર જહાજ ડૂબી જવાનો ગંભીર જોખમ રહેતો હતો. ‘બોમ જીસસ’ ક્યારેય પાછું ફર્યું નહીં. માનવામાં આવે છે કે તે દરમિયાન નામીબિયાના કિનારા નજીક ક્યાંક જહાજ ખરાબ હવામાનમાં ફસાઈ ગયું હતું. શક્ય છે કે એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં તોફાની મોજાંના કારણે જહાજ જમીન સાથે અથડાઈને ફસાઈ ગયું હોય.
પુરાતત્વવિદોને જહાજમાંથી શું મળ્યું
જ્યારે પુરાતત્વવિદોએ જહાજના કાટમાળની તપાસ શરૂ કરી, ત્યારે તેમને પુનર્જાગરણ કાળ દરમિયાનના યુરોપીય વેપાર સાથે જોડાયેલી વસ્તુઓનો અદ્ભુત સંગ્રહ મળ્યો. મળેલી વસ્તુઓમાં 2,000થી વધુ સોના અને ચાંદીના સિક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે. રિસર્ચગેટની ‘ધ શિપરેક ઑફ બોમ જીસસ, AD 1533: ફુગર કૉપર ઇન નામીબિયા’ નામની અહેવાલમાંથી જાણવા મળ્યું કે જહાજમાં મોટી માત્રામાં તાંબું પણ હતું. જહાજમાં તાંબાની 1,845 સળિયા હતી, જેનું કુલ વજન અંદાજે 17 ટન હતું. તે સમયે તાંબું વેપાર માટે અત્યંત મહત્વની વસ્તુ હતી અને જહાજના વ્યાવસાયિક માલસામાનનો મોટો ભાગ હતું.
