Bankipur Bypoll: બાંકીપુર પેટાચૂંટણી પહેલાં ‘ભગવાના મત’ના પોસ્ટરોથી વિવાદ, ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ

Bankipur Bypoll: બિહારમાં ધાર્મિક અપીલવાળા પોસ્ટરોથી રાજકીય ગરમાવો, બાંકીપુર પેટાચૂંટણી પહેલાં વધ્યો વિવાદ

Bankipur Bypoll: બિહારની બાંકીપુર વિધાનસભા બેઠક પર 30 જુલાઈએ યોજાનારી પેટાચૂંટણી પહેલાં ચૂંટણીનો માહોલ ગરમાયો છે. રાજધાની પટનાના અનેક વિસ્તારોમાં એવા બેનર અને પોસ્ટર લગાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં ધાર્મિક ઓળખના આધારે મતદાન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.

આ પોસ્ટરો સામે આવ્યા બાદ ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.

બાંકીપુરના એક મકાનની બહાર લગાવવામાં આવેલા એક મોટા બેનર પર લખવામાં આવ્યું છે, ‘ગર્વથી કહો અમે હિંદુ છીએ. અમારો મત ભગવાને.’ આ બેનર પર ભાજપનું ચૂંટણી ચિહ્ન, પાર્ટીના ઉમેદવાર નીરજ કુમાર સિંહા, ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નિતિન નવીન, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને બિહારના મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીના ફોટા પણ છાપવામાં આવ્યા છે.

ભાકપા (માલે) લિબરેશનના મહાસચિવ દીપાંકર ભટ્ટાચાર્યે પણ આ પોસ્ટરોના ફોટા શેર કરતાં એક્સ પર લખ્યું કે 30 જુલાઈએ યોજાનારી બાંકીપુર પેટાચૂંટણી પહેલાં ભાજપના ઉમેદવારનો ફોટો અને ચૂંટણી ચિહ્ન સાથે લોકોને ‘ભગવાને મત’ આપવાની અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.

Patna ahead of the Bankipur bypoll of July 30! Proud Hindus are being asked to vote saffron with photo and symbol of BJP candidate. Is there any code of conduct? Is there any Election Commission of India? Bankipur bypoll has been caused by BJP President Nitin Navin’s resignation. pic.twitter.com/pLnZBwNHtH

— Dipankar (@Dipankar_cpiml) July 28, 2026

તેમણે સવાલ કર્યો કે શું આદર્શ આચાર સંહિતા લાગુ છે? શું ચૂંટણી પંચ અસ્તિત્વમાં છે? તેમણે એ પણ યાદ અપાવ્યું કે આ પેટાચૂંટણી ભાજપના અધ્યક્ષ નિતિન નવીનના રાજીનામાના કારણે યોજાઈ રહી છે.

આ જ પ્રવેશદ્વારનો ફોટો સામાજિક માધ્યમો પર શેર કરતાં વરિષ્ઠ પત્રકાર રવીશ કુમારે વ્યંગ્ય કર્યું, ‘વિકાસના નામે મત માંગવાથી ચૂંટણી પંચને પણ કોઈ વાંધો નથી. જો વિરોધ પક્ષ આ પ્રકારના બેનર લગાવે કે મંદિરમાં ચંદાની ચોરી કરનારાઓને મત ન આપો, તો ચૂંટણી પંચ ચારેબાજુ દેખાવા લાગશે. તેથી આ દેશમાં ચૂંટણી મજાક બની ગઈ છે. ઘણા દિવસોથી આ પ્રકારના તોરણદ્વાર લગાવવામાં આવ્યા છે.’

તેમના જણાવ્યા મુજબ તે એ પણ દર્શાવે છે કે વિરોધ પક્ષો ચૂંટણી ક્ષેત્રમાં પૂરતી સક્રિયતા દર્શાવી શકી રહ્યા નથી.

આ જ પ્રકારના બીજા એક પોસ્ટરમાં લખવામાં આવ્યું છે, ‘કટ્ટર હિંદુ અમે છીએ, નહીં તો અમને કાપી નાખવામાં આવ્યા હોત. તમારો મત ભગવાને આપો.’ આ પોસ્ટર પર ‘નિવેદક: ગોલઘર શાખા, પટના’ લખવામાં આવ્યું છે.

ત્રીજા પોસ્ટરમાં લખવામાં આવ્યું છે, ‘મારી મા, બહેન, પત્ની અને પુત્રીના સિંદૂરનો રંગ ભગવો છે અને શિવાજીના ધ્વજનો રંગ ભગવો છે. અમારા આરાધ્ય ભગવાનનો રંગ ભગવો છે. અને મારો મત પણ ભગવાને જ જશે. નીરજ સિંહાને ભારે બહુમતીથી વિજયી બનાવો.’

આ પોસ્ટર પર પણ ‘ગોલઘર શાખા, પટના’નું નામ નોંધાયેલું છે.

बांकीपुर उपचुनाव- कोई बता सकता है कि गोलघर शाखा क्या है? किसकी शाखा है? पहली तस्वीर 19 जुलाई को ली गई थी। पटना पुलिस लाइन के ठीक सामने वाली सड़क के घरों पर पोस्टर लगा था। 27 जुलाई को चेक कराया तो इसे किसी ने हटा दिया था। अल्प विराम, पूर्ण विराम हिंदी के प्रसार के लिए दक्षिण की… pic.twitter.com/hfDvWKQAvn

— ravish kumar (@ravish_journo) July 28, 2026

રવીશ કુમારે આ બંને પોસ્ટરોના ફોટા શેર કરતાં સવાલ ઉઠાવ્યો કે આખરે ‘ગોલઘર શાખા’ કયા સંગઠનની શાખા છે. ‘બાંકીપુરમાં ખુલ્લેઆમ ભગવાને મત આપવાના પોસ્ટર લગાવવામાં આવ્યા. ભાજપનું નવું નામ છે ભગવાને મત આપો. એક પેટાચૂંટણી પણ સ્વચ્છ રીતે જીતવામાં આવતી નથી અને પરિણામ આવ્યા બાદ તેનું વિશ્લેષણ જનાદેશના નામે કરવામાં આવશે.’

ચૂંટણી પંચના નિયમો શું કહે છે?

બાંકીપુરમાં લગાવવામાં આવેલા આ પોસ્ટરોને લઈને સૌથી મોટો સવાલ એ જ ઉઠી રહ્યો છે કે શું તેઓ આદર્શ આચાર સંહિતા અને ચૂંટણી કાયદાઓને અનુરૂપ છે.

જન પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951ની કલમ 123(3) હેઠળ કોઈ ઉમેદવાર અથવા તેના ચૂંટણી એજન્ટ દ્વારા ધર્મ, જાતિ, સમુદાય અથવા ભાષાના આધારે મત માંગવો ભ્રષ્ટ ચૂંટણી આચરણ માનવામાં આવે છે. આ કલમ હેઠળ લખવામાં આવ્યું છે,

કોઈ ઉમેદવાર, તેના ચૂંટણી અભિકર્તા (ઇલેક્શન એજન્ટ) અથવા તેમની સંમતિથી અન્ય કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા ધર્મ, વંશ, જાતિ, સમુદાય અથવા ભાષાના આધારે કોઈ વ્યક્તિના પક્ષમાં અથવા વિરોધમાં મતદાન કરવાની અપીલ કરવી, અથવા કોઈ ઉમેદવારની ચૂંટણીની શક્યતાઓ વધારવા અથવા અન્ય ઉમેદવારની ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાના હેતુથી ધાર્મિક પ્રતીકો અથવા રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો (જેમ કે રાષ્ટ્રીય ધ્વજ અથવા રાષ્ટ્રીય પ્રતીક-ચિહ્ન)નો ઉપયોગ કરવો અથવા તેના આધારે અપીલ કરવી, ભ્રષ્ટ ચૂંટણી આચરણ માનવામાં આવશે.

ભારત ચૂંટણી પંચની આદર્શ આચાર સંહિતા રાજકીય પક્ષો અને ઉમેદવારો પાસેથી અપેક્ષા રાખે છે કે તેઓ જાતિ અથવા ધર્મના આધારે મત માંગવાનું ટાળે અને એવી કોઈ અપીલ ન કરે, જેનાથી સામાજિક અથવા સાંપ્રદાયિક તણાવ ઊભો થાય.

જોકે, આવા પોસ્ટરને નિયમોનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે કે નહીં, તે તેના સંદર્ભ, તેને જાહેર કરનાર વ્યક્તિ અથવા સંગઠન, ઉમેદવાર અથવા રાજકીય પક્ષ સાથેના તેના સંબંધ અને ઉપલબ્ધ પુરાવાના આધારે ચૂંટણી પંચ અથવા સક્ષમ સત્તાધિકારી નક્કી કરે છે. અત્યાર સુધી ચૂંટણી પંચ તરફથી આ પોસ્ટરો અંગે કોઈ જાહેર ટિપ્પણી અથવા કાર્યવાહી અંગેની માહિતી સામે આવી નથી.

બાંકીપુર બેઠક પર સૌની નજર શા માટે?

બાંકીપુર વિધાનસભા બેઠક બિહારની સૌથી ચર્ચિત શહેરી બેઠકોમાંની એક માનવામાં આવે છે. 30 જુલાઈએ અહીં પેટાચૂંટણી યોજાવાની છે.

આ બેઠક ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બન્યા બાદ નિતિન નવીનના રાજીનામાથી ખાલી થઈ હતી. નિતિન નવીન સતત પાંચ વખત આ બેઠક પરથી ધારાસભ્ય રહ્યા છે.

જોકે, આ બેઠકનો ભાજપ સાથેનો સંબંધ તેનાથી પણ જૂનો છે. વર્ષ 1995માં, જ્યારે આ વિસ્તારનું નામ પટના પશ્ચિમ હતું, ત્યારે નિતિન નવીનના પિતા નવીન કિશોર સિંહા અહીંથી ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. 2008માં સીમા પુનર્નિર્ધારણ બાદ આ બેઠકનું નામ બાંકીપુર કરવામાં આવ્યું અને ત્યારથી ભાજપ સતત અહીં જીત નોંધાવતું રહ્યું છે.

ચૂંટણી શા માટે રસપ્રદ બની?

આ વખતે ચૂંટણી એટલા માટે પણ ચર્ચામાં છે કારણ કે જન સુરાજના સ્થાપક પ્રશાંત કિશોર પ્રથમ વખત ચૂંટણી રાજકારણમાં ઉતરી રહ્યા છે અને તેમણે આ જ બેઠક પસંદ કરી છે.

ગત વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જન સુરાજે 238 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા અને તેને આશરે 3.4 ટકા મત મળ્યા હતા, પરંતુ પ્રશાંત કિશોર પોતે ચૂંટણી લડ્યા નહોતા.

આ વખતે મુકાબલો ત્રિકોણીય માનવામાં આવી રહ્યો છે. ભાજપે નીરજ કુમાર સિંહા, રાજદે રેખા ગુપ્તાને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે, જ્યારે પ્રશાંત કિશોર જન સુરાજ તરફથી મેદાનમાં છે.

ભાજપે શરૂઆતમાં અભિષેક કુમાર સિંહાને ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા અને તેમણે ઉમેદવારી નોંધાવી પણ દીધી હતી, પરંતુ 10 જુલાઈએ પારિવારિક કારણો દર્શાવીને ઉમેદવારી પાછી ખેંચી લીધી. ત્યારબાદ પાર્ટીએ નીરજ કુમાર સિંહાને ઉમેદવાર બનાવ્યા.

ભાજપનું શક્તિ પ્રદર્શન

સોમવારે ભાજપ અને એનડીએએ બાંકીપુરમાં મોટો રોડ શો કર્યો. તેમાં ભાજપના અધ્યક્ષ નિતિન નવીન, મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરી, પ્રદેશ અધ્યક્ષ સંજય સરાવગી સહિત અનેક નેતાઓ સામેલ થયા.

ભટ્ટાચાર્ય મોડથી શરૂ થયેલો રોડ શો મોના થિયેટર નજીક જાહેરસભામાં ફેરવાઈ ગયો. સમગ્ર માર્ગ પર ભાજપના ધ્વજ, બેનર અને સ્વાગત દ્વાર લગાવવામાં આવ્યા હતા. સમર્થકોએ ‘ભારત માતાની જય’, ‘વંદે માતરમ્’ અને ‘જય શ્રીરામ’ના નારા લગાવ્યા.

જાહેરસભામાં નિતિન નવીને રાષ્ટ્રીય જનતા દળ અને જન સુરાજ પર નિશાન સાધતાં કહ્યું કે બાંકીપુર વિકાસની સાથે છે અને 30 જુલાઈએ ભાજપની જીત નવો રેકોર્ડ બનાવશે. તેમણે પ્રશાંત કિશોર પર પણ પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે કેટલાક લોકો રાજકારણ નહીં, પરંતુ વેપાર કરવા આવ્યા છે.