AQIS UN Report: ભારતીય ઉપખંડમાં અલ-કાયદા એટલે કે AQIS, એક વિખરાયેલા અને અલગ-અલગ ભાગોમાં વહેંચાયેલા સંગઠનમાંથી બદલાઈને હવે “એક પ્રાદેશિક આતંકી સંગઠન” બની રહ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પ્રતિબંધોની દેખરેખ રાખતી ટીમે બુધવારે સુરક્ષા પરિષદને રજૂ કરેલા પોતાના અહેવાલમાં આ ચેતવણી આપી છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે નવેમ્બર 2025માં લાલ કિલ્લા પર થયેલો વિસ્ફોટ તે વધતા પુરાવાઓનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ હતો, જે દર્શાવે છે કે AQISએ “લોજિસ્ટિક્સ અને નાણાકીય નેટવર્ક ઊભું કર્યું છે અને મોટા જૂથોની જગ્યાએ નાના અને અલગ-અલગ સેલ મારફતે કામ કરી રહ્યું છે.”
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની 1267 સમિતિના અહેવાલમાં, જે ઇસ્લામિક સ્ટેટ અને અન્ય ઇસ્લામિક આતંકી સંગઠનોની પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખે છે, જણાવાયું છે કે AQIS પાકિસ્તાનમાં ઇત્તેહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન નામથી પણ કાર્ય કરે છે. અહેવાલ દર્શાવે છે કે 9/11 હુમલાની 25મી વરસીથી થોડા અઠવાડિયા પહેલાં પણ અલ-કાયદા વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં સક્રિય છે અને દેશોની સ્થિરતા માટે ખતરો બની રહ્યો છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં ઇત્તેહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન પર મોટી સંખ્યામાં હુમલાઓની જવાબદારી મૂકવામાં આવી છે. તેમાં 9 મેના રોજ ખૈબર-પખ્તૂનખ્વાના બન્નૂ શહેરમાં સુરક્ષા ચોકી પર કરવામાં આવેલ આત્મઘાતી હુમલો પણ સામેલ છે, જેમાં ઓછામાં ઓછા 21 લોકોના મોત થયા હતા.
સંભલમાં જન્મેલા જિહાદી સના-ઉલ-હકે AQISની સ્થાપના કરી હતી. તે કાશ્મીર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરનાર હરકત-ઉલ-મુજાહિદીનનો જૂનો સભ્ય અને ઇસ્લામિક પલ્પ-ફિક્શનનો ઘણું લખનાર લેખક હતો. AQISએ એક સમયે અફઘાનિસ્તાનમાં અત્યાર સુધી શોધાયેલા સૌથી મોટા આતંકી તાલીમ કેમ્પો ચલાવ્યા હતા.
જોકે, તેના ટોચના નેતૃત્વનો અંત લાવવામાં આવતા સંગઠનને મોટું નુકસાન થયું અને તેના બચેલા સભ્યો અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સરહદના દક્ષિણ વિસ્તારોમાં ખસી ગયા.
1267 સમિતિના અહેવાલ મુજબ, ઇત્તેહાદ-ઉલ-મુજાહિદીનનું નેતૃત્વ કલિમુલ્લાહ અને વકાસ નામના વ્યક્તિના હાથમાં છે. જણાવાયું છે કે તેમાં પાકિસ્તાનમાં પહેલેથી સક્રિય ત્રણ સંગઠનોના લોકો સામેલ છે. તે છે હાફિઝ ગુલ બહાદુર ગ્રુપ, હરકત ઇન્કલાબ-એ-ઇસ્લામી પાકિસ્તાન અને લશ્કર-એ-ઇસ્લામ. ગુલ બહાદુર તહરીક-એ-તાલિબાનના સૌથી ખતરનાક નેતાઓમાંનો એક છે. આ સંગઠને પાકિસ્તાનમાં સામાન્ય લોકો અને સૈન્ય ઠેકાણાં બંને પર સેંકડો હુમલાઓ કર્યા છે.
વિશ્લેષક રહીમ નાસિરના જણાવ્યા મુજબ, આ સંગઠને માત્ર જુલાઈ 2025માં ઓછામાં ઓછા 90 આતંકી હુમલાઓ કર્યા હતા. તેમાં કેટલાક હુમલાઓમાં ડ્રોન જેવી નવી ટેક્નોલોજીનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રતિબંધોની દેખરેખ રાખતી સંસ્થા મુજબ, AQISનું મોટાભાગનું નેતૃત્વ કાબુલમાં રહે છે અને તેને અફઘાનિસ્તાનના ઇસ્લામિક અમીરાત દ્વારા તઝકિરા એટલે કે રાષ્ટ્રીય ઓળખપત્ર આપવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત, એક સભ્ય દેશે 1267 સમિતિને જણાવ્યું કે AQIS હવે અફઘાનિસ્તાનના નૂરિસ્તાનમાં બર્ગ-એ-મતાલમાં એક મોટો તાલીમ કેમ્પ ચલાવી રહ્યું છે. અહીં શિનજિયાંગથી આવેલા તે જિહાદીઓને તાલીમ આપવામાં આવે છે, જે અગાઉ સીરિયામાં કાર્યરત હતા.
ફરીથી ઉભરવું
1267 સમિતિના અહેવાલે અફઘાનિસ્તાનમાંથી અમેરિકાની અવ્યવસ્થિત રીતે કરવામાં આવેલી વાપસીના સતત સામે આવી રહેલા પ્રભાવોને પણ ઉજાગર કર્યા છે. તેમાં આધુનિક સૈન્ય ટેક્નોલોજીની સરળ ઉપલબ્ધતા પણ સામેલ છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે, “તાલિબાને સત્તા સંભાળ્યાના પાંચ વર્ષ પછી પણ મોટી માત્રામાં આધુનિક હથિયારો અને અન્ય સૈન્ય સાધનો ઉપલબ્ધ છે. તેનાથી ત્યાંની વાસ્તવિક સરકારને આવા હથિયારો TTP અને અન્ય સંગઠનો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ મળી રહી છે.”
કેટલાક સભ્ય દેશોના જણાવ્યા મુજબ, “નાઇટ વિઝન ગોગલ્સ સહિત આધુનિક હથિયાર પ્રણાલીઓના પ્રસારથી યાદીબદ્ધ સંગઠનોની લડાયક ક્ષમતા વધી છે અને સુરક્ષા દળો માટે તેમની ઘાતક ક્ષમતા પણ વધી છે.”
1267 સમિતિએ જણાવ્યું છે કે ઇસ્લામિક સ્ટેટ અને અલ-કાયદા બંને રાસાયણિક અને જૈવિક હથિયારો બનાવવામાં સતત રસ દાખવી રહ્યા છે, “પરંતુ હજુ સુધી તેઓ તેની સાથે જોડાયેલી ટેક્નિકલ મુશ્કેલીઓને દૂર કરી શક્યા નથી.”
જોકે, આવા હથિયારો બનાવવાની રીત અંગેની માહિતી સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તેને બનાવવાની જટિલ પ્રક્રિયા માટે વિશેષ કુશળતા અને માળખાકીય સુવિધાઓની જરૂર પડે છે, જે જિહાદી સંગઠનો પાસે હોવાનું જોવા મળતું નથી.
જોકે, 1267 સમિતિએ જણાવ્યું કે ભારતે ડિસેમ્બર 2025માં હૈદરાબાદના એક ડૉક્ટરની ઇસ્લામિક સ્ટેટ માટે રિસિન બનાવવાનો પ્રયાસ કરવાના આરોપમાં ધરપકડ કરી હતી. સૈયદ અહમદ મોહીઉદ્દીનને નવેમ્બર 2025માં કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યો હતો અને સરકારી વકીલોએ દાવો કર્યો છે કે તેની કારમાંથી મળેલું એરંડાનું તેલ જૈવિક હથિયાર બનાવવાના ષડયંત્રમાં ઉપયોગ માટે રાખવામાં આવ્યું હતું.
જિહાદી આંદોલનના ટોચના નેતૃત્વને ભલે કામગીરીમાં મુશ્કેલીઓ અને નબળાઈનો સામનો કરવો પડ્યો હોય, પરંતુ 1267 સમિતિના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પ્રાદેશિક સંગઠનો પોતાની પ્રવૃત્તિઓ વિસ્તરાવવામાં સફળ રહ્યા છે, ખાસ કરીને આફ્રિકામાં.
નાઇજીરિયાના જિહાદી સંગઠન બોકો હરામ દ્વારા અપહરણની ઘટનાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. સંગઠને ખંડણીમાંથી મળતા નાણાંનો ઉપયોગ પોતાની પ્રવૃત્તિઓ માટે કર્યો હતો. સોમાલિયામાં સક્રિય અન્ય એક સંગઠન અલ-શબાબે પોતાના કબજાવાળા વિસ્તારોમાં વેપારીઓ પાસેથી સુરક્ષાના નામે નાણાં વસૂલી પોતાની પ્રવૃત્તિઓ માટે ભંડોળ એકત્ર કર્યું.
