Independence Day 2026: દેશની આઝાદીના દિવસ 15 ઓગસ્ટે લાલ કિલ્લા પરથી દેશને સંબોધિત કરવા અને તિરંગો ફરકાવવાની પરંપરા રહી છે. દરેક પ્રધાનમંત્રી આવું કરે છે, પરંતુ અત્યાર સુધીમાં બે પ્રધાનમંત્રી એવા પણ રહ્યા છે, જેમણે સ્વાતંત્ર્ય દિવસ પર ક્યારેય લાલ કિલ્લા પરથી દેશને સંબોધિત કર્યો નથી. આવું શા માટે થયું? તેનું કારણ શું હતું? ચાલો જાણીએ.
દર વર્ષે 15 ઓગસ્ટના રોજ દેશના પ્રધાનમંત્રી દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પર તિરંગો ફરકાવે છે અને દેશને સંબોધિત કરે છે. આ પરંપરા 15 ઓગસ્ટ 1947થી ચાલી આવી રહી છે, જ્યારે ભારતના પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી જવાહરલાલ નેહરુએ આ ઐતિહાસિક સ્મારક પર રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવ્યો હતો અને સ્વાતંત્ર્ય દિવસ પર દેશને સંબોધિત કર્યો હતો.
નેહરુએ લાલ કિલ્લાથી શરૂ કરેલી પરંપરા અત્યાર સુધી જળવાઈ રહી છે. જોકે 1947માં 14 અને 15 ઓગસ્ટની તારીખ વચ્ચે મધરાતના સમયે PM નેહરુનું પ્રસિદ્ધ ભાષણ – ટ્રિસ્ટ વિથ ડેસ્ટિની, લાલ કિલ્લા પરથી નહીં, પરંતુ રાત્રે બંધારણ સભામાં આપવામાં આવ્યું હતું.
આઝાદીની એ જ તારીખથી લાલ કિલ્લા પરથી ભાષણ આપવું ભારતના સ્વાતંત્ર્ય દિવસ સમારોહની સૌથી જાણીતી પરંપરાઓમાંની એક બની ગયું છે. તેમ છતાં અત્યાર સુધીમાં બે એવા પણ પ્રધાનમંત્રી રહ્યા, જેમને ક્યારેય 15 ઓગસ્ટે લાલ કિલ્લા પરથી દેશની જનતાને સંબોધિત કરવાની તક મળી નહોતી.
ગુલઝારીલાલ નંદા
ગુલઝારીલાલ નંદાનું નામ પ્રથમ છે. તેઓ બે વખત પ્રધાનમંત્રી બન્યા, પરંતુ લાલ કિલ્લા પરથી ભાષણ આપ્યું નહોતું. ગુલઝારીલાલ નંદાએ બે વખત કાર્યકારી પ્રધાનમંત્રી તરીકે કામ કર્યું. તેમનો પ્રથમ કાર્યકાળ મે 1964માં નેહરુના અવસાન બાદ શરૂ થયો અને તે જ વર્ષના 9 જૂન સુધી ચાલ્યો.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના અવસાન બાદ જાન્યુઆરી 1966માં ગુલઝારીલાલ ફરીથી કાર્યકારી પ્રધાનમંત્રી તરીકે પરત ફર્યા. તેમનો બીજો કાર્યકાળ 24 જાન્યુઆરીએ સમાપ્ત થયો, જ્યારે ઇન્દિરા ગાંધી પ્રધાનમંત્રી બન્યાં. બંને કાર્યકાળ માત્ર 13-13 દિવસના રહ્યા. તેમને ક્યારેય 15 ઓગસ્ટની તારીખે સત્તા પર રહેવાનું નસીબ જ મળ્યું નહીં.
ચંદ્રશેખર
ચંદ્રશેખરનો સમય આવ્યો, તેઓ 10 નવેમ્બર 1990ના રોજ પ્રધાનમંત્રી બન્યા. પરંતુ તેમના નસીબમાં પણ લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશની જનતાને સંબોધિત કરી શકવું લખાયું નહોતું. દેશની રાજનીતિમાં ઉથલપાથલના સમયગાળામાં તેમણે એવી લઘુમતી સરકારનું નેતૃત્વ કર્યું, જે કોંગ્રેસના બાહ્ય સમર્થન પર ટકેલી હતી.
તેમની સરકાર માત્ર થોડા મહિના જ ચાલી. ત્યારબાદ તેમણે માર્ચ 1991માં રાજીનામું આપી દીધું, જ્યારે તેમની સરકાર 21 જૂન સુધી કાર્યકારી સરકાર તરીકે કામ કરતી રહી. 15 ઓગસ્ટે જ્યારે સ્વાતંત્ર્ય દિવસ આવ્યો, ત્યાં સુધી ચંદ્રશેખર પ્રધાનમંત્રી રહ્યા નહોતા.
