Iran Oman Hormuz Deal: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાન-ઓમાનની મોટી ડીલ, હવે અમેરિકા પર ટકેલી દુનિયાની નજર
Iran Oman Hormuz Deal: ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘઈએ ઓમાન સાથે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ડીલની જાહેરાત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) માટે શિપિંગ રૂટ મેપ પર ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે સમજૂતી થઈ ગઈ છે. આ સમજૂતી અઠવાડિયાઓ સુધી ચાલેલી તકનીકી વાતચીત બાદ થઈ છે. ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતી થયા બાદ હવે આ દરિયાઈ માર્ગ ખોલવા માટે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપ પર નજર છે. અમેરિકા આ કોરિડોરની આસપાસ સતત નાકાબંધી કરી રહ્યું છે. ઈરાને સમજૂતી હેઠળ અમેરિકાને નાકાબંધી હટાવવાની માંગ કરી છે.
ઈસ્માઈલ બઘઈએ શનિવારે ડેફા પ્રેસને જણાવ્યું કે આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ જળમાર્ગ સાથે જોડાયેલા બંને દેશો (ઈરાન-ઓમાન)એ સુરક્ષિત નેવિગેશન રૂટ બનાવવા માટે 18 જૂને એક સમજૂતીના મેમોરેન્ડમ (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ત્યારબાદ લગભગ ત્રણ મહિના પહેલાં સઘન વાતચીત શરૂ કરવામાં આવી હતી અને હવે બંને પક્ષો એક સમજૂતી પર પહોંચ્યા છે. જોકે ઈરાની પ્રવક્તાએ ટોલ અંગે બાબતો સ્પષ્ટ કરી નથી. ઈરાન હોર્મુઝમાં ટોલ લગાવવા પર ભાર આપતું રહ્યું છે.
ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકા સામે ખૂબ ખરાબ રીતે હારી રહ્યું છે. ઈરાનને હરાવ્યા બાદ હું હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકન વિસ્તાર જાહેર કરી દઈશ. ઈરાન પાસે ન તો સૈન્ય બચ્યું છે અને ન તો તેહરાનમાં હવે કોઈ નેતૃત્વ છે.- ડોનાલ્ડ ટ્રંપ
ઈરાન-ઓમાનનો નેવિગેશન રૂટ
બઘઈએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું, ‘અમેરિકાના અવરોધો છતાં છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયામાં વાતચીતમાં સકારાત્મક પ્રગતિ થઈ છે અને શિપિંગ રૂટ મેપ પર સમજૂતી થઈ ગઈ છે. આ સમજૂતી ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના નેતૃત્વ હેઠળ સંકલન દ્વારા થઈ છે. વાતચીતમાં સંરક્ષણ, સુરક્ષા અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ સામેલ હતા.
તેહરાન અને મસ્કટ આ સમજૂતી છતાં હજુ પણ કેટલાક બાકી મુદ્દાઓ પર કામ ચાલુ રાખી રહ્યા છે. તેમાં સંયુક્ત નિવેદનની શબ્દાવલી પણ સામેલ છે. બઘઈએ જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા ઔપચારિક રીતે પૂર્ણ ન થાય, ત્યાં સુધી વાતચીત ચાલુ રહેશે. વાતચીત બાદ સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કરવામાં આવશે.
તેહરાને ફરી દોહરાવી શરત
બઘઈએ હોર્મુઝ પરની વ્યવસ્થાને ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેની એક સ્વતંત્ર સમજૂતી ગણાવી. તેનો હેતુ બંને દેશોની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરતાં હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવરને સરળ બનાવવાનો છે. તેમણે આ વાત પર ભાર મૂક્યો કે આ સમજૂતી નેવિગેશન પર કેન્દ્રિત હતી. તેનાથી આ જળમાર્ગ પર ઈરાનના દાવામાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.
નેવિગેશન રૂટ પર સમજૂતી છતાં બઘઈએ જણાવ્યું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી સુરક્ષા અને સામાન્ય વ્યાવસાયિક શિપિંગની સંપૂર્ણ પુનઃસ્થાપના એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે અમેરિકાના ગેરકાયદેસર પગલાં અને નૌકાદળની નાકાબંધીનો અંત આવે. ઈરાને અમેરિકા પર વચનોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ લગાવતા વળતરની માંગ ફરીથી દોહરાવી છે.
અમેરિકા પર નજર
આ વાતચીત ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે જૂનમાં થયેલા સમજૂતીના મેમોરેન્ડમ (MoU)થી શરૂ થઈ હતી, જેમાં તેહરાન અને મસ્કટને હોર્મુઝ જળમાર્ગ માટે એક નવું નેવિગેશન માળખું વિકસાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું.
ઈરાને ઓમાન સાથે શિપિંગ રૂટ પર તકનીકી વાતચીત કરી છે. સાથે જ આ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ દરિયાઈ માર્ગને ફરીથી ખોલવાનો કોઈપણ નિર્ણય આ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે વોશિંગ્ટન સમજૂતીના મેમોરેન્ડમ હેઠળ પોતાના વચનો પૂરા કરે.
