Mutual Fund Child Nominee: જ્યારે તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો છો અથવા ઇન્શ્યોરન્સ પૉલિસી ખરીદો છો, ત્યારે શરૂઆતમાં તમને કોઈ વ્યક્તિને નૉમિની બનાવવાનું કહેવામાં આવે છે. નૉમિની તે વ્યક્તિ હોય છે જે રોકાણકારના મૃત્યુ બાદ પૉલિસીના પૈસા અથવા રોકાણની રકમ મેળવવા માટે દાવો કરી શકે છે. નૉમિનીનું કામ રોકાણ અથવા પૉલિસીની રકમ યોગ્ય વ્યક્તિ સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનું હોય છે. જોકે, આ ટ્રાન્સફર લાગુ નિયમો અનુસાર જ કરવામાં આવે છે.
ઘણા લોકો પોતાના બાળકનું નામ નૉમિની તરીકે આપી શકે છે. તેમને લાગે છે કે આવું કરવાથી તેમના મૃત્યુ બાદ બાળક તે રોકાણ અથવા સંપત્તિનો માલિક બની જશે. આવી સ્થિતિમાં આવો જાણીએ કે શું તેઓ આવું કરી શકે છે?
તફાવત સમજવો જરૂરી
જોકે, ઘણા લોકો એ સમજતા નથી કે માત્ર કોઈ વ્યક્તિનું નામ નૉમિની તરીકે હોવાને કારણે આખરે સંપત્તિ કોને મળશે તે નક્કી થતું નથી. નૉમિનીની ભૂમિકા રોકાણકારના મૃત્યુ બાદ તેની સંપત્તિની દેખરેખ રાખનારા વ્યક્તિ જેવી હોય છે. વાસ્તવિક સંપત્તિ કોને મળશે, તે મૃતકની વસિયતથી નક્કી થાય છે. જો વસિયત ન હોય, તો લાગુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા મુજબ સંપત્તિનું વિતરણ કરવામાં આવે છે.
શું બાળક નૉમિની બની શકે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણમાં નૉમિની બનાવવા માટે ઉંમરની કોઈ લઘુત્તમ મર્યાદા નથી. તેનો અર્થ એ છે કે કોઈ બાળકને પણ નૉમિની બનાવી શકાય છે. આ જ નિયમ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ, લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ અને કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) જેવા અન્ય રોકાણ વિકલ્પો પર પણ લાગુ પડે છે. જો કોઈ રોકાણકાર નૉમિની બનાવવા માંગતો ન હોય, તો તે એક ઘોષણા જમા કરીને સત્તાવાર રીતે નૉમિની બનાવવાથી બહાર રહી શકે છે.
શું બાળકને એસેટ્સ મળશે?
જો કોઈ સગીર બાળકને નૉમિની બનાવવામાં આવે, તો પણ તે પોતે રોકાણની રકમ લઈ અથવા તેનું મેનેજમેન્ટ કરી શકતો નથી. નિયમો મુજબ, સગીર વતી તેનો ગાર્ડિયન અથવા અગાઉથી નક્કી કરવામાં આવેલી કોઈ વ્યક્તિ રોકાણની રકમ મેળવશે.
ગાર્ડિયન આ પૈસા લઈને તેને સુરક્ષિત રાખશે, જ્યાં સુધી બાળક 18 વર્ષનું ન થઈ જાય. ત્યારબાદ આ રકમ નૉમિનીને ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે. જો બાળકના માતા-પિતા બંનેનું મૃત્યુ થઈ ગયું હોય અથવા કોઈ ગાર્ડિયન નક્કી ન હોય, તો અદાલત કોઈ વ્યક્તિને ગાર્ડિયન તરીકે નિયુક્ત કરી શકે છે.
જો કોઈ ઇન્વેસ્ટમેન્ટમાં સગીર બાળકને નૉમિની બનાવવામાં આવે, તો બ્રોકરેજ અથવા નાણાકીય સંસ્થા KYC પ્રક્રિયા હેઠળ બાળક અને તેના ગાર્ડિયનની માહિતી માંગે છે. તેની સાથે ગાર્ડિયનનો સગીર બાળક સાથે શું સંબંધ છે તે સાબિત કરવા માટે દસ્તાવેજો પણ જમા કરાવવા પડે છે.
તેનાથી પ્રક્રિયા સરળ બની જાય છે
વસિયત બનાવવાથી સંપત્તિના વિતરણની પ્રક્રિયા સરળ બની શકે છે. તેમાં બાળકને કાનૂની વારસદાર બનાવી શકાય છે. તેનાથી રોકાણકારના મૃત્યુ બાદ તેની સંપત્તિ કોને મળશે તે નક્કી કરવું અને સંપત્તિનું વિતરણ કરવું સરળ બની જાય છે.
