AI Tutor સાથે સ્ટુડન્ટ્સે પરંપરાગત ક્લાસ કરતાં લગભગ બમણી ઝડપે શીખ્યું, હાર્વર્ડની સ્ટડીમાં સામે આવ્યું
Teachers VS AI Tutor: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) હવે માત્ર ટેક કંપનીઓ સુધી સીમિત રહ્યું નથી. હેલ્થકેર, એગ્રીકલ્ચર અને એજ્યુકેશન જેવા સેક્ટર્સમાં પણ AIનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જેની સીધી અસર નોકરીઓ પર પડશે.
વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF)ના ‘ફ્યુચર ઓફ જોબ્સ રિપોર્ટ 2025’ પ્રમાણે આગામી પાંચ વર્ષમાં AI 9.2 કરોડ નોકરીઓ ખતમ કરી દેશે. જૂની સ્કિલ્સની જરૂરિયાત ધીમે-ધીમે સમાપ્ત થઈ જશે. હાર્વર્ડની એક સ્ટડી બાદ શિક્ષકોની નોકરીઓ પર AIની અસરને લઈને સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
AI ટ્યુટર અને સ્ટુડન્ટ્સ પર સ્ટડીમાં ચોંકાવનારા પરિણામો
વાસ્તવમાં, હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીએ તાજેતરમાં AI ટ્યુટર અને સ્ટુડન્ટ્સને લઈને એક સ્ટડીના પરિણામો શેર કર્યા છે. સ્ટડીમાં લગભગ 200 સ્ટુડન્ટ્સ સાથે ખાસ રીતે તૈયાર કરવામાં આવેલા AI ટ્યુટરનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. શરૂઆતના પરિણામો ચોંકાવનારા હતા. AI ટ્યુટરનો ઉપયોગ કરનારા સ્ટુડન્ટ્સે ઇન્સ્ટ્રક્ટરની દેખરેખ હેઠળ થતી એક્ટિવ લર્નિંગ ક્લાસના સ્ટુડન્ટ્સની સરખામણીમાં લગભગ બમણી ઝડપે શીખ્યું.
હાર્વર્ડના લેક્ચરર ગ્રેગરી કેસ્ટિન અને કેલી મિલરની આગેવાની હેઠળ થયેલી સ્ટડીના શરૂઆતના એનાલિસિસના આધારે, સપ્ટેમ્બર 2024માં ‘હાર્વર્ડ ગેઝેટ’એ આ પરિણામો જણાવ્યા હતા. તે સમયે ફાઇનલ રિસર્ચનું પબ્લિકેશન બાકી હતું.
સ્ટુડન્ટ્સે AIથી વધુ શીખ્યું
આ સ્ટડીમાં ‘ફિઝિકલ સાયન્સિસ 2’ કોર્સ કરતા 194 સ્ટુડન્ટ્સ સામેલ હતા. આ હાર્વર્ડનો એક કોર્સ છે, જે લાઇફ સાયન્સિસના સ્ટુડન્ટ્સ માટે છે. સ્ટુડન્ટ્સે સતત અઠવાડિયામાં બે લેસન પૂર્ણ કર્યા. એક ગ્રુપે પહેલાં ઇન્સ્ટ્રક્ટરની દેખરેખ હેઠળ થતા એક્ટિવ લર્નિંગ લેસનમાં ભાગ લીધો, જ્યારે બીજા ગ્રુપે ઘરે AI ટ્યુટર સાથે અભ્યાસ કર્યો. ત્યારબાદ, બીજા અઠવાડિયે બંને ગ્રુપ્સે પોતાની પદ્ધતિ બદલી લીધી.
રિસર્ચર્સે કન્ટેન્ટ પર પકડને માપવા માટે પ્રી-ટેસ્ટ અને પોસ્ટ-ટેસ્ટનો ઉપયોગ કર્યો, સાથે જ સ્ટુડન્ટ્સને તેમના જોડાણ, આનંદ, મોટિવેશન અને ગ્રોથ માઇન્ડસેટ વિશે પણ પૂછવામાં આવ્યું.
હાર્વર્ડની સ્ટડીમાં સામે આવેલા પરિણામો આ પ્રમાણે છે.
- બમણી ઝડપે શીખ્યા: શરૂઆતના એનાલિસિસ મુજબ, કસ્ટમ AIનો ઉપયોગ કરનારા સ્ટુડન્ટ્સે પરંપરાગત એક્ટિવ ક્લાસરૂમની સરખામણીમાં લગભગ બમણી ઝડપ અને ઊંડાણથી શીખ્યું. AI ટ્યુટર ધરાવતા ગ્રુપમાં શીખવાની ઝડપ ક્લાસરૂમ ધરાવતા ગ્રુપની સરખામણીમાં લગભગ બમણી હતી.
- વધુ જોડાણ અને પ્રેરણા: રિસર્ચર્સે એ પણ શોધી કાઢ્યું કે AI ટ્યુટરનો ઉપયોગ કરતી વખતે સ્ટુડન્ટ્સે વધુ જોડાણ અને મોટિવેશન અનુભવ્યું. આ તફાવત એટલા માટે પણ રસપ્રદ હતો કારણ કે સરખામણી માત્ર AI અને પરંપરાગત લેક્ચર વચ્ચે નહોતી. હાર્વર્ડના ક્લાસરૂમ મોડેલમાં પહેલેથી જ એક્ટિવ લર્નિંગ અને રિસર્ચ આધારિત ટીચિંગની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
- 24×7 મદદ: આ AI ટ્યુટર દરેક સમયે ઉપલબ્ધ રહે છે, સ્ટુડન્ટ્સની ઝડપ પ્રમાણે પોતાને ઢાળે છે અને કોઈપણ કંટાળા વિના સવાલોના જવાબ આપે છે.
આ રિસર્ચ હાર્વર્ડના લેક્ચરર ગ્રેગરી કેસ્ટિન અને કેલી મિલરના નેતૃત્વમાં 194 ફિઝિક્સ સ્ટુડન્ટ્સ પર કરવામાં આવી હતી. મિલરે ‘હાર્વર્ડ ગેઝેટ’ની રિપોર્ટમાં કહ્યું, ‘આ ચોંકાવનારું અને ખૂબ જ રોમાંચક હતું.’
શું AI શિક્ષકોની નોકરી લઈ લેશે?
હાર્વર્ડના રિસર્ચર્સ આ વાતને સંપૂર્ણપણે નકારે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે AI ટ્યુટરનો હેતુ શિક્ષકોનું સ્થાન લેવાનો નહીં, પરંતુ તેમની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. ટીચર્સ, સ્ટુડન્ટ્સને કન્સેપ્ટ સમજાવવા માટે AI ટ્યુટરની મદદ લઈ શકે છે. તેનાથી ક્લાસરૂમનો સમય લેક્ચરમાં આપવાને બદલે મુશ્કેલ સવાલો ઉકેલવા, પ્રોજેક્ટ્સ, ગ્રુપ ડિસ્કશન અને પ્રેક્ટિકલ વર્કમાં ઉપયોગ કરી શકાશે.
તેમણે જણાવ્યું કે AI ટ્યુટર ટીચર્સની નોલેજ અને તેમના દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી સૂચનાઓ પર જ કામ કરે છે. AI માત્ર માહિતી આપી શકે છે, પરંતુ ભાવનાત્મક સહયોગ, પ્રેરણા અને માર્ગદર્શનનો વિકાસ માત્ર એક માનવી જ કરી શકે છે.
WEFની રિપોર્ટ પણ જણાવે છે કે 78% એજ્યુકેશન એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે AI ટીચર્સને રિપ્લેસ નહીં કરે, પરંતુ તેમના કામને સરળ બનાવવામાં અને સહયોગ કરવામાં મદદ કરશે. ટીચર્સ વાસ્તવિક સંબંધો બનાવે છે, બોલ્યા વિના સંકેતો પર રિસ્પોન્ડ કરે છે અને મુશ્કેલ સમયમાં આશ્વાસન આપે છે – એવી ક્વોલિટીઝ જેને કોઈ એલ્ગોરિધમ સંપૂર્ણપણે રિપ્લેસ કરી શકે નહીં.
કેસ્ટિને કહ્યું કે AI શીખવાની પ્રક્રિયાને વધુ સારી પણ બનાવી શકે છે અને તેને નબળી પણ કરી શકે છે, આ વાત તેના ઉપયોગ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે તેના પર નિર્ભર છે. તેમણે કહ્યું કે હેતુ એવો હોવો જોઈએ કે સ્ટુડન્ટ્સ ક્રિટિકલ થિંકિંગ વિકસાવે, નહીં કે AI તેમના માટે ‘વિચારે’.
