Equity, Debt કે Hybrid Mutual Fund, ક્યાં જોખમ અને નફો વધારે? જાણો સંપૂર્ણ માહિતી
Mutual Fund Types: દેશમાં રોકાણની ઘણી રીતો છે, જેનો ઉપયોગ કરીને લોકો પોતાના પૈસાની માત્ર બચત જ કરતા નથી પરંતુ તેના પર સારું એવું રિટર્ન પણ મેળવે છે. આ દરમિયાન રોકાણ માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની ઘણી ચર્ચા થાય છે. શેર બજારમાં સીધા પૈસા લગાવવાની સરખામણીમાં તેને ઓછા રિસ્કવાળું માનવામાં આવે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ઘણા પ્રકાર હોય છે, જેમાં આપણે ઇક્વિટી ફંડ, ડેટ ફંડ અને હાઇબ્રિડ ફંડને સમજીશું. જાણકારો જણાવે છે કે જો તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં પૈસા લગાવવા માંગો છો અથવા રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો તો સૌથી પહેલાં તમારે તેને સમજવું પડશે. હવે આવો જાણીએ કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડના આ પ્રકારો શું છે અને ક્યાં જોખમ અથવા નફો વધારે છે…
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ શું છે?
સૌથી પહેલાં આપણે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની વાત કરીએ. આ રોકાણકારો અથવા લોકો દ્વારા પૈસા રોકાણ કરવાની એક રીત છે. તેમાં ઘણા રોકાણકારો મળીને પૈસા જમા કરે છે. ત્યારબાદ આ પૈસા સંબંધિત ફંડના ફંડ મેનેજર દ્વારા એક મેનેજ્ડ પોર્ટફોલિયોમાં લગાવવામાં આવે છે. ફંડ મેનેજર આ પૈસાને શેર બજાર, બોન્ડ સહિત અન્ય જગ્યાઓ પર રોકાણ કરે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને ઓછા જોખમવાળું માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાત પડવા પર તમે સરળતાથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની યુનિટ વેચીને પૈસા મેળવી શકો છો.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ કેટલા પ્રકારના હોય છે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ લગભગ પાંચ પ્રકારના હોય છે, જેમાં ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ટેક્સ સેવિંગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઇન્ડેક્સ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સામેલ છે. તેમાંથી આપણે મુખ્યત્વે ત્રણ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની વાત કરી રહ્યા છીએ, જે આ પ્રકારના છે- ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ.
ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું હોય છે?
ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડની વાત કરીએ તો મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં લગાવવામાં આવતા પૈસાનો ઉપયોગ ફંડ મેનેજર દ્વારા શેર બજારમાં કરવામાં આવે છે. આ સ્કીમ હેઠળ સંબંધિત ફંડ મેનેજર ઓછામાં ઓછા 65 ટકા હિસ્સાને શેર બજારમાં જ રોકાણ કરે છે. જ્યારે બાકીના પૈસાને બોન્ડ, બેંક વગેરેમાં લગાવે છે.
ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડને જેટલું વધુ રિટર્ન આપવાની સંભાવનાવાળું માનવામાં આવે છે, તેટલું જ તે રિસ્કી પણ હોય છે. તેનું રિટર્ન એક રીતે શેર બજારના ઉતાર-ચઢાવ પર નિર્ભર કરે છે.
ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું હોય છે?
હવે ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડની વાત કરીએ. માર્કેટ રેગ્યુલેટરી SEBIના નિયમો અનુસાર, ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં લગાવવામાં આવેલા પૈસામાંથી ઓછામાં ઓછા 65 ટકા પૈસા બોન્ડ, બેંક FD અથવા ડિપોઝિટમાં લગાવવા પડે છે. આ એક એવું ફંડ છે, જે તમારા પૈસા સરકાર અથવા કંપનીઓને ઉધાર આપીને તેના પર મળતા વ્યાજમાંથી રિટર્ન આપે છે. આ એટલે કે ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને ઓછા રિસ્કવાળું માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં રિટર્ન પણ એક રીતે મર્યાદિત અથવા ઓછું હોઈ શકે છે. જોકે, રોકાણને ઇક્વિટી ફંડ કરતાં વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.
હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું હોય છે?
હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને બેલેન્સ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પણ કહેવામાં આવે છે. તેમાં લગાવવામાં આવતા પૈસા અથવા ફંડને બંને એટલે કે શેર બજાર અને બોન્ડમાં લગાવવામાં આવે છે. આ બંનેનું મિક્સ હોય છે, તેથી તેને બેલેન્સ્ડ ફંડ કહેવામાં આવે છે.
જાણકારો જણાવે છે કે હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હેતુ રોકાણકારોના પૈસાની સુરક્ષા સાથે સારો રિટર્ન આપવાનો પણ પ્રયાસ હોય છે. તમે કહી શકો છો કે તેનું જોખમ અને રિટર્ન એક રીતે બેલેન્સ હોય છે. એક્સપર્ટ જણાવે છે કે જો કોઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણની શરૂઆત કરવા માંગે છે અને તે એવું પણ ઇચ્છે છે કે તેને ઓછા જોખમનો સામનો કરવો પડે તો તે હાઇબ્રિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડથી શરૂઆત કરી શકે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ: ઇક્વિટી, ડેટ અને હાઇબ્રિડ ફંડ
| વિશેષતા / માપદંડ | ઇક્વિટી ફંડ | ડેટ ફંડ | હાઇબ્રિડ ફંડ |
|---|---|---|---|
| મુખ્ય રોકાણ | કંપનીઓના શેર (Stocks)માં ન્યૂનતમ 65%થી 100% રોકાણ | સરકારી અને કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ, ટ્રેઝરી બિલ્સ (Fixed Income)માં ન્યૂનતમ 65%થી 100% | ઇક્વિટી અને ડેટ બંનેનું મિશ્રણ (મિશ્રિત ફાળવણી) |
| અનુમાનિત રિટર્ન | ઊંચું (12% – 15%+ લાંબા ગાળામાં) | મર્યાદિત/સ્થિર (6% – 8%) | મધ્યમથી ઊંચું (9% – 12%) |
| જોખમ | ઊંચું (High) — શેર બજારના ઉતાર-ચઢાવ પર નિર્ભર | ઓછુંથી મધ્યમ (Low to Moderate) — ક્રેડિટ અને વ્યાજ દરનું જોખમ | મધ્યમ (Moderate) — ઇક્વિટી કરતાં ઓછું, ડેટ કરતાં વધારે જોખમ |
| ન્યૂનતમ રોકાણ અવધિ | 5 વર્ષ અથવા તેનાથી વધુ | 1થી 3 વર્ષ | 3થી 5 વર્ષ |
| મુખ્ય પેટા-પ્રકાર (Sub-types) | લાર્જ કેપ, મિડ કેપ, સ્મોલ કેપ, ફ્લેક્સી કેપ, સેક્ટોરલ ફંડ | લિક્વિડ ફંડ, ઓવરનાઇટ ફંડ, કોર્પોરેટ બોન્ડ ફંડ | એગ્રેસિવ હાઇબ્રિડ, બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ, કન્ઝર્વેટિવ હાઇબ્રિડ |
| કોના માટે યોગ્ય? | લાંબા ગાળાના વેલ્થ ક્રિએશન અને મોંઘવારીને પાછળ છોડનારા લક્ષ્યો માટે | ઇમરજન્સી ફંડ બનાવવા, ટૂંકા ગાળાની સુરક્ષા અને નિયમિત આવક માટે | જે ઓછું જોખમ રાખીને ઇક્વિટીનો લાભ મેળવવા માંગે છે (શરૂઆતના રોકાણકારો) |
- ટેક્સ સેવિંગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું છે?
ટેક્સ સેવિંગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એક રીતે રોકાણ પર ટેક્સ બચાવવાની રીત છે. તેમાં જમા પૈસાને ઓછામાં ઓછા 3 વર્ષ માટે લોક કરી દેવામાં આવે છે અને તેના પર 80C હેઠળ ટેક્સમાં છૂટનો લાભ મળે છે. - મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પસંદ કરતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પસંદ કરતી વખતે તમારા રોકાણનો હેતુ, રોકાણની રકમ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પ્રકારની પસંદગી, ફંડનું રેટિંગ સહિત અન્ય બાબતોનું ધ્યાન રાખો. - મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં NAV શું હોય છે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં NAV નેટ એસેટ વેલ્યુ હોય છે. આ કોઈ ફંડની પ્રતિ યુનિટ કિંમત છે, જેના પર તમે યુનિટ ખરીદો અથવા વેચો છો. તે દરરોજ નક્કી થાય છે. - મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP શું છે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP નિયમિત અને નક્કી કરેલા સમયે એક નિર્ધારિત રકમ જમા કરવાની પ્રક્રિયા છે. તેનું પૂરું નામ સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન છે. - SIPમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા રૂપિયાથી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે?
SIPમાં ઓછામાં ઓછા 100 રૂપિયાથી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે.

