Demat Account Growth: શેરબજારમાં ઘટાડાની અસર, સપ્ટેમ્બરમાં નવા ડીમેટ ખાતા 11.5% ઘટ્યા

Demat Account Growth: શેરબજારમાં સપ્ટેમ્બરની ઝડપી પડતીની અસર રોકાણકારો દ્વારા નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવા પર પણ જોવા મળી. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં 28.9 લાખ નવા ડીમેટ ખાતા ખૂલ્યા, જે ઓગસ્ટના 32.7 લાખની સરખામણીએ 11.5 ટકા ઓછા છે. જોકે, સમગ્ર ચિત્ર સંપૂર્ણપણે નિરાશાજનક નથી. સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં 90.4 લાખથી વધુ નવા ડીમેટ ખાતા જોડાયા, જે 7 ત્રિમાસિકમાં સૌથી મોટો આંકડો છે. એટલે કે, બજારમાં ઉતાર-ચઢાવ છતાં શેરબજારમાં નવા રોકાણકારોની રુચિ જળવાઈ રહી છે.

સપ્ટેમ્બરમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી બંનેમાં લગભગ 6 ટકાનો ઘટાડો થયો. BSE મિડકેપ 150 ઇન્ડેક્સ 6.6 ટકા અને BSE સ્મોલકેપ 250 ઇન્ડેક્સ 3.2 ટકા તૂટ્યા. માર્ચ પછી આ સૂચકાંકોનો આ સૌથી મોટો માસિક ઘટાડો રહ્યો. માર્ચમાં બંને ઇન્ડેક્સ લગભગ 11 ટકા સુધી ઘટ્યા હતા.

ઓગસ્ટની સરખામણીએ સપ્ટેમ્બરમાં કેટલો ઘટાડો થયો?

ઓગસ્ટમાં લગભગ 32.7 લાખ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. સપ્ટેમ્બરમાં આ સંખ્યા ઘટીને 28.9 લાખ રહી ગઈ. તે પહેલાં જુલાઈમાં લગભગ 28.9 લાખ નવા ખાતા ખૂલ્યા હતા.

સપ્ટેમ્બરમાં ડીમેટ ખાતા ખોલવાની ઝડપમાં ઘટાડો છેલ્લા છ મહિનામાં સૌથી મોટો માસિક ઘટાડો રહ્યો. માનવામાં આવે છે કે બજારમાં આવેલા ભારે ઘટાડાને કારણે કેટલાક રોકાણકારો નવા રોકાણથી થોડા સમય માટે દૂર રહ્યા.

સમગ્ર ત્રિમાસિકનું ચિત્ર હજુ પણ મજબૂત

જો માત્ર સપ્ટેમ્બરને જોઈને બજારમાં નવા રોકાણકારોની રુચિનો અંદાજ લગાવવામાં આવે તો ચિત્ર અધૂરું રહેશે. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં 90.4 લાખથી વધુ નવા ડીમેટ ખાતા જોડાયા.

આ એપ્રિલ-જૂન ત્રિમાસિકના 70.3 લાખ નવા ખાતાઓ કરતાં ઘણું વધારે છે. એક વર્ષ અગાઉના સમાન ત્રિમાસિકમાં 79.2 લાખ ડીમેટ ખાતા ખૂલ્યા હતા.

સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં થયેલો આ વધારો ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2024 પછી સૌથી વધુ છે. તે દરમિયાન 98.8 લાખ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. આ આંકડા NSDL અને CDSLના ડેટા પર આધારિત છે.

દેશમાં ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્યા 24 કરોડને પાર

સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં દેશમાં કુલ ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્યા વધીને 24.059 કરોડ થઈ ગઈ. અગાઉના ત્રિમાસિકની સરખામણીએ તેમાં 3.9 ટકા અને એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીએ 16.2 ટકાનો વધારો થયો છે.

જોકે, સામાન્ય રોકાણકાર માટે અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્યાને રોકાણકારોની વાસ્તવિક સંખ્યા માની શકાય નહીં, કારણ કે એક વ્યક્તિ પાસે એકથી વધુ ડીમેટ ખાતા હોઈ શકે છે. NSEના આંકડા અનુસાર, ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં દેશમાં વિશિષ્ટ રોકાણકારોની સંખ્યા 13.5 કરોડ હતી.

બજાર ઘટ્યું, પરંતુ રોકાણકારોની રુચિ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ નથી

માસ્ટર કેપિટલ સર્વિસિસના ચીફ રિસર્ચ ઓફિસર રવિ સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્ટેમ્બરમાં ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં સામાન્ય ઘટાડો ટૂંકા ગાળામાં બજારમાં આવેલા ઉતાર-ચઢાવને કારણે થઈ શકે છે. જોકે, કુલ આંકડા દર્શાવે છે કે બજારની અસ્થિરતા છતાં ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે.

સામાન્ય રોકાણકાર માટે તેનો સીધો અર્થ એ છે કે બજારમાં ઘટાડો આવ્યા બાદ પણ શેરબજાર સાથે જોડાવાની રુચિ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ નથી.

IPOએ નવા ડીમેટ ખાતાઓની ઝડપ વધારી

નવા ડીમેટ ખાતા ખોલાવાના મોટા કારણોમાં મજબૂત IPO પ્રવૃત્તિ પણ સામેલ રહી. સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં 69 IPO દ્વારા કુલ 90,462 કરોડ રૂપિયા એકત્ર કરવામાં આવ્યા. કોઈપણ ત્રિમાસિકમાં IPO દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવેલી આ સૌથી મોટી રકમ રહી.

આ IPOમાં સરેરાશ લિસ્ટિંગ ગેઇન લગભગ 20 ટકા રહ્યો. તેની સરખામણીએ જાન્યુઆરીથી જૂન 2026 દરમિયાન સરેરાશ લિસ્ટિંગ ગેઇન લગભગ 2 ટકા હતો.

એટલે કે, સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં IPOમાંથી મળેલા વળતરે પણ રોકાણકારોનું ધ્યાન ખેંચ્યું અને નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવાની ઝડપને ટેકો આપ્યો.

SME IPOમાં પણ રોકાણકારોની રુચિ

SME સેગમેન્ટ પણ સક્રિય રહ્યો. આ દરમિયાન 92 કંપનીઓએ SME IPO દ્વારા 4,132 કરોડ રૂપિયા એકત્ર કર્યા.

SME IPOમાં ત્રિમાસિક દરમિયાન સરેરાશ લિસ્ટિંગ ગેઇન લગભગ 19 ટકા રહ્યો, જ્યારે જાન્યુઆરીથી જૂન 2026 દરમિયાન તે લગભગ 7 ટકા હતો.

વેલ્થમિલ્સ સિક્યોરિટીઝના ઇક્વિટી સ્ટ્રેટેજિસ્ટ ક્રાંતિ બાથિનીના જણાવ્યા અનુસાર, તાજેતરની IPO સિઝને ટૂંકા ગાળાથી મધ્યમ ગાળામાં ડીમેટ ખાતા ખોલવાની ઝડપ વધારી છે. તેમના અનુસાર, તાજેતરના IPOના મજબૂત પ્રદર્શનથી રોકાણકારોની રુચિ વધી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે Jio બ્રાન્ડ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં વધારાનો વેગ આપી શકે છે.

સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં શેરબજારનું પ્રદર્શન કેવું રહ્યું?

સમગ્ર સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિક એટલે કે જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં 5.2 ટકાનો ઘટાડો રહ્યો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન BSE મિડકેપ ઇન્ડેક્સ 3 ટકા અને સ્મોલકેપ ઇન્ડેક્સ 0.5 ટકા નીચે રહ્યા.

આનાથી સ્પષ્ટ છે કે ત્રિમાસિક દરમિયાન બજાર દબાણ હેઠળ રહ્યું, પરંતુ તેમ છતાં ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્યામાં મજબૂત વધારો થયો.

સામાન્ય રોકાણકાર માટે સૌથી મોટું ચિત્ર એ જ છે: સપ્ટેમ્બરમાં બજારમાં આવેલા ભારે ઘટાડાએ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવાની માસિક ઝડપ ચોક્કસપણે ધીમી કરી, પરંતુ સમગ્ર ત્રિમાસિકના આંકડા દર્શાવે છે કે શેરબજારમાં નવા રોકાણકારોની રુચિ હજુ પણ મજબૂત છે. ખાસ કરીને IPO બજારે આ ઝડપ જાળવી રાખવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.