છેલ્લા નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં દેશની અર્થવ્યવસ્થા 8 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામી
નવી દિલ્હી, 29 જૂન. એક દાયકા પહેલા સુધી ભારતીય ચલણ રૂપિયાને એશિયામાં સૌથી વધુ અસ્થિર કરન્સી માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ, હવે રૂપિયાની ગણતરી સૌથી સ્થિર કરન્સીમાં થઈ રહી છે, જે એક નોંધપાત્ર સિદ્ધિ છે. આ ભારતની મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ, અસરકારક નીતિગત સુધારાઓ અને વિદેશી મુદ્રા ભંડારના વ્યૂહાત્મક સંચાલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે 2010 ના દાયકાની શરૂઆતમાં, ભારતમાં ફુગાવો આકાશને આંબી રહ્યો હતો, ફુગાવાનો દર લગભગ 10 ટકાના ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી વચ્ચે સરકાર દ્વારા મોટા ખર્ચને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ હતી. પરંતુ 2014માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશમાં સત્તા સંભાળ્યા બાદ ભારતમાં આર્થિક વિકાસ પહેલા કરતા ઘણો સારો થયો છે. આ સાથે ભારત બીજા ઘણા દેશોને હરાવીને વિશ્વની 5મી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની ગયું છે, જે હવે 3જી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
કેન્દ્રમાં સતત ત્રીજી વખત સત્તામાં આવેલી નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની સરકાર દ્વારા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવેલી રાજકીય સ્થિરતાએ વિદેશી રોકાણકારોને પણ આકર્ષ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આરબીઆઈને ફુગાવાના લક્ષ્યાંકને નિર્ધારિત કરવાનું અને બજેટ ખાધ ઘટાડવા સહિત દેશમાં સતત આર્થિક સુધારાઓ અમલમાં મૂકવાની જવાબદારી સોંપવાને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર એકદમ મજબૂત બન્યું છે. ગત નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં દેશની અર્થવ્યવસ્થા 8 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામી છે. તે જ સમયે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં, આરબીઆઈએ ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી) વૃદ્ધિ દર 7.2 ટકા રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, જ્યારે ફિચ સહિત ઘણી રેટિંગ એજન્સીઓએ આર્થિક વૃદ્ધિ દર 6.8 ટકાથી 7.2 ટકા રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે. .
દેશનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે-
વિશ્વના અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર સૌથી મોટા વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં છે. આરબીઆઈ જ્યારે રૂપિયો મજબૂત થાય ત્યારે ડોલર ખરીદીને અને રૂપિયો નબળો પડે ત્યારે વેચીને વ્યૂહાત્મક અભિગમ અપનાવી રહી છે. આ માપ રૂપિયાના મૂલ્યમાં વ્યાપક વધઘટને સરળ બનાવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી તેની સ્થિરતામાં નોંધપાત્ર યોગદાન મળે છે. 21મી જૂનના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત $816 મિલિયનથી વધીને $653.71 બિલિયન થઈ ગયું છે, જ્યારે તે 7 જૂન, 2024ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં $655.82 બિલિયનની સર્વકાલીન ટોચે હતું.
ભારત રૂપિયાના આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે-
ભારત તેના ચલણ રૂપિયાને મજબૂત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગ, ખાસ કરીને વેપાર વધારવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે. રૂપિયાની વૈશ્વિક હાજરીમાં વધારો થવાથી તેનું મૂલ્ય વધુ સ્થિર થઈ શકે છે. વધુમાં, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ભવિષ્યના પ્રવાહને વધુ સારી રીતે સંચાલિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે વિદેશી વિનિમય બજારમાં હસ્તક્ષેપ માટે તેના સાધનોને અપગ્રેડ કરી રહી છે. જોકે, શુક્રવારે ડોલર સામે રૂપિયો સાત પૈસા મજબૂત થયો હતો અને ઇન્ટરબેંક ફોરેન એક્સચેન્જ માર્કેટમાં ડોલર દીઠ 83.38 (પ્રોવિઝનલ) પર બંધ થયો હતો. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોના નવા રોકાણ વચ્ચે રૂપિયામાં સુધારો થયો છે. આ રીતે, એશિયાની સૌથી અસ્થિર કરન્સીને બદલે ભારતીય રૂપિયો સૌથી વધુ સ્થિર ચલણોમાંથી એક બનવું એ એક નોંધપાત્ર સિદ્ધિ છે.
