જીડીપી વધે તો આંકડા જ વધે છે બાકી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ તો ત્યાં જ ઉભો છે, તેમની મુશ્કેલીઓમાં કોઈ ઘટાડો નહીં, તો વિકાસ કોનો થાય છે ?

by : Reena brahmbhatt

ભારત એક વર્ગ તે હદે ઐયાસ જિંદગી જીવે છે કે, કલ્પના સામાન્ય માણસ કરી પણ નથી શકતો.અને સામે છેડે એક વર્ગ તે પ્રકારે ગરીબીમાં અને બાંધણીમાં જીવે છે કે, તેની કપરી સ્થિતિ અને 2 ટંક રોટી માટેની જદ્દોજહદની તમને કલ્પના પણ નહીં હોય.ત્યારે હાલ આ અસમાનતા ખાસ્સી વધતી ચાલી છે અને તેના બે ચિત્રો છે. એક તરફ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકો છે. બીજી બાજુ શ્રીમંત અને અબજોપતિ લોકો છે. પરંતુ દેશમાં જે ગતિએ ધનિકો અને તેમની સંપત્તિ વધી રહી છે તે ગતિએ સામાન્ય માણસની નેટવર્થ વધી રહી નથી.ત્યારે અહીં એક સવાલ તે પણ ઉભરે છે કે, સાલી ક્યા વિકાસની અને કોના વિકાસની વાતો થાય છે.સમાજના આ વર્ગની સ્થિતિ તો તેની તે જ છે, તેમની સ્થિતિમાં કોઈ બદલાવ આવ્યો જ નથી.ઉલટાની વધતી મોંઘવારી તેમનું જીવવું હરામ કરે છે .ત્યારે જીડીપી વધે કે વિકાસ થાય કે ભારત વિશ્વગુરુ બને સામાન્ય જનતાને કોઈ ફાયદો નથી.

હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં પહેલીવાર 1500થી વધુ અમીર લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. આ સંખ્યા 7 વર્ષ પહેલા કરતા 150% વધુ છે. ભારતમાં અબજોપતિઓની સંખ્યા પણ 300થી વધુ થઈ ગઈ છે. આ યાદી 13 વર્ષ પહેલા જાહેર થવાનું શરૂ થયું ત્યારથી અબજોપતિઓની સંખ્યામાં 6 ગણો વધારો થયો છે.

ગૌતમ અદાણી 2024 હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં પ્રથમ સ્થાને પહોંચી ગયા છે. 95 ટકાના વધારા સાથે ગૌતમ અદાણી અને તેમના પરિવારની કુલ સંપત્તિ 11.6 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે. રિપોર્ટ અનુસાર 1539 લોકોની સંપત્તિ 1000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે. જેમાં 272 નવા લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ હિસાબે ગયા વર્ષે દેશમાં દર પાંચમા દિવસે એક નવો અબજોપતિ બન્યો હતો.

ગરીબોની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાની ગતિ ધીમી છે
ભારતમાં અમીરોની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે, પરંતુ ગરીબોની સંખ્યામાં ધીમે ધીમે ઘટાડો થયો છે. ડેટા થિંક પ્રાઈસ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે ભારતમાં 7 વર્ષમાં અમીરોની સંખ્યામાં 500 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે ગરીબોની સંખ્યામાં માત્ર 58 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

ઉચ્ચ આવક જૂથની વસ્તી 2016 માં 10.1% થી વધીને 2023 માં 14.7% થઈ. કોવિડ પછી, નિમ્ન અને મધ્યમ વર્ગની વસ્તી 64.9 કરોડની સરખામણીએ 2020-21માં વધીને 97.3 કરોડ થઈ, પરંતુ તે 2016ની સરખામણીમાં 9.3 કરોડ ઓછી હતી. આ દર્શાવે છે કે ભારતમાં આર્થિક અસમાનતા વધી રહી છે.

સામાન્ય માણસ કેટલું કમાય છે?
હોમ ક્રેડિટ ઈન્ડિયા કંપનીએ તાજેતરમાં ‘ધ ગ્રેટ ઈન્ડિયન વૉલેટ સ્ટડી’ નામનો સર્વે રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો છે. તે જણાવે છે કે સામાન્ય માણસ કેટલી કમાણી કરે છે અને તે ક્યાં ખર્ચ કરે છે. આ સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે ભારતના મધ્યમ વર્ગની આવક વધી રહી છે, પરંતુ સાથે સાથે મોંઘવારી પણ વધી રહી છે.

2024માં મહાનગરોમાં સામાન્ય લોકોની માસિક આવક માત્ર 35,000 રૂપિયા હશે. જ્યારે ટિયર-1 અને ટિયર-2 શહેરોમાં આ કમાણી 32,000 રૂપિયા છે. જોકે આ ગયા વર્ષ કરતાં વધુ છે. 2023માં મહાનગરોમાં સામાન્ય લોકો સરેરાશ 33,000 રૂપિયાની કમાણી કરશે. જ્યારે ટિયર-1 શહેરોમાં તેમની આવક રૂ. 30,000 અને ટાયર-2 શહેરોમાં તેમની આવક રૂ. 27,000 હતી.

પરંતુ આવક વધવાની સાથે ખર્ચ પણ વધ્યો છે. ખર્ચમાં પણ સરેરાશ 6%નો વધારો થયો છે. કરિયાણા (26%) અને ભાડું (21%) જેવા ખર્ચ સૌથી વધુ યોગદાન આપે છે, ત્યારબાદ પરિવહન (19%), શિક્ષણ (15%) અને તબીબી બિલ (7%) આવે છે.

વર્ષ 2024માં નિમ્ન-મધ્યમ વર્ગના લોકોની માસિક આવક આશરે રૂ. 33,000 છે, જ્યારે માસિક ખર્ચ રૂ. 19,000 છે. લોકો ચેન્નાઈમાં સૌથી વધુ ભાડું ચૂકવે છે. કોલકાતા અને જયપુરમાં ભાડા સૌથી ઓછા છે. ચેન્નાઈના લોકો તેમના મોટા ભાગના પૈસા મોજમસ્તીમાં ખર્ચ કરે છે. લખનૌના લોકો આ મામલે સૌથી કંજૂસ નીકળ્યા. તેઓ મુસાફરી, બહાર ખાવા અને મૂવી જોવા પાછળ સૌથી ઓછો ખર્ચ કરે છે. દેહરાદૂનના લોકો મેડિકલ ટ્રીટમેન્ટ પર સૌથી વધુ પૈસા ખર્ચે છે. પરંતુ એ જ લોકો બાળકોના શિક્ષણ પાછળ સૌથી ઓછો ખર્ચ કરે છે.

‘વેલ્થ ક્રિએશન ઓલિમ્પિકમાં ભારતે ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો’
હુરુન ઈન્ડિયાના સ્થાપક અને મુખ્ય સંશોધક અનસ રહેમાન જુનૈદે કહ્યું કે, ભારત ‘વેલ્થ ક્રિએશન ઓલિમ્પિક્સ’માં ગોલ્ડ મેડલ જીતી રહ્યું છે. માત્ર એક-બે નહીં, પરંતુ ટોચના 20 ક્ષેત્રોમાં દરેક જગ્યાએ અમીરો અને અબજોપતિઓની સંખ્યા વધી છે. આમાં, જૂના પરિવારના ઉદ્યોગપતિઓ, સ્ટાર્ટઅપ સ્થાપકો, ખાનગી ઇક્વિટી રોકાણકારો, દેવદૂત રોકાણકારો, નવી પેઢીના નેતાઓ, ફિલ્મ સ્ટાર્સ અને ઘણા વધુ લોકો આગળ વધ્યા છે. ચોખા હવે એશિયામાં પૈસા કમાવવાનું એન્જિન બની રહ્યું છે. ચીનમાં અબજોપતિઓની સંખ્યામાં 25% ઘટાડો થયો છે, પરંતુ ભારતમાં 29% નો વધારો થયો છે. હવે અમારી પાસે રેકોર્ડ 334 અબજોપતિ છે.”

અનસ રહેમાન જુનૈદે વધુમાં કહ્યું કે, આ યાદીમાં લગભગ 70% લોકો એવા છે જેમની કુલ સંપત્તિ 1.5 ટ્રિલિયન ડોલર છે. આ એટલી મોટી રકમ છે કે તે ભારતના જીડીપીનો એક તૃતીયાંશ ભાગ બનાવે છે. હવે આ પૈસા ધીમે ધીમે આગામી પેઢીના હાથમાં જઈ રહ્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે નવા લોકો, નવા ઉદ્યોગસાહસિકો અને સક્ષમ સંચાલકો હવે પૈસા કમાવવાની રેસમાં આવી રહ્યા છે. આ ફેરફાર દર્શાવે છે કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા કેટલી ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.

આ યાદીમાં 65% લોકો એવા છે જેઓ પોતાની જાતે જ શરૂઆત કરી અને અમીર બન્યા. પાંચ વર્ષ પહેલા આ આંકડો 54% હતો, જેનો અર્થ છે કે હવે વધુ લોકો પોતાના દમ પર અમીર બની રહ્યા છે અને આ વર્ષે લિસ્ટમાં આવનારા 64% નવા લોકો પોતાની જાતે જ અમીર બની રહ્યા છે. આટલું જ નહીં, કેટલાક લોકો પહેલી પેઢીમાં જ અમીર બન્યા છે, તેમાં તેમનો ફાળો ઘણો મોટો છે. આ લિસ્ટમાં કુલ સંપત્તિના 57% આ લોકો પાસે છે જેમણે પોતાની રીતે શરૂઆત કરી હતી.

મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં સારી વૃદ્ધિ
ભારતનું મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આ વર્ષે 1016 મેન્યુફેક્ચરિંગ હુરુન રિચ લિસ્ટમાં સામેલ લોકોની સંપત્તિમાં 28 લાખ કરોડ રૂપિયાનો વધારો થયો છે. હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં સામેલ લોકોની કુલ સંપત્તિ 159 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ સાઉદી અરેબિયા અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના સંયુક્ત જીડીપી કરતાં વધુ છે અને ભારતના જીડીપીના અડધાથી વધુ છે.

કુલ 1334 અબજપતિઓએ તેમની સંપત્તિમાં વધારો કર્યો છે. આ સિવાય 272 નવા ચહેરા આ યાદીમાં જોડાયા છે. જો કે 205 લોકોની સંપત્તિમાં પણ ઘટાડો થયો છે. આ યાદીમાંથી 45 લોકો બાકાત રહ્યા અને 5ના મોત થયા.

કયા શહેરમાં સૌથી વધુ અબજોપતિ છે?

મોટાભાગના અબજોપતિઓ મુંબઈમાં રહે છે. મુંબઈ 386 અબજોપતિઓ સાથે 2024 હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં ટોચ પર છે. આ પછી દિલ્હીમાં 217 અને હૈદરાબાદમાં 104 અબજોપતિ છે. આ વર્ષે મુંબઈમાંથી 66 નવા લોકો જોડાયા છે. એચસીએલના શેરના ભાવમાં 50% વૃદ્ધિ પછી, 79 વર્ષીય શિવ નાદર 3.1 લાખ કરોડની સંપત્તિ સાથે ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગયા છે. 45 વર્ષીય આનંદ ચંદ્રશેખરન, રૂ. 1,200 કરોડની નેટવર્થ સાથે, 2024 હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં પદાર્પણ કરનાર પ્રથમ એન્જલ રોકાણકાર છે.

યાદીમાં સૌથી યુવા અબજોપતિઓ હર્ષિલ માથુર અને શશાંક કુમાર (બંને 33 વર્ષની વયના) છે, જેઓ રેઝરપેના સ્થાપક છે. સૌથી નાની 21 વર્ષીય કૈવલ્ય વ્હોરા છે, જે Zepto સ્ટાર્ટઅપના સ્થાપક છે. બીજા સ્થાને આ જ કંપનીના કો-ફાઉન્ડર અદિત પાલિચા (22) છે. ઉંમર માત્ર એક સંખ્યા છે. NRB બેરિંગ્સ કંપનીના હનવંતબીર કૌર સાહનીએ 95 વર્ષની ઉંમરે 2024 હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં પ્રવેશ કર્યો.

ભારતમાં અબજોપતિઓ વધ્યા છે, પરંતુ નીચલા અને મધ્યમ વર્ગની શું હાલત છે?

અમેરિકા, UAE અને બ્રિટન ભારતીયો માટે પ્રિય દેશો છે
2024 હુરુન ઈન્ડિયા રિચ લિસ્ટમાં 102 NRI છે. આમાંથી લગભગ 79% સ્વ-નિર્મિત છે. એનઆરઆઈ માટે 46 લોકો સાથે અમેરિકા સૌથી વધુ પસંદગીનો દેશ છે. આ પછી UAE અને બ્રિટન આવે છે. ગોપીચંદ હિન્દુજા અને તેમનો પરિવાર 192,700 કરોડની સંપત્તિ સાથે સૌથી ધનિક NRI છે. 160,900 કરોડની સંપત્તિ સાથે એલએન મિત્તલ અને તેમનો પરિવાર બ્રિટનમાં રહેતા સૌથી ધનિક NRI છે.