Gadi Eisenkot Challenges: ગાદી આઈઝનકોટ સામે સરકાર રચવાના 8 મોટા પડકારો, નેતન્યાહુને સત્તા પરથી હટાવવી નહીં હોય સરળ

Arati Parmar
9 Min Read
Gadi Eisenkot Challenges

Gadi Eisenkot Challenges: ઇઝરાયેલી સેનાના ભૂતપૂર્વ વડા ગાદી આઈઝનકોટએ બેન્જામિન નેતન્યાહુ સામે મોટો પડકાર ઊભો કર્યો છે. નેતન્યાહુ છેલ્લાં લગભગ ત્રણ દાયકામાં મોટાભાગના સમયગાળા દરમિયાન ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન રહ્યા છે.

ઇઝરાયલની 120 સભ્યોની સંસદમાં સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછા 61 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી છે. આઈઝનકોટને છ રાજકીય પક્ષોના કુલ 67 સાંસદોનું સમર્થન હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે.

- Advertisement -

ઇઝરાયલમાં નવી સરકાર રચવાની કવાયત વચ્ચે આરબ રાજકીય પક્ષોએ ભૂતપૂર્વ સૈન્ય વડા ગાદી આઈઝનકોટને સમર્થન આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગે પણ તેમને સરકાર રચવા આમંત્રણ આપ્યું છે.

ગાદી આઈઝનકોટ પાસે હવે નવી સરકાર રચવાનો પ્રયાસ કરવા માટે 28 દિવસનો સમય હશે. તેમાં સંભવિત 14 દિવસનું વધારાનું વિસ્તરણ પણ સામેલ છે.

- Advertisement -

આઈઝનકોટ ઇઝરાયેલી સેનાના ભૂતપૂર્વ કમાન્ડર છે અને વર્ષ 2022માં રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો હતો.

7 ઑક્ટોબર, 2023ના રોજ હમાસના ઇઝરાયલ પરના હુમલા બાદ તેઓ નેતન્યાહુની વૉર કેબિનેટમાં પણ જોડાયા હતા, પરંતુ બાદમાં નેતન્યાહુના ટીકાકાર બની ગયા.

- Advertisement -

તેઓ નેશનલ યુનિટી પાર્ટીમાંથી ઇઝરાયેલી સંસદના સભ્ય બન્યા હતા. બાદમાં તેમણે પક્ષ છોડી દીધો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે પક્ષ સાથે તેમના વૈચારિક મતભેદો હતા.

ગયા વર્ષે વિપક્ષના મુખ્ય નેતાઓથી અલગ થઈને તેમણે પોતાની મધ્યમમાર્ગી પાર્ટી ‘યાશર’ની સ્થાપના કરી હતી. ‘યાશર’નો અર્થ ‘સીધું’ અથવા ‘પ્રામાણિક’ થાય છે.

ગાઝા યુદ્ધમાં પોતાના પુત્ર અને બે ભત્રીજાઓ ગુમાવનારા આઈઝનકોટએ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન પોતાની સૈન્ય અને સુરક્ષા ક્ષેત્રની પૃષ્ઠભૂમિ પર ભાર મૂક્યો હતો.

પરંતુ ચૂંટણી દરમિયાન તેમણે જે મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા હતા, તેમાંથી ઘણા મુદ્દાઓ હવે તેમના માટે પડકાર બની શકે છે. તેમના સામે ઊભા થઈ શકે એવા કેટલાક સંભવિત પડકારો પર એક નજર કરીએ.

1. ગઠબંધન સરકાર

ઇઝરાયલમાં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં કાર્યકારી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુની દક્ષિણપંથી લિકુડ પાર્ટી અને તેના કટ્ટર દક્ષિણપંથી તથા કટ્ટર રૂઢિચુસ્ત યહૂદી સાથી પક્ષોએ 120 બેઠકો ધરાવતી સંસદમાં 53 બેઠકો જીતી છે.

જ્યારે આઈઝનકોટની મધ્યમમાર્ગી યાશર પાર્ટી અને તેમના ગઠબંધનના અન્ય ત્રણ યહૂદી વિપક્ષી પક્ષોને 48 બેઠકો મળી છે.

આ સ્થિતિમાં સરકાર ચલાવવા માટે આઈઝનકોટને આરબ પક્ષોના સમર્થનની જરૂર પડશે. ઇઝરાયલના રાજકીય માહોલમાં આરબ પક્ષોના સમર્થન પર આધારિત સરકાર ચલાવવી સરળ નહીં હોય, કારણ કે આ પક્ષો તેમની ઘણી જાહેરાતો અને અગાઉના વલણ પર રોક લગાવી શકે છે.

આઈઝનકોટ રાજકારણમાં નવા છે અને જટિલ રાજકીય પરિસ્થિતિનો ઉકેલ શોધવો તેમના માટે સરળ નહીં હોય.

2. ઇઝરાયલની સુરક્ષા

ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન તરીકે બેન્જામિન નેતન્યાહુ વારંવાર પોતાને દેશના રક્ષક તરીકે રજૂ કરતા રહ્યા છે.

નેતન્યાહુ હંમેશાં ઈરાનને યહૂદી શાસન એટલે કે ઇઝરાયલ માટે સૌથી મોટો ખતરો ગણાવતા રહ્યા છે.

28 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ ઇઝરાયલ અને અમેરિકાએ સાથે મળીને ઈરાન પર હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાઓ બાદ મધ્ય-પૂર્વની પરિસ્થિતિ વણસી છે અને આ સમગ્ર વિસ્તારમાં સુરક્ષાને લઈને મોટી ચિંતા ઊભી થઈ છે.

આ સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ સમજૂતી થઈ નથી. આવી સ્થિતિમાં ઇઝરાયલ સામેનો એ કથિત ખતરો હજુ પણ યથાવત છે, જેનો ઉલ્લેખ નેતન્યાહુ કરતા રહ્યા છે.

ઈરાનના મુદ્દાનો સામનો કરવો આઈઝનકોટ સામેનો મોટો પડકાર હશે.

3. અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીની અસર

અમેરિકામાં યોજાયેલી મિડટર્મ ચૂંટણીમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીની હારની અસર ઇઝરાયલ પર પણ પડી શકે છે.

આ ચૂંટણીમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીએ અમેરિકી કોંગ્રેસનાં બંને ગૃહોમાં પોતાનું બહુમતીનું સ્થાન ગુમાવ્યું છે.

ઘણા લોકોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પની પાર્ટીના નબળા દેખાવનું સૌથી મોટું કારણ ઈરાન યુદ્ધ હતું.

ઈરાન પણ અનેક વખત કહી ચૂક્યું છે કે અમેરિકા ઇઝરાયલ માટે ઈરાન સામે યુદ્ધ કરી રહ્યું છે અને તેનો બોજ અમેરિકાના નાગરિકો પર નાખવામાં આવી રહ્યો છે.

ચૂંટણી બાદ બદલાયેલી પરિસ્થિતિમાં જો અમેરિકા ઈરાન યુદ્ધ અંગે પોતાના વલણમાં ફેરફાર કરે છે, તો તે ઇઝરાયલની સુરક્ષાની ભાવનાને અસર કરી શકે છે.

આ રીતે ઇઝરાયલનાં રાજકીય સમીકરણો જ નહીં, પરંતુ તેનાથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર આવેલા અમેરિકાનાં પગલાં પણ આઈઝનકોટ માટે પડકાર બની શકે છે.

4. નેતન્યાહુ સાથે મુકાબલો

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં નેતન્યાહુ ભ્રષ્ટાચારના આરોપોથી ઘેરાયેલા રહ્યા છે. જોકે તેઓ આ આરોપોને નકારે છે.

7 ઑક્ટોબર, 2023ના હુમલાઓનો સામનો કરવાની તેમની રીતની પણ ટીકા થઈ છે. આ ઉપરાંત ન્યાયતંત્રમાં મોટા ફેરફારો કરવાની તેમની વિવાદાસ્પદ યોજનાને કારણે દેશમાં મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા.

પરંતુ નેતન્યાહુ ઇઝરાયલના રાજકારણમાં એક અનુભવી ખેલાડી છે અને તેઓ આઈઝનકોટ માટે પડકાર બની રહેશે.

રાષ્ટ્રપતિ હર્ઝોગના નિર્ણયની જાહેરાતના એક કલાક પહેલાં જ કાર્યકારી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ ચેતવણી આપી હતી કે વિપક્ષી પક્ષો અને આરબ પક્ષો વચ્ચેનું સંભવિત ગઠબંધન દેશના પતનનું કારણ બનશે.

અહેવાલ અનુસાર, નેતન્યાહુએ એક વીડિયો સંદેશમાં કહ્યું હતું, “ઇસ્લામવાદીઓ સાથે જોડાયેલી આવી સરકાર ઇઝરાયલને અંદરથી જ વિભાજિત કરી નાખશે, જેમ યુરોપના દેશોમાં થઈ રહ્યું છે, અને તેનાથી પણ ખરાબ સ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે.”

એટલે કે સંભવિત સરકાર રચાય તે પહેલાં જ નેતન્યાહુએ ઇઝરાયલના ભવિષ્ય અંગે લોકોને સંદેશ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

5. દુનિયાના દેશો સાથે ઇઝરાયલના સંબંધો

બેન્જામિન નેતન્યાહુના કાર્યકાળ દરમિયાન 7 ઑક્ટોબર, 2023ના રોજ ઇઝરાયલી વિસ્તારોમાં હમાસના હુમલા બાદ ઇઝરાયલે મોટી સૈન્ય કાર્યવાહી કરી છે.

આ દરમિયાન ઇઝરાયલની કાર્યવાહીમાં હજારો નિર્દોષ લોકોનાં પણ મોત થયાં છે.

ઇઝરાયલની સૈન્ય કાર્યવાહીની દુનિયાના અનેક દેશોએ ટીકા કરી છે અને ઘણા દેશો સાથે તેના સંબંધો પણ બગડ્યા છે.

ઇઝરાયલે આ સંબંધોને ફરી સામાન્ય બનાવવા માટે ભારે મહેનત કરવી પડશે. જો આઈઝનકોટ આ દિશામાં આગળ વધે છે, તો તેમણે એવી અનેક નીતિઓ અપનાવવી પડશે, જે દેશના દક્ષિણપંથી રાજકારણીઓને નારાજ કરી શકે છે.

6. આરબ પક્ષોની અપેક્ષાઓ

આરબ પક્ષોએ તેમની સરકારને સમર્થન આપવાનું વચન આપ્યું છે. તેથી ઇઝરાયલમાં રહેતા આરબ નાગરિકોના અધિકારો અને તેમના પોતાના પ્રશ્નોને લઈને આ પક્ષોની કેટલીક અપેક્ષાઓ હોઈ શકે છે.

આ અપેક્ષાઓમાં આરબ વિસ્તારોમાં નવાં મકાનોના બાંધકામને સરળ બનાવવું, આરબ બહુમતી ધરાવતા નગરોમાં સુરક્ષા વધારવી અને અન્ય સુવિધાઓ માટે બજેટની માગણીનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ અને લેબનોનના હિઝબુલ્લાહ સાથે સતત ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે ઇઝરાયલ માટે કોઈ નવી યોજના અને બજેટ પર કામ કરવું સરળ નહીં હોય.

7. ગાઝામાં ઇઝરાયલનું સૈન્ય અભિયાન

આઈઝનકોટના વલણ પરથી જણાય છે કે પેલેસ્ટાઇન, ગાઝા, વેસ્ટ બેન્ક અને હમાસ જેવા મુદ્દાઓ સાથે જોડાયેલી નીતિઓમાં તેઓ નેતન્યાહુથી બહુ અલગ નથી.

પરંતુ આરબ પક્ષોની માગણી હોઈ શકે છે કે ગાઝામાં ઇઝરાયલનું સૈન્ય અભિયાન અટકાવવામાં આવે. જો આઈઝનકોટ હમાસ અથવા ગાઝા અંગે કોઈ નિર્ણય લે છે, તો તેમના અન્ય દક્ષિણપંથી સાથી પક્ષો તેનો વિરોધ કરી શકે છે.

બીજી તરફ, આઈઝનકોટ આવું કોઈ પણ પગલું ભરશે તો નેતન્યાહુ સક્રિય થઈ શકે છે અને આઈઝનકોટની સરકાર સામે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

8. અતિ રૂઢિચુસ્ત યહૂદી પક્ષો સાથે તાલમેલ

અતિ રૂઢિચુસ્ત યહૂદી પક્ષો એવી માગણી પર અડગ રહી શકે છે કે તેમના સમુદાયના લોકોને સેનામાં ફરજિયાત ભરતીમાંથી મુક્તિ મળવી જોઈએ. જ્યારે આ મુદ્દે આઈઝનકોટની નીતિ અલગ છે.

દેશની સુરક્ષા માટે તેઓ ઇચ્છે છે કે દરેક વર્ગના લોકો સેનામાં પોતાનું યોગદાન આપે.

એક અહેવાલ મુજબ, તાજેતરના દિવસોમાં આ મુદ્દાને લઈને ઇઝરાયલનાં રસ્તાઓ પર ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો પણ જોવા મળ્યાં હતાં. આ દરમિયાન ઉગ્ર પ્રદર્શનકારીઓ ઇઝરાયલી સુરક્ષા દળોને “નાઝી” કહીને તેમની ટીકા કરતા જોવા મળ્યા હતા.

સફેદ શર્ટ, કાળી ફેડોરા ટોપી અને લાંબા કાળા કોટ પહેરેલા સેંકડો અતિ રૂઢિચુસ્ત એટલે કે અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યહૂદીઓ લશ્કરી પોલીસની સામે ઊભા હતા.

વિવાદની શરૂઆત યરુશલેમ અને તેલ અવીવ વચ્ચે આવેલા મોડીઇન શહેરની એક ઇમારતથી થઈ હતી. આ ઇમારતમાં એક યુવાન અતિ રૂઢિચુસ્ત યહૂદી એટલે કે હારેદી રહેતા હતા. તેમણે ઇઝરાયલના નિયમો અનુસાર ફરજિયાત સૈન્ય સેવામાં હાજર થવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ જ મામલે પોલીસ તેમની ધરપકડ કરવા પહોંચી હતી.

Share This Article