2026માં રશિયા પાસેથી બે S-400 એર ડિફેન્સ મિસાઈલ સિસ્ટમ મળશે
નવી દિલ્હી, 27 જુલાઇ. યુક્રેન સાથેના સંઘર્ષને કારણે ભારતને 2026માં રશિયા પાસેથી બે S-400 એર ડિફેન્સ મિસાઈલ સિસ્ટમ મળશે. એરફોર્સે અત્યાર સુધી મળેલી 03 સિસ્ટમની ક્ષમતાઓનું પરીક્ષણ શરૂ કર્યું છે. ચીની સેનાએ વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પર મોટા પાયે હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી તૈનાત કરી છે, જેના જવાબમાં ભારતે પણ પૂર્વ અને ઉત્તરીય સરહદો પર બે S-400 સ્ક્વોડ્રન તૈનાત કર્યા છે. 3જી સ્ક્વોડ્રનને પાકિસ્તાન સરહદે ઉત્તર અને પશ્ચિમ વિસ્તારોને આવરી લેવા પંજાબમાં તૈનાત કરવામાં આવી છે.
યુક્રેન સાથેના યુદ્ધ વચ્ચે રશિયાએ અત્યાર સુધીમાં ભારતને 3 S-400 એર ડિફેન્સ મિસાઈલ સિસ્ટમ સપ્લાઈ કરી છે, જ્યારે બે સિસ્ટમ મળવાની બાકી છે. ચોથી સિસ્ટમ માર્ચ 2026માં અને પાંચમી સિસ્ટમ 2026ના અંત સુધીમાં આપવામાં આવશે. આ બે વર્ષનો વિલંબ યુક્રેન સંઘર્ષને કારણે સપ્લાય ચેઇન સમસ્યાઓને કારણે છે. ભારતીય વાયુસેનાએ ભગવાન કૃષ્ણના શક્તિશાળી સુદર્શન ચક્રના નામ પરથી S-400નું નામ ‘સુદર્શન’ રાખ્યું છે. વાયુસેનાએ હવે મળેલી ત્રણ સિસ્ટમને સંપૂર્ણ રીતે સંકલિત કરી દીધી છે. એરફોર્સે અત્યાર સુધી મળેલી 03 સિસ્ટમની ક્ષમતાઓનું પરીક્ષણ શરૂ કરી દીધું છે.
વાયુસેના અને ભારતીય સેનાએ ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં ચીનની સરહદે આવેલા ઉત્તર-પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં ‘આકાશ પૂર્વ’ કવાયત હાથ ધરી હતી, જેમાં રશિયન S-400 લાંબા અંતરની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલો પણ સામેલ હતી. આ પછી, તાજેતરની હવાઈ કવાયત દરમિયાન, S-400 સિસ્ટમે 80 ટકા ‘દુશ્મન’ ફાઈટર પ્લેનને તોડી પાડ્યા હતા. રશિયામાં બનેલી આ ભારતીય હવાઈ સંરક્ષણ મિસાઈલ પ્રણાલીએ અન્ય લક્ષ્યોને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કર્યા, જેના કારણે તેમના મિશન રદ કરવામાં આવ્યા. સુખોઈ-30 એમકેઆઈ, રાફેલ, સ્વદેશી ફાઈટર એરક્રાફ્ટ તેજસ અને એટેક હેલિકોપ્ટર એલસીએચ પ્રચંડ તેમજ ગ્રાઉન્ડ ટુકડીઓ પણ આ બંને મેગા એર કવાયતમાં સામેલ હતા.
ભારતીય વાયુસેનાએ તાજેતરમાં એક થિયેટરમાં એર ડિફેન્સ મિસાઇલ સિસ્ટમની ક્ષમતાઓનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક કવાયત હાથ ધરી હતી, જ્યાં તેણે લાંબા અંતરની S-400 ની સ્ક્વોડ્રન તૈનાત કરી હતી. આ કવાયત દરમિયાન, વાસ્તવિક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ઉડતા હતા, જે ‘સુદર્શન’ એ ‘લૉકિંગ ઓન’ અને ‘લક્ષ્ય’ કરીને ‘દુશ્મનના હુમલાના પેકેજના 80 ટકાને શૂટ કરવાની ક્ષમતા’ દ્વારા સિમ્યુલેટેડ એક્શનમાં દર્શાવ્યું હતું. અન્ય હયાત એરક્રાફ્ટે પછી તેમના મિશનને રદ કર્યું, જે ભારતીય પ્રદેશમાં તેમના લક્ષ્યો પર ‘હુમલો’ કરવાના હતા.
ચીન અને પાકિસ્તાનના ખતરાને જોતા ભારતને શક્તિશાળી રશિયન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ S-400ની ખૂબ જ જરૂર હતી. ભારતે રૂ. 35 હજાર કરોડમાં પાંચ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ S-400 ખરીદવા માટે રશિયા સાથે કરાર કર્યો હતો, જેને 06 ડિસેમ્બર, 2021ના રોજ રશિયા અને ભારતના સંરક્ષણ પ્રધાનોએ અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું. ભારતીય વાયુસેનાએ તાજેતરના વર્ષોમાં તેની હવાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે. ચીની સેનાએ વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પર મોટા પાયે હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી તૈનાત કરી છે, જેના જવાબમાં ભારતે પણ પૂર્વ અને ઉત્તરીય સરહદો પર બે S-400 સ્ક્વોડ્રન તૈનાત કર્યા છે. 3જી સ્ક્વોડ્રનને પાકિસ્તાન સરહદે ઉત્તર અને પશ્ચિમ વિસ્તારોને આવરી લેવા પંજાબમાં તૈનાત કરવામાં આવી છે.
