લાઇફસ્ટાઇલ અને ખાસ તો આહારના કારણે આજકાલ વંધ્યત્વની સમસ્યા ખૂબ જ વધી રહી છે.

ભારતમાં 15 ટકાથી વધુ યુગલોને વંધ્યત્વ અસર કરે છે

by : Reena Brahmbhatt

લાઇફસ્ટાઇલ અને ખાસ તો આહારના કારણે આજકાલ વંધ્યત્વની સમસ્યા ખૂબ જ વધી રહી છે. એક આંકડા અનુસાર, ભારતમાં 15 ટકાથી વધુ યુગલોને વંધ્યત્વ અસર કરે છે. જેના વિશે આજે પણ ખુલીને વાત કરવામાં આવતી નથી. આ વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ 2023 પર, ડૉ. ઇલા ગુપ્તા અને ડૉ. શોભા ગુપ્તાએ આ સમસ્યાના કારણ અને સારવાર સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી.

વંધ્યત્વ શું છે? ડબ્લ્યુએચઓ અનુસાર, તે સ્ત્રી અથવા પુરૂષની પ્રજનન પ્રણાલી સાથે સંબંધિત રોગ છે. જેમાં 12 મહિના સુધી અસુરક્ષિત સેક્સ કર્યા પછી પણ પ્રેગ્નન્સીમાં સફળતા મળતી નથી.

વંધ્યત્વ શા માટે થાય છે? સમય જતાં સ્ત્રી વંધ્યત્વની સાથે પુરુષ વંધ્યત્વની સમસ્યા પણ વધી છે. તેની પાછળના મુખ્ય કારણોમાં સ્ત્રીઓમાં ઈંડાનો ઓછો અનામત અને ગુણવત્તા અને પુરૂષોના શુક્રાણુઓની સંખ્યા અને ગુણવત્તામાં ઘટાડો છે.

આ ઘટાડા પાછળનું કારણ તણાવ, સ્થૂળતા, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ છે, જેના કારણે 2019-20માં ફર્ટિલિટી રેશિયો 1.8 ટકાથી ઘટીને 1.4 ટકા થઈ ગયો છે.

સારવાર શેના પર આધાર રાખે છે?

કે વંધ્યત્વની સારવાર કરતા પહેલા આપણે કેટલીક બાબતોનો વિચાર કરીએ છીએ. જેમ-

બંને સાથીઓની ઉંમર કેટલી છે

તમે કેટલા સમયથી ગર્ભ ધારણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છો

શું તમે પહેલાં ક્યારેય ગર્ભવતી થઈ છે?

અગાઉની ગર્ભાવસ્થામાં કસુવાવડ અથવા ગર્ભપાત

ફેલોપિયન ટ્યુબ સ્વસ્થ છે અથવા અવરોધિત છે

ઇંડા બનવામાં કોઈ સમસ્યા છે કે નહીં

પુરુષ પાર્ટનરના વીર્યમાં સ્પર્મ કાઉન્ટ-ક્વોલિટી સારી છે કે નહીં

આ રોગની સારવાર શું છે?

જો યુગલો યુવાન હોય અને તેમના તમામ ટેસ્ટ નોર્મલ હોય તો તેમને ફળદ્રુપ સમયગાળા વિશે જાણ કરવામાં આવે છે. આ સમયગાળામાં ગર્ભધારણની શક્યતાઓ ઘણી વધારે છે. જો તે પછી પણ સફળતા ન મળે તો IUI (Intra Uterine Insemination)ની મદદ લેવામાં આવે છે.

જો સ્ત્રી પાર્ટનરને ફેલોપિયન ટ્યુબ હોય, પુરુષ પાર્ટનરમાં વીર્યના પરિમાણો અસામાન્ય હોય, અથવા સ્ત્રી મોટી હોય અને મૂળભૂત પરિમાણો સામાન્ય હોય, તો આઈવીએફની ભલામણ કરવામાં આવે છે.

ICSI પણ એક ઈલાજ છે

, જ્યારે પુરુષોમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા, ગુણવત્તા અથવા ગતિશીલતા ઓછી હોય ત્યારે ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઈન્જેક્શન (ICSI) કરવામાં આવે છે. આ તકનીક પુરૂષ વંધ્યત્વની સારવારમાં મદદ કરે છે. આમાં, બહારના પડને દૂર કરીને, ઇંડાને વિશિષ્ટ માઇક્રોસ્કોપમાં પકડવામાં આવે છે અને વધુ સારા શુક્રાણુઓને સોય દ્વારા ઇંડાની અંદર પકડીને છોડવામાં આવે છે.

મોબાઈલ ખતરનાક બની શકે છે

એક અભ્યાસમાં કેટલાક ભ્રૂણને મોબાઈલની રેન્જમાં અને કેટલાકને મોબાઈલની રેન્જથી દૂર રાખવામાં આવ્યા હતા. મોબાઈલની નજીક આવેલા ભ્રૂણના ડીએનએમાં કેટલીક અસાધારણતા જોવા મળી હતી. આ સ્પષ્ટપણે પ્રજનન પર મોબાઇલની ખતરનાક અસર દર્શાવે છે.

શું મૌખિક ગર્ભનિરોધક પ્રજનન ક્ષમતાને બગાડે છે?

ઓરલ ગર્ભનિરોધક લેવાથી પ્રજનન ક્ષમતાને કોઈ નુકસાન થતું નથી. જો તમે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓની ઓછી માત્રા લેતા હોવ તો એકથી બે મહિનામાં પ્રજનન ક્ષમતા સામાન્ય થઈ જાય છે. તે જ સમયે, જો વધુ માત્રામાં લેવામાં આવે તો આ સમયગાળો 3-6 મહિના સુધી જઈ શકે છે.

એગ ફ્રિજીગ શું છે?

એક સરળ તકનીક છે, જેનો ઉપયોગ કુટુંબ નિયોજનમાં કરવામાં આવે છે. તેને ઇન્જેક્શન દ્વારા, બહુવિધ ફોલિકલ્સ અને ઇંડાના વિકાસમાં વધારો થાય છે. જ્યારે ઇંડા તૈયાર થાય છે, ત્યારે તેઓ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ માર્ગદર્શન હેઠળ બહાર કાઢવામાં આવે છે. આ પીડારહિત પ્રક્રિયા 10-12 દિવસ લે છે. જ્યારે ગર્ભાવસ્થા માટે તૈયાર હોય, ત્યારે ક્લિનિકમાં જઈને ઇંડાને ફળદ્રુપ કરી શકાય છે. મહિલાઓ માટે 35 વર્ષની ઉંમર પહેલા એગ ફ્રીઝિંગ કરાવવું વધુ સારું માનવામાં આવે છે.