India Pakistan Water War: પાકિસ્તાન સાઉદી સાથે સૈન્ય સંધિ કરે કે અમેરિકા જઈ ચાપલુસી કરે પરંતુ હકીકત તે છે કે, ભારત પાકિસ્તાનને સબક શીખવવા હજીપણ તૈયાર જ છે. વેલ, ત્યારે પાક ફક્ત એટલા માટે ચિંતિત નથી કે તેની યોજના બાંગ્લાદેશ માં નિષ્ફળ રહી છે, પણ પાકિસ્તાન માટે ભારતીય પાણી હવે ત્યાં વહેતું નથી, તેના બદલે ભારતીય ખેતરોમાં વહેતું હોવાથી પણ ચિંતિત છે. ઓપરેશન સિંદૂર, પાકિસ્તાનને સૂકું રાખવાની યોજના પછી ચર્ચા થઈ રહેલી જળ હડતાળનો પહેલો તબક્કો પૂર્ણ થઈ ગયો છે. રાવી નદીના પાણીનું એક પણ ટીપું હવે પાકિસ્તાનમાં જઈ રહ્યું નથી.
શાહપુર કાંડી ડેમ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ થવાને કારણે, પાકિસ્તાન માં ખેતી માટે જે પાણી પહેલા મળતું હતું તે હવે કાશ્મીરના ખેતરોમાં હરિયાળી લાવી રહ્યું છે. રાવી નદીમાંથી વધારાનું પાણી બંધ કર્યા પછી, તેનું વિતરણ હવે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં શરૂ થઈ ગયું છે. રાવી હડતાળ હવે આતંકવાદના સમર્થક તેવા આ દેશને કેવી રીતે ત્રાસ આપશે.
ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન જ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે લોહી અને પાણી એકસાથે વહેશે નહીં. ભારતનું પાકિસ્તાનને પાણીનું દાન બિલકુલ નહીં થાય. સિંધુ જળ સંધિ રદ કર્યા પછી, ભારતનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય રાવી નદીના પાણીના પાકિસ્તાન તરફના પ્રવાહને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનું હતું.
કારણ કે રાવી નદી પર શાહપુર કાંડી ડેમ પ્રોજેક્ટ પર કામ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યું હતું, અધૂરા કામને ઝડપી બનાવવામાં આવ્યું હતું. ખાસ કરીને, જમ્મુ અને કાશ્મીરને પાણીનું વિતરણ કરતી નહેર યુદ્ધના ધોરણે પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. તળાવ ભરાઈ ગયા પછી, હવે તેની સાથે જોડાયેલ નહેરમાં પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે.
પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે, તેનાથી ખેડૂતોને ફાયદો થાય છે
આ તો ફક્ત શરૂઆત છે, પાકની મોસમ. તેથી, દરરોજ ફક્ત 150 થી 250 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે. આગામી થોડા અઠવાડિયામાં, દરરોજ 1,500 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવશે. આ પાણી કઠુઆ અને સાંબા થઈને જમ્મુ તરફ વહેશે. કુલ મળીને, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આશરે 32,000 હેક્ટર જમીનને અગાઉ પાકિસ્તાન તરફ વહેતા પાણીનો ઉપયોગ કરીને સિંચાઈ કરવામાં આવશે.
આમ તો, જોકે, દર વર્ષે, રાવી નદીના પાણીનો આશરે 5 ટકા ભાગ પાકિસ્તાનમાં બિનઉપયોગી રીતે જતો હતો. આ પાણીની કિંમત આશરે 8,000 કરોડ રૂપિયા છે. ત્યારે કહેવાનો આશય છે કે, ભારત દર વર્ષે પાકિસ્તાનને કરોડો રૂપિયાનું પાણી દાન તરીકે આપી રહ્યું હતું. લાહોર, સિયાલકોટ, ગુજરાંવાલા અને ફૈસલાબાદના ખેડૂતોને આનો સીધો ફાયદો થયો. પાકિસ્તાનમાં, આ પાણીનો ઉપયોગ ખેતી ઉપરાંત પીવાના હેતુઓ માટે થતો હતો. પાકિસ્તાની ખેડૂતો માટે ઘઉં, ચોખા, કપાસ અને અન્ય પાકોને સિંચાઈ કરવા માટે રાવી નદીનું પાણી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
ધર્માદા પાણી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
એક રીતે, રાવી નદીના પાણીનો માત્ર પાંચ ટકા ભાગ પાકિસ્તાની ખેડૂતો માટે જીવનરેખા હતો. પરંતુ હવે, આ ધર્માદા પાણી પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ભારતે હવે આ પાણીનો ઉપયોગ પોતાના ફાયદા માટે શરૂ કરી દીધો છે. આ પાણીથી જમ્મુ અને કાશ્મીર ઉપરાંત પંજાબમાં 5,000 હેક્ટર જમીનને સિંચાઈ મળશે. ભારતના બે રાજ્યોના ખેડૂતોને આનો સીધો ફાયદો થશે.
શાહપુર કાંડી ડેમ પ્રોજેક્ટ 1982 માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ડેમ પર કામ ધીમી ગતિએ ચાલુ રહ્યું. પંજાબ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર વચ્ચેના વિવાદને કારણે, 2014 માં ડેમ પર કામ બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. કેન્દ્ર સરકારે હસ્તક્ષેપ કર્યા પછી 2018 માં કામ ફરી શરૂ થયું. ડેમ 2024 માં પૂર્ણ થયો. આ વર્ષના એપ્રિલમાં શાહપુર તળાવમાં પાણી ભરવાનું શરૂ થયું હતું, પરંતુ કનેક્ટિંગ કેનાલ બનાવવામાં આવી ન હતી.
ઓપરેશન સિંદૂર પછી, આ કાર્યને વધુ વેગ મળ્યો. હવે બધું તૈયાર છે. વધુમાં, ડેમનો એક હેતુ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાનો છે. શાહપુર કાંડી ડેમ 206 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાનો છે. ઝી ન્યૂઝના સંવાદદાતા રજત વોહરાએ શાહપુર કાંડી ડેમની મુલાકાત લીધી અને ત્યાંથી તમારા માટે એક અહેવાલ તૈયાર કર્યો છે.
પાકિસ્તાન પર પાણીનો હુમલો
આ પ્રોજેક્ટ ભારત માટે વ્યૂહાત્મક અને રાજકીય રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. પાકિસ્તાન પર આ પહેલો પાણીનો હુમલો છે. સિંધુ જળ સંધિનો ભંગ કરીને, ભારત સિંધુ, ચિનાબ અને ઝેલમ પર સમાન બંધ બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ભારતની તૈયારીઓથી પાકિસ્તાન ગભરાઈ ગયું છે. હવે, શાહપુર કાંડી ડેમ દ્વારા રાવી નદીને પાણી પુરવઠા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદીને, ભારતે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે આતંકવાદીઓને આશ્રય આપનારાઓ પ્રત્યે કોઈ પણ પ્રકારની ઉદારતા દાખવવામાં આવશે નહીં.
