India Labour Codes Implementation: સરકારે શુક્રવારે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેતા ચાર શ્રમ સંહિતાઓ (Labour Codes) ને તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દીધી છે. આ સંહિતાઓ દ્વારા ૨૯ જૂના શ્રમ કાયદાઓને એકસાથે ભેળવીને સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ મોટા પરિવર્તનથી દેશના શ્રમિકોને સશક્ત બનાવવાનો અને ભારતની આર્થિક પ્રગતિને વેગ આપવાનો હેતુ છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સુધારાને આઝાદી પછીના સૌથી મોટા અને પ્રગતિશીલ શ્રમ-લક્ષી સુધારાઓમાંથી એક ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે આનાથી શ્રમિકોને સામાજિક સુરક્ષા, સમયસર વેતન, કામ કરવાની સુરક્ષિત જગ્યા અને વધુ સારા અવસર મળશે.
શ્રમ મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું કે ચારેય શ્રમ સંહિતાઓને અધિસૂચિત કરી દેવામાં આવી છે અને હવે તે સમગ્ર દેશ માટે કાયદો બની ગઈ છે.
૪ શ્રમ સંહિતાઓ લાગુ થવાના મુખ્ય અને મોટા ફાયદા:
આ સુધારાઓમાં ઘણી નવી વ્યવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે શ્રમિકોના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવશે:
ગિગ વર્કર્સને સામાજિક સુરક્ષા: પહેલીવાર ગિગ કાર્ય (Gig Work) અને પ્લેટફોર્મ કાર્ય (Platform Work) (જેમ કે Zomato, Swiggy માટે કામ કરનારા) ને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે. સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા, ૨૦૨૦ હેઠળ તેમને PF, ESIC, વીમો અને અન્ય સામાજિક સુરક્ષા લાભો મળશે.
ન્યૂનતમ વેતન અને સમયસર ચુકવણી: વેતન સંહિતા, ૨૦૧૯ હેઠળ તમામ શ્રમિકોને રાષ્ટ્રીય ન્યૂનતમ વેતન (National Minimum Wage) ની ગેરંટી મળશે અને સમયસર ચુકવણી સુનિશ્ચિત થશે.
નિમણૂક પત્ર (Appointment Letter): તમામ કર્મચારીઓને લેખિતમાં નિમણૂક પત્ર આપવો અનિવાર્ય બનશે.
મહિલાઓને સમાનતા: મહિલાઓ અને પુરુષો માટે કામ કરવાની નીતિઓ સમાન હશે, અને મહિલાઓને સમાન વેતન અને સન્માન મળશે.
ગ્રેચ્યુઇટી: એક વર્ષ કામ કર્યા પછી નિયત અવધિવાળા કર્મચારીઓ (Fixed-Term Employees – FTE) ને પણ કાયમી શ્રમિકોની જેમ ગ્રેચ્યુઇટી મળશે.
ઓવરટાઇમનું વેતન: ઓવરટાઇમ માટે બમણું વેતન મળશે.
આરોગ્ય સુરક્ષા: ૪૦ વર્ષથી વધુ વયના શ્રમિકોને મફત વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસ મળશે.
ESIC નો વિસ્તાર: કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC) નો વિસ્તાર સમગ્ર ભારતમાં લાગુ થશે.
વિવાદોનો ઝડપી નિકાલ: બે સભ્યોવાળા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા શ્રમ વિવાદોનો ઝડપથી નિકાલ કરવામાં આવશે.
ડિજિટલ શ્રમિકોને લાભ: ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયાના પત્રકારો, ડબિંગ કલાકારો અને સ્ટંટ કરનારાઓ સહિત ડિજિટલ અને ધ્વનિ-દૃશ્ય શ્રમિકો હવે સંપૂર્ણ લાભોના હકદાર હશે.
આગામી પગલાં
સરકાર હવે આ સંહિતાઓ માટે વિસ્તૃત નિયમો અને યોજનાઓ બનાવવા માટે લોકો સાથે વાતચીત શરૂ કરશે. જ્યાં સુધી નવા નિયમો સંપૂર્ણપણે લાગુ ન થાય, ત્યાં સુધી જરૂરિયાત મુજબ જૂના શ્રમ કાયદાઓના પ્રાવધાનો લાગુ રહેશે.
