Parenting Bad Habits: અવારનવાર માતા-પિતા વિચારે છે કે બાળકો તે જ શીખે છે જે તેમને ‘શીખવવામાં’ આવે છે. આપણે તેમને સારી વાતો જણાવીએ છીએ, ઈમાનદારીનો પાઠ ભણાવીએ છીએ અને વડીલોનું આદર કરવાનું શીખવીએ છીએ, પરંતુ સત્ય તો એ છે કે બાળકો આપણી વાતોથી ઓછું, અને આપણા વર્તનથી વધુ શીખે છે.
બાળકો ઘરના ‘CCTV કેમેરા’ હોય છે. તેમની નજર દરેક સમયે તમારા પર ટકેલી હોય છે. તેઓ ચૂપચાપ તમારી દરેક હરકત, દરેક પ્રતિક્રિયા અને દરેક આદતને રેકોર્ડ કરી રહ્યા હોય છે અને ધીમે-ધીમે તેને પોતાના જીવનમાં અપનાવી લે છે. આ આર્ટિકલમાં આપણે એવી ૫ સામાન્ય આદતો વિશે વાત કરીશું, જે માતા-પિતા અવારનવાર અજાણતામાં કરે છે, પરંતુ બાળકોના ભવિષ્ય પર તેનો ઊંડો અને ખરાબ પ્રભાવ પડે છે.
૧. દરેક સમયે મોબાઇલ સ્ક્રીનથી ચોંટેલા રહેવું
જો તમે બાળકને વારંવાર કહો છો કે “જાઓ વાંચો” કે “બહાર જઈને રમો,” પરંતુ તમે પોતે કલાકો સુધી સોફા પર સૂઈને રીલ સ્ક્રોલ કરી રહ્યા છો, તો તમારું બાળક ક્યારેય તમારી વાત નહીં માને. તે એ શીખી રહ્યું છે કે અસલી દુનિયા કરતાં વર્ચ્યુઅલ દુનિયા વધુ જરૂરી છે. આનાથી ન ફક્ત તેમનો સ્ક્રીન ટાઇમ વધે છે, પણ તેઓ સંબંધોમાં પણ ગેરહાજર રહેતાં શીખી જાય છે.
૨. નાની-નાની વાતોમાં જૂઠું બોલવું
દરવાજાની ઘંટડી વાગી અને તમે બાળકને કહ્યું, “જા, કહી દેજે કે પપ્પા ઘરમાં નથી.” તમને લાગે છે કે આ એક મામૂલી વાત છે, પરંતુ બાળક માટે આ એક મોટો પાઠ છે. તે શીખે છે કે મુસીબતમાંથી બચવા કે સુવિધા માટે જૂઠું બોલવું ખોટું નથી. ધીમે-ધીમે આ આદત મોટી થઈને તેમને કપટી અને બેઈમાન બનાવી શકે છે.
૩. તણાવમાં બૂમો પાડવી અને ગુસ્સો કરવો
જ્યારે તમે થાકેલા હોવ છો કે તણાવમાં હોવ છો, તો તમે પરિસ્થિતિઓને કેવી રીતે સંભાળો છો? શું તમે બૂમો પાડો છો, વસ્તુઓ ફેંકો છો કે શાંત રહીને ઉકેલ લાવો છો? જો તમે વાત-વાત પર બૂમો પાડો છો, તો બાળક એ જ શીખે છે કે પોતાની વાત મનાવવા અથવા સમસ્યા ઉકેલવાનો એકમાત્ર રસ્તો ‘આક્રમકતા’ જ છે.
૪. પોતાની અને પોતાના શરીરની નિંદા કરવી
“હું કેટલો જાડો થઈ ગયો છું,” “મારી તો કિસ્મત જ ખરાબ છે,” કે “મારાથી આ નહીં થાય.” જો તમે અરીસા સામે ઊભા રહીને પોતાને જ કોસો છો, તો તમારું બાળક પણ એ જ શીખશે. તેઓ પોતાનાથી પ્રેમ કરવાનું બંધ કરી દેશે અને તેમનામાં આત્મવિશ્વાસની કમી આવી જશે. તેઓ સમજશે કે પોતાને ઓછું આંકવું સામાન્ય વાત છે.
૫. બીજાની પીઠ પાછળ નિંદા કરવી
જો તમારા ઘરમાં મહેમાનોના ગયા પછી તેમની નિંદા શરૂ થઈ જાય છે, તો સાવધાન થઈ જાઓ. બાળક એ જુએ છે કે તમે સામે કંઈક બીજા છો અને પીઠ પાછળ કંઈક બીજા. આનાથી તેઓ ‘બેવડાપણું’ શીખે છે. તેઓ લોકો પર વિશ્વાસ કરવાનું છોડી દે છે અને પોતે પણ બીજાઓ પ્રત્યે જજમેન્ટલ બની જાય છે, જેનાથી તેમના સામાજિક સંબંધો બગડી શકે છે.
બાળકો કાચા ઘડાની જેમ હોય છે, તમે જેવું વર્તન કરશો, તેઓ તેવા જ ઢળી જશે. જો તમે ઇચ્છો છો કે તમારું બાળક શાંત, ઈમાનદાર અને આત્મવિશ્વાસથી ભરેલું હોય, તો પહેલાં આ ગુણો તમારે પોતાના અંદર લાવવા પડશે. યાદ રાખો, તમે તમારા બાળકના પહેલા અને સૌથી મોટા હીરો છો.
