Shilp Guru National Handicrafts Awards: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ બુધવારે વર્ષ 2023 અને 2024 માટે શિલ્પ ગુરુ પુરસ્કાર અને રાષ્ટ્રીય હસ્તશિલ્પ પુરસ્કાર પ્રદાન કર્યા. નવી દિલ્હી સ્થિત વિજ્ઞાન ભવનમાં આયોજિત વિશેષ સમારોહમાં દેશભરના ઉત્કૃષ્ટ કારીગરો, ડિઝાઇનરો, સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને હસ્તશિલ્પ ક્ષેત્રમાં નવીનતા (નવાચાર) લાવનારા પ્રતિભાઓનું સન્માન કરવામાં આવ્યું. કાર્યક્રમમાં કેન્દ્રીય વસ્ત્ર મંત્રી ગિરિરાજ સિંહ, વસ્ત્ર રાજ્ય મંત્રી પબિત્રા માર્ગેરિટા, વસ્ત્ર સચિવ નીલમ શમી રાવ, વિકાસ આયુક્ત (હસ્તશિલ્પ) અમૃત રાજ, કારીગરો, ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ, નિકાસકારો અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા.
કાર્યક્રમમાં કુલ 48 પુરસ્કારો આપવામાં આવ્યા
વસ્ત્ર મંત્રાલય તરફથી જાહેર કરાયેલા નિવેદન મુજબ, કુલ 12 શિલ્પ ગુરુ પુરસ્કાર અને 36 રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર (જેમાં 2 ડિઝાઇન-નવીનતા પુરસ્કાર પણ સામેલ છે) આપવામાં આવ્યા.
મહિલા કારીગરો: પુરસ્કાર મેળવનારાઓમાં 20 મહિલા કારીગરો સામેલ રહી.
શિલ્પોની વિવિધતા: પુરસ્કાર મેળવનારા કારીગરોમાં લાકડા કલા, ધાતુ શિલ્પ, માટી મોડેલિંગ, જ્યુટ કલા, વસ્ત્ર પ્રિન્ટિંગ, પટ્ટચિત્ર, વાંસ-બંનેત, ટેરાકોટા, ચામડાની કઠપૂતળી, પથ્થરની નકશીકામ, કાર્પેટ, રમકડાં અને કઠપૂતળી નિર્માણ સહિત વિવિધ શિલ્પોના પ્રતિનિધિઓ સામેલ રહ્યા.
કારીગર સાંસ્કૃતિક વારસાના અસલી સંરક્ષકઃ રાષ્ટ્રપતિ
રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુએ કહ્યું કે ભારતીય કારીગર દેશની સાંસ્કૃતિક વારસાના અસલી સંરક્ષક છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે પરંપરાઓને જીવંત રાખવામાં કારીગરોએ બદલાતા સમય સાથે તાલમેલ બેસાડ્યો છે. તેમણે હસ્તશિલ્પને ગ્રામીણ રોજગાર, મહિલા સશક્તિકરણ અને સ્થિર વિકાસનું અસરકારક માધ્યમ ગણાવ્યું. રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે યુવા ઉદ્યમીઓ માટે આ ક્ષેત્ર નવી ટેકનોલોજી અપનાવીને મોટા અવસરો પૂરા પાડે છે.
મહિલાઓ માટે સૌથી મોટો રોજગાર સ્ત્રોત: ગિરિરાજ સિંહ
કેન્દ્રીય વસ્ત્ર મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે પુરસ્કાર વિજેતાઓને અભિનંદન આપતા કહ્યું કે હસ્તશિલ્પ ક્ષેત્ર મહિલાઓ અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયો માટે સૌથી મોટો રોજગાર સ્ત્રોત છે. તેમણે ‘વોકલ ફોર લોકલ’ અને ‘વિકસિત ભારત’ ના લક્ષ્યને આગળ વધારવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી. વસ્ત્ર રાજ્ય મંત્રી પબિત્રા માર્ગેરિટાએ કહ્યું કે હસ્તશિલ્પ માત્ર ઉત્પાદન નથી, પરંતુ ભાવનાઓ અને સાંસ્કૃતિક સ્મૃતિઓની અભિવ્યક્તિ છે. તેમણે કહ્યું કે દરેક હસ્તનિર્મિત વસ્તુ ભારતની ઓળખ અને કારીગરોની રચનાત્મકતાની વાર્તા કહે છે. વસ્ત્ર સચિવ નીલમ શમી રાવે કહ્યું કે આ પુરસ્કારો કારીગરોને પ્રેરિત કરવા અને પરંપરાગત કલાને સંરક્ષિત કરવાનું મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે. સમાપન ભાષણમાં વિકાસ આયુક્ત અમૃત રાજએ હસ્તશિલ્પ પરિતંત્રને મજબૂત બનાવવા અને કારીગરોને સશક્ત કરવાની મંત્રાલયની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી.
