Mobile Tower Radiation Safety: શું મોબાઈલ ટાવરના કારણે કેન્સર થાય છે? આ સવાલ અને મોબાઈલ ટાવરને લઈને ડર ઘણા લોકોના મનમાં હોય છે. આ બાબતે મોબાઈલ ટાવરના પક્ષ અને વિપક્ષમાં અનેક પ્રકારની દલીલો કરવામાં આવે છે. ઘણા લોકો એવું પણ માની લે છે કે નાના મોબાઈલ ટાવરની સરખામણીમાં મોટા ટાવરમાંથી વધુ રેડિયેશન નીકળે છે. જો તમે પણ મોબાઈલ ટાવરના આવા કોઈ જોખમને લઈને મૂંઝવણમાં છો, તો ભારત સરકારે સ્થિતિ બિલકુલ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. આ અંગે DoT દ્વારા X પર એક પોસ્ટ પણ કરવામાં આવી છે, જેમાં મોબાઈલ ટાવર અને તેના રેડિયેશન અંગે WHO અને ભારત સરકારનો પક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ મુદ્દે સરકારનું શું કહેવું છે?
શું છે ઈએમએફ (EMF) અને મોબાઈલ ટાવર કેવી રીતે કામ કરે છે?
સરકારે તેના ‘તરંગ સંચાર’ પોર્ટલ પર આ વિષય પર સંપૂર્ણ માહિતી ઉપલબ્ધ કરાવી છે. તેના જણાવ્યા મુજબ, EMF એટલે કે ઈલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ફિલ્ડ કુદરતી રીતે આપણી ચારે બાજુ હાજર હોય છે. પૃથ્વી, સૂર્ય અને આયનોસ્ફિયર એ EMF ના કુદરતી સ્ત્રોત છે. આ સરકારી પોર્ટલ મુજબ મોબાઈલ ફોનનું રેડિયો ટ્રાન્સમીટર લો-પાવરનું હોય છે અને તેને માત્ર નજીકના મોબાઈલ ટાવર સાથે વાતચીત કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે.
તેવી જ રીતે મોબાઈલ ટાવર દ્વારા ઉત્સર્જિત રેડિયેશનનું સ્તર પણ ઘણું ઓછું હોય છે, જે સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા (સેફ્ટી ગાઈડલાઈન્સ) કરતા ઘણું નીચે રાખવામાં આવે છે. એકંદરે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને સરકારી ડેટા બંને સાબિત કરે છે કે મોબાઈલ ટાવરથી કેન્સરનો કોઈ ખતરો નથી.
ભારત સરકારના કડક નિયમો
સરકારી પોર્ટલ તરંગ સંચાર મુજબ સરકારે ૨૦૦૮ થી જ મોબાઈલ ટાવર સંબંધિત સુરક્ષા માટે કડક પગલાં લીધા છે. DoT એ આ અંગે ઇન્ટરનેશનલ કમિશન ઓફ નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશન પ્રોટેક્શન (ICNIRP) દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણો કરતા પણ ૧૦ ગણા કડક નિયમો લાગુ કર્યા છે. આ ઉપરાંત ભારતમાં મોબાઈલ ટાવરમાંથી નીકળતા EMF રેડિયેશનની સેફ લિમિટ, WHO દ્વારા ભલામણ કરાયેલ મર્યાદાનો માત્ર ૧૦મો ભાગ જ છે. આવી સ્થિતિમાં તેનાથી કોઈપણ રીતે કેન્સર કે અન્ય કોઈ બીમારી થવાનું જોખમ રહેતું નથી. સરકારના નિયમો મુજબ વાર્ષિક તપાસમાં જો કોઈ ટાવર નક્કી કરેલા ધોરણો કરતા વધુ રેડિયેશન ફેલાવતો જણાય, તો તેના પર ૨૦ લાખનો દંડ અને ટાવર બંધ કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
WHO એ આને ભ્રમ ગણાવ્યો
મોબાઈલ ટાવરથી કેન્સરના મુદ્દે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) એ વિશ્વભરમાં પ્રકાશિત થયેલા લગભગ ૨૫,૦૦૦ લેખોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો છે. સરકારી પોર્ટલ તરંગ સંચાર મુજબ WHO ની ફેક્ટ શીટ નંબર ૩૦૪ (મે ૨૦૦૬) માં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે બેઝ સ્ટેશન અને વાયરલેસ નેટવર્ક દ્વારા ઉત્સર્જિત નબળા રેડિયો ફ્રીક્વન્સી (RF) સિગ્નલથી સ્વાસ્થ્ય પર વિપરીત અસર થવાના કોઈ નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી.
ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ માં WHO એ ફરીથી પુષ્ટિ કરી કે મોબાઈલ ટાવર જેવા RF ફિલ્ડ્સથી કેન્સર અથવા અન્ય કોઈ બીમારીનું જોખમ વધવાના કોઈ સંકેત મળ્યા નથી. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦ માં 5G નેટવર્ક પર પણ WHO એ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વાયરલેસ ટેકનોલોજીથી સ્વાસ્થ્ય પર કોઈ હાનિકારક પ્રભાવ સાબિત થયો નથી.
