Energy Drink Side Effects: આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં ઘણા લોકોને મોડી રાત સુધી કામ કરવાની આદત પડી ગઈ છે. એવામાં ‘એનર્જી ડ્રિંક્સ’ યુવાનોમાં ખૂબ લોકપ્રિય બની રહ્યા છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે જાહેરાતો આ ડ્રિંક્સને થાક દૂર કરનાર અને એકાગ્રતા વધારનાર જાદુઈ પીણા તરીકે રજૂ કરે છે, પરંતુ તેની અંદર રહેલા તત્વોનું મિશ્રણ આપણા શરીર માટે ખૂબ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. મોટાભાગના એનર્જી ડ્રિંક્સમાં અતિશય માત્રામાં કેફીન, રિફાઇન્ડ શુગર અને ટૌરિન જેવા ઉત્તેજક પદાર્થો હોય છે.
ઘણા સંશોધનો અનુસાર એનર્જી ડ્રિંકના એક કેનમાં ૮૦ થી ૧૫૦ મિલિગ્રામ સુધી કેફીન હોઈ શકે છે, જે બે કપ કડક કોફી બરાબર છે. જ્યારે આપણે તેનું સેવન કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું નર્વસ સિસ્ટમ અચાનક ઉત્તેજિત થઈ જાય છે, જેનાથી હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર ઝડપથી વધે છે. શરીરને મળતી આ એનર્જી ખરેખર એક છેતરામણી હોય છે, જે થાકને મટાડવાને બદલે માત્ર તેને થોડા સમય માટે દબાવી દે છે અને બદલામાં શરીરના મહત્વપૂર્ણ અંગો પર ભારે દબાણ લાવે છે. લાંબા સમય સુધી તેનું સેવન કરનારા લોકોના શરીરના મહત્વપૂર્ણ અંગો પર તેની નકારાત્મક અસર પડે છે.
હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર પ્રહાર
એનર્જી ડ્રિંક્સની સૌથી મોટી અસર આપણા હૃદય પર પડે છે. તેમાં રહેલા કેફીન અને ગ્વારાનાનું મિશ્રણ હૃદયના ધબકારાને અનિયમિત કરી શકે છે, જેને ‘એરિથમિયા’ કહેવામાં આવે છે. અચાનક બીપી વધવાથી હૃદયની ધમનીઓ પર દબાણ વધે છે, જેનાથી નાની ઉંમરમાં પણ હાર્ટ અટેક કે કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું જોખમ ઊભું થાય છે. ખાસ કરીને કસરતની તરત પહેલા કે પછી તેનું સેવન જીવલેણ પણ સાબિત થઈ શકે છે.
શુગર ક્રેશ અને મેટાબોલિઝમમાં ગડબડ
આ ડ્રિંક્સમાં ખાંડનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે, જે પીધા પછી તરત જ બ્લડ શુગરને સ્પાઇક કરે છે. તેના બદલામાં સ્વાદુપિંડ (પેન્ક્રિયાઝ) ભારે માત્રામાં ઇન્સ્યુલિન છોડે છે, જેનાથી થોડીવાર પછી શુગર લેવલ અચાનક પડી જાય છે, જેને ‘શુગર ક્રેશ’ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા વારંવાર થવાથી ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ પેદા થાય છે, જે ટાઇપ-૨ ડાયાબિટીસ અને મેદસ્વીતાનું મુખ્ય કારણ બને છે. સાથે જ, તે દાંતના ઇનેમલને પણ કાયમી નુકસાન પહોંચાડે છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ઊંઘ પર અસર
એનર્જી ડ્રિંક્સ આપણા મગજના નેચરલ સ્લીપ-વેક ચક્રને ખોરવી નાખે છે. તેમાં રહેલા ઉત્તેજક પદાર્થો એડ્રેનાલિન હોર્મોનને વધારે છે, જેનાથી રાત્રે ઇન્સોમ્નિયા (અનિદ્રા), બેચેની અને ગભરામણ અનુભવાવા લાગે છે. જ્યારે ડ્રિંકની અસર ખતમ થાય છે, ત્યારે વ્યક્તિ પહેલા કરતા વધુ ચીડિયો અને થાકેલો અનુભવે છે. લાંબા સમય સુધી તેનું સેવન કરવાથી વ્યક્તિ માનસિક રીતે તેના પર નિર્ભર થઈ જાય છે, જે એક પ્રકારનું વ્યસન છે.
કુદરતી વિકલ્પો તરફ વધો
એનર્જી ડ્રિંક્સના બદલે કુદરતી ઉર્જા સ્ત્રોતો જેવા કે નારિયેળ પાણી, તાજા ફળોનો રસ અથવા માત્ર પૂરતું પાણી પસંદ કરો. જો તમે રમતગમતમાં સક્રિય છો, તો ‘ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ’ યુક્ત પીણાં વધુ સુરક્ષિત છે. જો તમને વારંવાર થાક લાગે છે, તો તેનું કારણ પોષણની અછત અથવા ઊંઘનો અભાવ હોઈ શકે છે, નહીં કે એનર્જી ડ્રિંકની કમી. પોતાના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડા કરવાનું ટાળો અને આર્ટિફિશિયલ એનર્જીના આ ડબ્બાઓથી પરેજી રાખો.
