Skyroot Aerospace Vikram-1: સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ્સમાં ભારત દુનિયાના દિગ્ગજ દેશો સાથે બરોબરીનો મુકાબલો કરી રહ્યું છે. તે જ ક્રમમાં ભારતનું ઉભરતું સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ ‘સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ’ (Skyroot Aerospace) પોતાના સ્પેશિયલ બિઝનેસ મોડલ અને મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓ દ્વારા અંતરિક્ષ સેક્ટરમાં ધૂમ મચાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. કંપનીના કો-ફાઉન્ડર પવન કુમાર ચંદનાનું કહેવું છે કે તેમનું લક્ષ્ય મોટી સ્પેસ કંપનીઓ સાથે સીધો મુકાબલો કરવાનું નથી, પરંતુ સ્પેસ માર્કેટના તે હિસ્સા પર ફોકસ કરવાનું છે, જેના પર કોઈની નજર પડી નથી.
ચંદના એક એવું ઉદાહરણ આપે છે જે ખરેખર જમીન સાથે જોડાયેલું છે. તેઓ કહે છે, ‘સ્પેસએક્સ (SpaceX) ને એક ટ્રાન્સકોન્ટિનેન્ટલ ટ્રેન અથવા A380 ની જેમ વિચારો. અમારો હેતુ તે કેબ અથવા બિઝનેસ જેટ બનવાનો છે જે તમને અમારા નાના રોકેટ સાથે સ્પેસમાં એક ખાસ ઓર્બિટમાં એક ખાસ સ્લોટ પર ઉતારે.’ તેમનું કહેવું છે કે મોટી સ્પેસ કંપનીઓ એકસાથે અનેક ગ્રાહકોના સેટેલાઈટને એક જ ઓર્બિટમાં લોન્ચ કરે છે, જ્યારે સ્કાયરૂટનું ફોકસ ડેડિકેટેડ લોન્ચ એટલે કે કોઈ ખાસ ગ્રાહકની જરૂરિયાત પૂરી કરવા પર છે.
પહેલી કોશિશમાં સફળ રહ્યું સ્કાયરૂટ
સ્કાયરૂટે આ દિશામાં પહેલું મહત્વનું પગલું નવેમ્બર 2022 માં ઉઠાવ્યું હતું, જ્યારે કંપનીએ પોતાના સબ-ઓર્બિટલ રોકેટ ‘વિક્રમ-એસ’ (Vikram-S) ને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું. આ મિશન પહેલી જ કોશિશમાં સફળ રહ્યું, જે કોઈ પણ ખાનગી સ્પેસ કંપની માટે મોટી સફળતા માનવામાં આવે છે. આ સફળતાએ ભારતના ખાનગી સ્પેસ સેક્ટરને નવી ઓળખ અપાવી.
300 કિલોગ્રામ વજન ઉઠાવવામાં સક્ષમ છે રોકેટ
હવે કંપની પોતાના પહેલા ઓર્બિટલ રોકેટ ‘વિક્રમ-1’ (Vikram-1) ના લોન્ચિંગની તૈયારીમાં લાગેલી છે. આશરે 75 ફૂટ ઊંચું આ રોકેટ લગભગ 300 કિલોગ્રામ સુધીનો પેલોડ ‘લો અર્થ ઓર્બિટ’ (LEO) માં લઈ જવા સક્ષમ હશે. જોકે શરૂઆતના મિશનમાં પેલોડ તેની ક્ષમતા કરતા ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. રોકેટના ત્રણેય સોલિડ પ્રોપેલન્ટ સ્ટેજ – કલામ-1200, કલામ-250 અને કલામ-125 પહેલા જ લોન્ચ સાઇટ પર પહોંચી ગયા છે, જ્યારે બાકીના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સોફ્ટવેર સિસ્ટમ હૈદરાબાદમાં અંતિમ પરીક્ષણ હેઠળ છે.
વિક્રમ-1 માં શું છે ખાસ?
વિક્રમ-1 ના ઉપરના ભાગમાં ‘ઓર્બિટ એડજસ્ટમેન્ટ મોડ્યુલ’ લગાડવામાં આવ્યું છે, જેમાં 3D-પ્રિન્ટેડ લિક્વિડ એન્જિન ‘રમણ-2’ લાગેલું છે. અંતિમ ઈન્ટીગ્રેશન પૂરું થયા પછી તેને ટ્રકો દ્વારા લોન્ચ સાઇટ સુધી મોકલવામાં આવશે.
આ મિશનનું લોન્ચિંગ સતીશ ધવન અંતરિક્ષ કેન્દ્ર, શ્રીહરિકોટાથી કરવામાં આવશે, જોકે લોન્ચિંગની તારીખની જાહેરાત સત્તાવાર સ્લોટ મળ્યા બાદ જ થશે.
કંપની અત્યાર સુધીમાં આશરે 100 મિલિયન ડોલરનું ફંડિંગ એકત્ર કરી ચૂકી છે અને રિપોર્ટ્સ મુજબ આગામી ફંડિંગ રાઉન્ડમાં તે ભારતની પહેલી સ્પેસટેક યુનિકોર્ન બની શકે છે.
સ્કાયરૂટે હૈદરાબાદમાં પોતાનું ‘ઇન્ફિનિટી કેમ્પસ’ પણ તૈયાર કર્યું છે, જ્યાંથી ભવિષ્યમાં દર મહિને એક વિક્રમ-ક્લાસ રોકેટ લોન્ચ કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવાની યોજના છે.
