Insect Farming: ભારતમાં કીટ ફાર્મિંગ એક ઉભરતો બિઝનેસ છે. જેના વિશે હજુ પણ ઘણા ખેડૂતો જાણતા નથી. પરંતુ ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગ એગ્રી ટેક અને સ્ટાર્ટઅપની શરૂઆત કરનારા ખેડૂતો વચ્ચે ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગ વધી રહી છે. ઇન્સેક્ટનો ઉપયોગ પશુ આહારથી લઈને અનેક જગ્યાએ પ્રોટીનમાં પણ કરવામાં આવે છે. જોકે લૂપ વર્મ, ગ્રીન ગ્રાહી જેવી કેટલીક કંપનીઓ છે જેમને આ માટે કરોડો રૂપિયાનું ફંડિંગ પણ મળી ચૂક્યું છે. તો ચાલો જાણીએ ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગની શરૂઆત કેવી રીતે કરી શકાય.
ક્યાં થાય છે ઉપયોગ?
મરઘાં પાલન, માછલી પાલન, ડુક્કર પાલન જેવી જગ્યાએ ફીડ માટે ઇન્સેક્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ખેતી, બાગાયત નર્સરી ઉપરાંત તેનો કેટલાક ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પ્રોડક્ટ બનાવવામાં પણ ઉપયોગ થાય છે. જૈવિક ખાતર બનાવનારાઓથી લઈને પેટ ફૂડ બનાવતી કંપનીઓ પણ તેની ભારે ડિમાન્ડ કરે છે.
ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગ કેવી રીતે કરવું?
તમે નાના બજેટ સાથે પણ ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગની શરૂઆત કરી શકો છો, તેના માટે મોટી જગ્યાની પણ જરૂરિયાત હોતી નથી. આ એગ્રીકલ્ચર સંબંધિત બિઝનેસ 5000 રૂપિયાથી લઈને 20,000 રૂપિયામાં સરળતાથી શરૂ કરી શકાય છે.
જગ્યાની પસંદગી
- જગ્યા એવી હોવી જોઈએ જે છાયાવાળી અને હવાદાર હોય, જ્યાંનું તાપમાન 25 ડિગ્રીથી લઈને 35 ડિગ્રી વચ્ચે હોય.
- તમે પ્લાસ્ટિક બિનનો ઉપયોગ કરી શકો છો, ટ્રેનો ઉપયોગ કરી શકો છો અથવા પછી કૉન્ક્રિટથી બનેલી ટાંકીમાં પણ ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગ કરી શકાય છે.
- જ્યાં તમે ઇન્સેક્ટ ફાર્મિંગ કરી રહ્યા છો ત્યાં ઉંદર, કીડીઓ અને પક્ષીઓથી રક્ષણ કરવું જરૂરી છે.
- ઇન્સેક્ટના વેન્ટિલેશનનું પણ ધ્યાન રાખવું પડશે, તેના માટે તમે જાળીઓનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
શરૂ કરવા માટે મટેરિયલ ક્યાંથી મળશે
આમ તો કેટલાક અનુભવી ખેડૂતો તમને શરૂઆત કરવા માટે મટેરિયલ આપી શકે છે. આ ઉપરાંત કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અથવા ઓનલાઈન પણ તમે આ ખરીદી શકો છો. શરૂઆતમાં 500થી લઈને 1000 લાર્વા પણ લો છો તો પણ તેમાં તમારું કામ સરળતાથી થઈ જશે.
કેવી રીતે કરવું
તમારે ફીડનું ધ્યાન રાખવાનું છે. જેના માટે રસોડામાંથી નીકળતા કચરામાં શાકભાજી અને ફળોની છાલ, બચેલી શાકભાજી વગેરે સામેલ થઈ શકે છે. આ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખો કે તમારે વધારે તેલવાળો અથવા મસાલેદાર અથવા કેમિકલવાળો પદાર્થ નાખવાનો નથી. ફીડમાં ભેજનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, લગભગ 60થી 70% ભેજ હોવો જોઈએ. તાપમાન અને ભેજનું જો યોગ્ય રીતે ધ્યાન રાખવામાં આવે તો 10થી 14 દિવસની અંદર લાર્વા મોટા થઈ જાય છે. જ્યારે લાર્વા ઘેરા અને જાડા રંગના થઈ જાય ત્યારે તમે તેમને બહાર કાઢી શકો છો.
આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
- કોઈપણ કામ શરૂ કરતા પહેલાં તેના વિશે સારી રીતે માહિતી મેળવી લેવી જોઈએ.
- તમે ઇચ્છો તો તમારા નજીકના કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અથવા YouTubeના માધ્યમથી પણ ગાઇડ લઈ શકો છો.
- આ બિઝનેસ ઓછા ખર્ચમાં તો શરૂ થઈ જશે, પરંતુ તેમાં તમારે નાની-મોટી બાબતોનું ધ્યાન રાખવું પડશે.
- સાફ-સફાઈનું યોગ્ય ધ્યાન રાખો, વેસ્ટ નિયમિત રીતે સપ્લાય થવો જોઈએ અને ભેજનું પણ ધ્યાન રાખો.
- વધુ સારું રહેશે કે શરૂઆત એક કે બે દિવસથી કરો જેથી ધીમે-ધીમે તમારો અનુભવ પણ વધે અને તમે તમારા બિઝનેસને આગળ પણ વધારી શકો.
