Types of Car Suspension: કોઈપણ કારમાં સસ્પેન્શન સિસ્ટમ સૌથી મહત્વના ભાગોમાંથી એક છે. તે તમને માત્ર ખાડા અને ઝટકાઓથી બચાવતું નથી, પરંતુ તેજ ગતિએ ગાડીને રસ્તા પર પકડી રાખે છે અને પલટી જતી અટકાવે છે. કાર કંપનીઓ બજેટ, ગાડીના ઉપયોગ અને જગ્યાને જોઈને નક્કી કરે છે કે તેમાં કઈ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ લગાવવી. પરંતુ, શું તમને ખબર છે કે કારમાં લાગતા સસ્પેન્શન કેટલા પ્રકારના હોય છે અને તેમાં શું તફાવત હોય છે? આજકાલ માર્કેટમાં વેચાતી કારોમાં મુખ્યત્વે ૩ પ્રકારના સસ્પેન્શનનો ઉપયોગ થાય છે. આવો તમને તેના ફાયદા અને નુકસાન વિશે જણાવીએ.
નોન-ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ
પહેલું છે નોન-ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ. તેને સોલિડ એક્સલ અથવા રિજિડ એક્સલ (Solid Axle / Rigid Axle) સસ્પેન્શન પણ કહેવામાં આવે છે.
ઓટોકાર ઇન્ડિયાના રિપોર્ટ મુજબ આ સૌથી જૂની અને સામાન્ય સસ્પેન્શન ડિઝાઇન છે, જે આજે પણ ચાલે છે. તેમાં લોખંડની એક મજબૂત સળીયો (એક્સલ) બંને પૈડાંઓને એકબીજા સાથે સીધા જોડે છે, જેના પર ગાડીનું આખું વજન ટકેલું હોય છે. ઝટકાઓને સોસવા માટે તેમાં કમાની (લીફ સ્પ્રિંગ્સ) અથવા કોઈલ સ્પ્રિંગનો ઉપયોગ થાય છે.
કઈ ગાડીઓમાં થાય છે ઉપયોગ? – ભારે વજન ઉઠાવતા ટ્રકો, કોમર્શિયલ ગાડીઓ અને ઓફ-રોડિંગ કારોમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. ભારતમાં મારુતિ સુઝુકી જિમ્ની અને જીપ રેંગલર જેવી ધાકડ ઓફ-રોડ કારોના આગળ અને પાછળ આ જ સસ્પેન્શન મળે છે, જે તેમને પથરાળ રસ્તાઓ પર સરળતાથી ચઢવામાં મદદ કરે છે.
નુકસાન – તેમાં બંને પૈડાં એકબીજા સાથે એક સળિયાથી જોડાયેલા હોય છે, તેથી જ્યારે ડાબું પૈડું કોઈ ખાડામાં જાય છે, ત્યારે તેની સીધી અસર (ઝટકો) જમણા પૈડાં પર પણ પડે છે. આ કારણે સામાન્ય રસ્તાઓ પર આવી ગાડીઓમાં કમ્ફર્ટ ઓછું મળે છે અને હેન્ડલિંગ એટલું સારું હોતું નથી.
સેમી-ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સસ્પેન્શન
તેને ટ્વિસ્ટ બીમ અથવા ટોર્શન બીમ (Twist Beam/Torsion Beam) સસ્પેન્શન સિસ્ટમ પણ કહેવામાં આવે છે.
આ બજેટ કારોમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી સસ્પેન્શન સિસ્ટમ છે, જે મોટે ભાગે કારના પાછળના પૈડાંમાં લગાવવામાં આવે છે. તે ઘણા અંશે સોલિડ એક્સલ જેવું જ હોય છે, પરંતુ તે થોડું લવચીક હોય છે. જ્યારે ગાડી ખાડામાં જાય છે, ત્યારે તેની મેટલ બીમ થોડી વળીને એટલે કે ટ્વિસ્ટ થઈને ઝટકાને સોસી લે છે અને ગાડીને પલટતી અટકાવે છે.
કઈ ગાડીઓમાં થાય છે ઉપયોગ? – માર્કેટમાં વેચાતી લગભગ દરેક સસ્તી અથવા બજેટ ફ્રેન્ડલી હૈચબેક, સેડાન અને કોમ્પેક્ટ એસયુવી (જેમ કે સ્વિફ્ટ, i20, નેક્સન) ના પાછળના પૈડાંમાં આ જ સેટઅપ હોય છે.
ફાયદા – તેનો ફાયદો એ છે કે તે સસ્તું હોય છે, આરામ અને બેલેન્સનું સારું મિશ્રણ આપે છે અને કદમાં નાનું હોવાને કારણે કારની અંદર બેસવાની જગ્યા (કેબિન સ્પેસ) અને ડિકી (બૂટ સ્પેસ) માટે વધુ જગ્યા બચે છે. તે સોલિડ એક્સલની સરખામણીમાં એકતરફી ઝટકાઓને વધુ સારી રીતે સંભાળી લે છે.
ફુલી ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ
આ સિસ્ટમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં દરેક પૈડું સ્વતંત્ર હોય છે, એટલે કે એક પૈડાંના ખાડામાં જવા પર બીજા પૈડાં પર કોઈ અસર પડતી નથી. તે વધુ સારી રાઇડ ક્વોલિટી પ્રદાન કરે છે અને સામાન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ પ્રીમિયમ અને લક્ઝરી કારોમાં કરવામાં આવે છે. તેના ત્રણ મુખ્ય પ્રકાર છે – મેકફર્સન સ્ટ્રટ, ડબલ વિશબોન અને મલ્ટી-લિન્ક સસ્પેન્શન.
૧ – મેકફર્સન સ્ટ્રટ
અમેરિકન એન્જિનિયર અર્લ એસ. મેકફર્સનના નામ પર બનેલી આ સૌથી લોકપ્રિય ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ છે. તેમાં એક શોક એબ્સોર્બર (શોકર) ની ઉપર સ્પ્રિંગ વીંટળાયેલી હોય છે.
કઈ ગાડીઓમાં થાય છે ઉપયોગ? – લગભગ તમામ બજેટ અને મિડ-બજેટ કારોના આગળના પૈડાંમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તે સસ્તું અને ટકાઉ હોય છે.
૨. ડબલ વિશબોન
આ થોડી મોંઘી અને એડવાન્સ્ડ ડિઝાઇન છે, જેમાં પૈડાંને ઉપર અને નીચેથી બે કંટ્રોલ આર્મ્સની મદદથી પકડી રાખવામાં આવે છે.
કઈ ગાડીઓમાં થાય છે ઉપયોગ? – ભારે અને મોંઘી એસયુવી જેમ કે મહિન્દ્રા થાર રોક્સ, ટોયોટા ફોર્ચ્યુનર અને લક્ઝરી કારો જેમ કે BMW ૫-સિરીઝ અને લેન્ડ રોવરની ગાડીઓમાં આ આગળની તરફ મળે છે. તે ઓછી ઊંચાઈવાળી સ્પોર્ટ્સ કારો માટે પણ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે વળતી વખતે ટાયરની રસ્તા પર મજબૂત પકડ જાળવી રાખે છે.
૩. મલ્ટી-લિન્ક સસ્પેન્શન
આ સૌથી જટિલ અને સૌથી મોંઘી સસ્પેન્શન સિસ્ટમ છે. તેમાં ત્રણ કે તેથી વધુ અલગ-અલગ આર્મ્સ મળીને એક પૈડાંને સંભાળે છે.
કઈ ગાડીઓમાં થાય છે ઉપયોગ? – લક્ઝરી અને પ્રીમિયમ કારો જેમ કે હોન્ડા એકોર્ડ, ઓડી A6 અને ફોક્સવેગન ગોલ્ફ R માં તેનો ઉપયોગ થાય છે. તેનો ફાયદો એ છે કે તે તમને સ્મૂધ રાઇડ આપે છે, એટલે કે રસ્તાના ખાડા અનુભવાતા નથી અને કારની હેન્ડલિંગ લાજવાબ થઈ જાય છે.
