Bankers Books Evidence Act 2026: બેંકિંગ રેકોર્ડને કાનૂની પુરાવા તરીકે ઉપયોગ કરવા સાથે જોડાયેલા લગભગ 135 વર્ષ જૂના કાયદામાં મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. Bankers Books Evidence Act 2026 આગામી 1 ઑક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવશે. આ કાયદો 1891ના જૂના કાયદાનું સ્થાન લેશે અને બેંકિંગ રેકોર્ડ માટે આધુનિક તથા ટેક્નોલોજી-ન્યુટ્રલ કાનૂની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ કરાવશે.
નાણાં મંત્રાલય તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલા એક સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ નવો કાયદો કાગળ આધારિત (ભૌતિક), ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ અને ક્લાઉડ આધારિત બેંકિંગ રેકોર્ડ માટે આધુનિક અને ટેક્નોલોજી-ન્યુટ્રલ કાનૂની માળખું પૂરું પાડશે. આ અધિનિયમને 13 ઑગસ્ટ 2026ના રોજ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી હતી. 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ જાહેર કરવામાં આવેલી એક નોટિફિકેશન દ્વારા 1 ઑક્ટોબરથી તેને અમલમાં લાવવાની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે.
કારોબાર વધારવામાં થશે સરળતા
નાણાં મંત્રાલયે જણાવ્યું કે નવા કાયદાનો હેતુ બેંકિંગ વ્યવસ્થામાં ઉપયોગમાં લેવાતી નવી ટેક્નોલોજીઓ અનુસાર કાનૂની નિયમોમાં ફેરફાર કરવાનો છે. તેનાથી કારોબાર કરવામાં સરળતા વધારવામાં અને નાણાકીય ક્ષેત્રના કાનૂની માળખાને આધુનિક બનાવવામાં પણ મદદ મળશે.
નવા કાયદાની મુખ્ય વિશેષતાઓ
બેંકિંગ રેકોર્ડનો વ્યાપ વધ્યો
- નવા માળખા હેઠળ બેંકર્સ બુક્સ (બેંક રેકોર્ડ)માં માત્ર લેખિત અથવા કાગળ આધારિત રેકોર્ડ જ નહીં, પરંતુ ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ, વર્ચ્યુઅલ, ઑફસાઇટ અને ક્લાઉડ પર સુરક્ષિત ડેટા પણ સામેલ હશે.
સરળ અને માનકીકૃત પ્રમાણપત્ર
- બેંકિંગ રેકોર્ડની ચકાસણીની પ્રક્રિયાને સરળ અને માનકીકૃત કરવામાં આવી છે.
- હવે રેકોર્ડના પ્રમાણપત્રોને મેન્યુઅલ, ડિજિટલ અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક હસ્તાક્ષર દ્વારા પ્રમાણિત કરી શકાશે.
સાયબર સુરક્ષા અને ડેટા અખંડિતતાની શરતો
- કોઈ ઇલેક્ટ્રોનિક અથવા ડિજિટલ રેકોર્ડને અદાલતમાં પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા માટે કાયદામાં કેટલીક શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે.
- તેમાં કમ્પ્યુટર સિસ્ટમનું સુચારુ સંચાલન, અધિકૃત ડેટા એન્ટ્રી, અનધિકૃત ફેરફારોથી સુરક્ષા, સુરક્ષિત ડેટા ટ્રાન્સફર અને સાયબર જોખમોથી બચાવનો સમાવેશ થાય છે.
બેંક અધિકારીઓ માટે સ્પષ્ટ નિયમો
જો કોઈ કાનૂની મામલામાં બેંક પોતે કોઈ પક્ષ ન હોય, તો બેંક અધિકારીઓને સાક્ષી તરીકે બોલાવવા અથવા ઓરિજિનલ રેકોર્ડ રજૂ કરવા માટે ફરજ પાડી શકાશે નહીં. અદાલતો માત્ર કોઈ વિશેષ કારણને લેખિતમાં નોંધ્યા બાદ જ આવો આદેશ આપી શકશે.
કાયદામાં વિશેષ કારણનો અર્થ રેકોર્ડની ચોકસાઈ અથવા પ્રમાણિકતા અંગે શંકા હોવી, નિયમિત રેકોર્ડ-કીપિંગમાં અડચણ આવવી અથવા બેંક દ્વારા અદાલતના આદેશનું પાલન ન કરવું સામેલ છે.
અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પણ દાયરામાં!
કેન્દ્ર સરકાર જરૂરિયાત અનુસાર આ કાયદાની જોગવાઈઓ કેટલીક અન્ય નાણાકીય ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ અથવા સંસ્થાઓની વિશેષ શ્રેણીઓ પર પણ લાગુ કરી શકે છે. આ માટે સરકાર અલગથી શરતો, અપવાદો અથવા ફેરફારોને નોટિફાય કરી શકશે.
જૂના કાયદાનો અંત
આ અધિનિયમ બેંકિંગ એવિડન્સ એક્ટ, 1891ને સંપૂર્ણપણે રદ કરી દેશે. જોકે જૂના કાયદા હેઠળ ઊભા થયેલા અધિકારો, જવાબદારીઓ, તપાસ અને કાનૂની કાર્યવાહીનું રક્ષણ કરવામાં આવશે.
નાણાં મંત્રાલયનું કહેવું છે કે આ સુધારાઓનો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે બેંકિંગ રેકોર્ડ સાથે જોડાયેલા કાયદા દેશની ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાની બદલાતી જરૂરિયાતો સાથે કદમથી કદમ મિલાવીને આગળ વધી શકે.
