Cost Inflation Index: આવકવેરા વિભાગે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (2026-27) માટે કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ (CII) વધારી દીધો છે. તેનો ઉપયોગ જમીન-જાયદાદ (પ્રોપર્ટી), શેર અને ઘરેણાં વેચવા પર થતા લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન પર ટેક્સનો હિસાબ લગાવવા માટે કરવામાં આવે છે. ટેક્સ ભરનારા લોકો કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ (CII) નો ઉપયોગ ત્યારે કરે છે, જ્યારે તેમને તેમની કોઈ જૂની સંપત્તિ વેચવા પર થયેલા ફાયદાને મોંઘવારીના હિસાબે જોડીને જોવાનો હોય છે.
કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ (CBDT) ના નોટિફિકેશન મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ 384 નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. ગત નાણાકીય વર્ષ (2025-26) માં આ ઇન્ડેક્સ 376 હતો. આ નવો ઇન્ડેક્સ નંબર 1 એપ્રિલ, 2026 થી અસરકારક થશે. જ્યાં પણ ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 2025 હેઠળ ઇન્ડેક્સેશનનો ફાયદો મળે છે, ત્યાં ખરીદવાની કિંમત કાઢવા માટે આ નવા ઇન્ડેક્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
શું કહે છે એક્સપર્ટ્સ?
AMRG ગ્લોબલના મેનેજિંગ પાર્ટનર રજત મોહને કહ્યું કે આ ઇન્ડેક્સના વધવાથી જાણવા મળે છે કે સરકાર નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા હેઠળ પણ મોંઘવારીના હિસાબે ટેક્સ છૂટનો લાભ (ઇન્ડેક્સેશન બેનિફિટ) આપવા માટે ગંભીર છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેનાથી ટેક્સ ભરનારાઓ, વેલ્યુ કાઢનારાઓ અને ટેક્સ પ્રોફેશનલ્સને નફાનો સાચો હિસાબ લગાવવામાં સરળતા રહે છે અને પરસ્પર વિવાદો પણ ઓછા થાય છે.
જ્યારે કોઈ સંપત્તિ વેચવામાં આવે છે, ત્યારે તેને ખરીદવાની જૂની કિંમતને આજની મોંઘવારીના હિસાબે જોડવા માટે આ ઇન્ડેક્સનો ઉપયોગ થાય છે. તેને ઇન્ડેક્સ્ડ કોસ્ટ ઓફ એક્વિઝિશન કહેવામાં આવે છે. કોઈ સંપત્તિ પર લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન (LTCG) ત્યારે માનવામાં આવે છે જ્યારે તેને એક નક્કી સમયથી વધારે સમય સુધી પાસે રાખવામાં આવી હોય. સામાન્ય સંપત્તિઓ માટે આ સમય 36 મહિનાથી વધારે છે, જ્યારે જમીન-જાયદાદ અને અનલિસ્ટેડ શેર માટે 24 મહિના અને શેરબજારમાં લિસ્ટેડ સિક્યોરિટીઝ માટે 12 મહિનાનો સમય નક્કી છે.
શું છે કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ (CII)?
તેનો ઉપયોગ લાંબા ગાળાની સંપત્તિ (ઘર કે જમીન) ની મોંઘવારી-આધારિત કિંમત કાઢવા માટે કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે 20 વર્ષ પહેલા કોઈ પ્રોપર્ટી 20 લાખ રૂપિયામાં ખરીદી હતી અને તેને આ વર્ષે વેચી છે, તો તેની ઇન્ડેક્સ્ડ કોસ્ટ (મોંઘવારી જોડીને કાઢેલી કિંમત) વધારે હશે.
કારણ કે ટેક્સ વર્ષ 2026-27 માટે CII 384 છે, જે કે 2025-26 ના 376 થી વધારે છે. તેનાથી આ વર્ષે વેચાયેલી સંપત્તિઓની ખરીદ કિંમત વધારે માનવામાં આવશે, જેનાથી ટેક્સ વાળો નફો ઓછો થઈ જશે. આ રીત ફક્ત તે જ સંપત્તિઓ પર કામ કરે છે જ્યાં ઇન્ડેક્સેશનની સુવિધા મળી રહી છે. ઇન્ડેક્સેશનનો ફાયદો કેટલીક ખાસ સંપત્તિઓ પર જ છે.
