Credit Card Market India: ભારતમાં પ્રથમવાર ક્રેડિટ કાર્ડ લેનારા ગ્રાહકો હવે વધુ યુવા છે અને તેઓ ફક્ત મોટા મહાનગરો સુધી સીમિત નથી. માર્ચ 2026 સુધી, પ્રથમવાર કાર્ડ લેનારા યુવાનો (30 વર્ષ કે તેથી ઓછી ઉંમરના) નો હિસ્સો વધીને 50% થઈ ગયો છે, જે માર્ચ 2022 માં 43% હતો. તેવી જ રીતે, નાના શહેરો અને ગ્રામીણ બજારોના ગ્રાહકોનો હિસ્સો પણ 42 ટકાથી વધીને 46 ટકા થઈ ગયો છે. ટ્રાન્સયુનિયન સિબિલના તાજા રિપોર્ટ ‘બિયોન્ડ ધ સ્વાઈપ 2026’ માં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
રિપોર્ટ મુજબ પ્રથમવાર ક્રેડિટ કાર્ડ લેનારા લોકો આર્થિક રીતે પહેલાથી જ સક્રિય છે. તેમાંથી 25 ટકા ગ્રાહકો પાસે પહેલાથી જ ત્રણ કે તેથી વધુ લોન ચાલી રહી છે. આનાથી ખબર પડે છે કે ઘણા ગ્રાહકો માટે ક્રેડિટ કાર્ડ બેંકિંગ વ્યવસ્થા સાથે જોડાવાનું પહેલું માધ્યમ નથી, પરંતુ તેઓ તેને પોતાની પહેલાથી ચાલી રહેલી લોન અથવા ક્રેડિટ વિકલ્પોમાં જોડી રહ્યા છે.
બીજા દેશોની સ્થિતિ
જોકે દુનિયાના બીજા દેશો જેવા કે બ્રિટન (70 ટકા), કોલંબિયા (62 ટકા) અને હોંગકોંગ (98 ટકા) ની સરખામણીમાં ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડનું ચલણ અત્યારે ઘણું ઓછું છે. માર્ચ 2026 સુધી ભારતમાં લોન અથવા ક્રેડિટ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરનારા કુલ સક્રિય ગ્રાહકોમાંથી માત્ર 25 ટકા પાસે જ ક્રેડિટ કાર્ડ છે. આ ઓછો આંકડો અને યુવાનોની વધતી જતી રસસ્પદતા સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડ બજારના સુરક્ષિત વિકાસ માટે હજુ ઘણી સંભાવનાઓ છે.
છેલ્લા 10 વર્ષોમાં ભારતનું ક્રેડિટ કાર્ડ બજાર ગ્રાહકોની સંખ્યા અને બાકી રકમ, બંને જ બાબતોમાં ખૂબ ઝડપથી વધ્યું છે. માર્ચ 2016 થી માર્ચ 2026 ની વચ્ચે ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકોની સંખ્યા 1.4 કરોડથી વધીને 5.2 કરોડ થઈ ગઈ છે. આ દરમિયાન કાર્ડની કુલ બાકી રકમ પણ 0.4 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધીને 3.1 લાખ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગઈ છે. સાથે જ, દેશમાં ચાલુ ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા પણ 5 ગણી વધીને 2.1 કરોડથી 10.7 કરોડ થઈ ગઈ છે.
એકથી વધુ કાર્ડ
દસ વર્ષના આ આંકડાઓથી એ પણ સ્પષ્ટ છે કે ગ્રાહકો હવે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ પહેલા કરતા ઘણો વધારે કરી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે પ્રતિ ગ્રાહક એવરેજ કાર્ડ બેલેન્સ 31,000 રૂપિયાથી વધીને 65,000 રૂપિયા થઈ ગયું છે. આ દરમિયાન ક્રેડિટ કાર્ડ બજારના વિસ્તારની સાથે-સાથે ગ્રાહકો પાસે લોનના બીજા વિકલ્પો પણ વધ્યા છે. માર્ચ 2016 માં રોજબરોજના ખર્ચાઓ માટે લેવામાં આવતી કુલ લોનમાં ચાલુ ક્રેડિટ કાર્ડનો હિસ્સો 56% હતો, જે માર્ચ 2026 માં ઘટીને 38% રહી ગયો છે.
તેવી જ રીતે, કુલ લોન રકમમાં ક્રેડિટ કાર્ડના બાકી બેલેન્સનો હિસ્સો પણ આ દરમિયાન 36 ટકાથી ઘટીને 26 ટકા પર આવી ગયો છે. ગ્રાહકોના ખર્ચ કરવાની પદ્ધતિઓમાં પણ બદલાવ આવ્યો છે. માર્ચ 2016 માં આશરે 50% ગ્રાહકો એવા હતા જે ફક્ત ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતા હતા, પરંતુ માર્ચ 2026 માં આ સંખ્યા ઘટીને 33% રહી ગઈ છે.
તેનાથી વિપરીત, ક્રેડિટ કાર્ડની સાથે-સાથે અન્ય લોન રાખનારા ગ્રાહકોની સંખ્યા 16% થી વધીને 32% થઈ ગઈ છે. સાથે જ, ત્રણ કે તેથી વધુ ક્રેડિટ કાર્ડ રાખનારા ગ્રાહકોની સંખ્યા પણ 12% થી વધીને 22% થઈ ગઈ છે, જેનાથી ખબર પડે છે કે લોકો હવે એકથી વધુ કાર્ડ રાખવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
