Dhanteras Gold Buying Guide: દેશમાં તહેવારોની મોસમ દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં ખરીદી થઈ રહી છે. આ દરમિયાન આજે ધનતેરસ પર ખરીદી અને ખાસ કરીને સોના-ચાંદીની મોટા પાયે ખરીદી અને વેચાણ થવાનું છે. લોકો આ ખાસ અવસર પર સોનું ખરીદવું શુભ માને છે. જોકે, આ ખરીદી દિવાળીની સાથે લગ્નપ્રસંગો માટે પણ થતી જોવા મળી રહી છે.
આ દરમિયાન પ્રશ્ન એ છે કે તમે કયા પ્રકારનું સોનું ખરીદી રહ્યા છો. કોઈ ફિઝિકલ ગોલ્ડ ખરીદી રહ્યું છે તો કોઈ ડિજિટલ ગોલ્ડ. જ્યારે ઘણા લોકો રોકાણના હેતુથી પણ તેમાં નાણાં લગાવી રહ્યા છે. આ દરમિયાન અહીં અમે કુલ 6 પ્રકારના સોના અને તેની ખરીદી અથવા રોકાણ વિશે વાત કરીશું. આ સાથે એ પણ જાણીશું કે તેના કયા ફાયદા અને નુકસાન હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે સોનું ખરીદતા અથવા તેમાં રોકાણ કરતા પહેલાં આ બાબતો જાણી લેવી જોઈએ.
સોનાના 6 પ્રકાર
અહીં અમે કુલ 6 પ્રકારના સોના વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ. તેમાં ફિઝિકલ ગોલ્ડ, ડિજિટલ ગોલ્ડ, સોવરીન ગોલ્ડ બોન્ડ, ગોલ્ડ ETF, ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ (EGR)નો સમાવેશ થાય છે. ચાલો હવે તેમના વિશેની મુખ્ય બાબતો જાણીએ અને સાથે જ તેમના ફાયદા તથા નુકસાન પણ સમજીએ, જેને ખરીદી કરતાં પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ.
– ફિઝિકલ ગોલ્ડ: આ પ્રકારના સોનામાં સોનાના ઘરેણાં, સિક્કા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. તમે તેને સ્પર્શી શકો છો અને તેના ઘરેણાં પહેરી પણ શકો છો. તમે તેને ઘરેણાંની દુકાને જઈને ખરીદી શકો છો. આ ઉપરાંત ઘરેણાંની દુકાનની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી પણ ખરીદી કરી શકો છો.
– ડિજિટલ ગોલ્ડ: આ પ્રકારના સોનાનો અર્થ એ છે કે તે ડિજિટલ સ્વરૂપમાં હોય છે. તમે તેને સ્પર્શી શકતા નથી કે પહેરી પણ શકતા નથી. તેની ખરીદી તમે ઓનલાઇન કરો છો અને તેને તમારી મોબાઇલ એપમાં ડિજિટલ સ્વરૂપે રાખી શકો છો.
– સોવરીન ગોલ્ડ બોન્ડ: આ પ્રકારના સોનાને દેશની કેન્દ્રીય બેંક એટલે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવે છે. તેને ફિઝિકલ ગોલ્ડનો એક સુરક્ષિત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.
– ગોલ્ડ ETF: ગોલ્ડ ETFનું પૂરું નામ ગોલ્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ છે. આ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટેડ ઓપન-એન્ડેડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજના છે, જે ફિઝિકલ સોનાના સ્થાનિક ભાવને અનુસરે છે. તેમાં એક યુનિટ આશરે 99.5 ટકા શુદ્ધ ફિઝિકલ સોનાના 1 ગ્રામ જેટલું હોય છે.
– ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ: આ એવા ફંડ હોય છે, જે ફિઝિકલ ગોલ્ડ ખરીદવાને બદલે ગોલ્ડ ETF અથવા સોના સાથે જોડાયેલી સંપત્તિઓમાં રોકાણ કરે છે. તેના માટે ડીમેટ એકાઉન્ટની જરૂર પડતી નથી. તેમાં તમે ઓછી રકમથી SIP પણ શરૂ કરી શકો છો. એટલે કે SIP દ્વારા ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરી શકો છો.
– ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ: આ માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI દ્વારા નિયંત્રિત ડિજિટલ સિક્યોરિટી છે. તેમાં ડિજિટલ રીતે રોકાણ કરવામાં આવે છે. એટલે કે તેને સ્ટોક એક્સચેન્જ પર શેરની જેમ ખરીદી અથવા વેચી શકાય છે. ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ માટે તમારી પાસે ડીમેટ એકાઉન્ટ હોવું જરૂરી છે.
સોનાના પ્રકાર અને તેમના ફાયદા તથા નુકસાન
| સોનાનો પ્રકાર | ફાયદા (Pros) | નુકસાન (Cons) |
|---|---|---|
| ફિઝિકલ ગોલ્ડ (Physical Gold) | • મૂર્ત સંપત્તિ (Tangible Asset) અને સીધી માલિકી. • ફરીથી વેચી શકાય તેવું મૂલ્ય. • લોન માટે ગીરવે મૂકી શકાય છે. | • GST અને મેકિંગ ચાર્જને કારણે ખરીદીનો ઊંચો ખર્ચ. • ફરીથી વેચતી વખતે કપાત. • સંગ્રહ અને સુરક્ષાનું જોખમ. • કોઈ વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ મળતું નથી. |
| ગોલ્ડ ETF (Gold ETF) | • ખર્ચની દૃષ્ટિએ કરકસરયુક્ત. • ફિઝિકલ સંગ્રહની જરૂર નથી. • પારદર્શક ભાવ નિર્ધારણ (Transparent Pricing). • લેવડદેવડમાં સુગમતા. | • સોનાના ભાવનું જોખમ અને ટ્રેકિંગ એરર. • વાર્ષિક ખર્ચ. • ટ્રેડિંગ ખર્ચ અને સ્પ્રેડ. |
| ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Gold MF) | • SIPની સુવિધા. • ડીમેટ એકાઉન્ટની જરૂર નથી. • ફિઝિકલ સંગ્રહની જરૂર નથી. • સારી રીતે નિયંત્રિત (Regulated). | • ફંડનો ખર્ચ. • સોનાના ભાવનું જોખમ. • સંભવિત એક્ઝિટ લોડ (Exit Load). |
| ડિજિટલ ગોલ્ડ (Digital Gold) | • સરળતાથી ખરીદી અને વેચાણ કરી શકાય છે. • નાની રકમથી શરૂઆત કરી શકાય છે (Small Ticket Size). • ફિઝિકલ સંગ્રહની જરૂર નથી. | • હજુ સુધી કોઈ નિયામક માળખું (Regulatory Framework) નથી. • GST અને સ્પ્રેડ. • કામગીરીનું જોખમ (Operational Risks). |
| સોવરીન ગોલ્ડ બોન્ડ – સેકન્ડરી માર્કેટ (Sovereign Gold Bond) | • વધારાનું વ્યાજ. • ખરીદી પર GST લાગતો નથી. • સરકારનું સમર્થન. | • લાંબી પાકતી મુદત (Long Maturity). • સેકન્ડરી માર્કેટમાં મર્યાદિત તરલતા (Liquidity). • બજારભાવનું જોખમ. |
| ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ | • સારી રીતે નિયંત્રિત. • ફિઝિકલ સંગ્રહની જરૂર નથી. • ફિઝિકલ સોનામાં રૂપાંતર શક્ય છે. | • ઓછી તરલતા (Lower Liquidity). • ઉપાડ પર નિયંત્રણો. • સોનાના ભાવનું જોખમ. |
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
1. ગોલ્ડ ETFનું પૂરું નામ શું છે?
ગોલ્ડ ETFનું પૂરું નામ ગોલ્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ છે.
2. ગોલ્ડ ETF કયા પ્રકારનું ફંડ છે?
ગોલ્ડ ETF સ્ટોક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટેડ ઓપન-એન્ડેડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજના છે, જે ફિઝિકલ સોનાના સ્થાનિક ભાવને અનુસરે છે.
3. ફિઝિકલ ગોલ્ડમાં કઈ વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે?
ફિઝિકલ ગોલ્ડમાં સોનાના ઘરેણાં, સોનાના સિક્કા, સોનાના બિસ્કિટ સહિત અન્ય વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે.
4. ફિઝિકલ ગોલ્ડમાં કયા પડકારો છે?
ફિઝિકલ ગોલ્ડને સુરક્ષિત રાખવું, ચોરી અથવા ખોવાઈ જવાથી બચાવવું અને સમયની સાથે તેના ભાવમાં થતા ઉતાર-ચઢાવ સહિતના પડકારો હોય છે.
5. ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેવી રીતે રોકાણ કરી શકાય?
ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP દ્વારા પણ રોકાણ કરી શકાય છે.
