Gold ETF Investment: ભારતમાં સોનાને રોકાણ તરીકે ખરીદવાનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધ્યો છે. વર્ષ 2025માં સોનાના કુલ વપરાશનો લગભગ 40% હિસ્સો રોકાણ તરીકે ખરીદવામાં આવ્યો હતો, જે છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં સૌથી વધુ છે. આમાં ગોલ્ડ ETFનો મોટો હાથ રહ્યો છે, જેમાં એકલા 37.5 ટન સોનાનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ છેલ્લા 10 વર્ષમાં થયેલા કુલ રોકાણ કરતા પણ વધુ છે. વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને સોનાના રેકોર્ડ ભાવને કારણે લોકો હવે દાગીનાને બદલે રોકાણ તરફ વધુ વળી રહ્યા છે. કેરએજ રેટિંગ્સ (CareEdge Ratings) ના એક તાજા અહેવાલમાંથી આ માહિતી સામે આવી છે.
રેટિંગ એજન્સીનો અંદાજ છે કે વર્ષ 2027 સુધી પણ રોકાણની આ માંગ 35-40% ના ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેશે. તેનું કારણ એ છે કે લોકો પોતાના રોકાણને સુરક્ષિત રાખવા માટે સોનાની પસંદગી કરી રહ્યા છે. સાથે જ કેન્દ્રીય બેંકો પણ સતત સોનું ખરીદી રહી છે. અપેક્ષા છે કે વર્ષ 2026 સુધી સોનાના ભાવ ઊંચા સ્તરે જ રહેશે, જોકે વચ્ચે-વચ્ચે તેમાં ઉતાર-ચઢાવ આવી શકે છે.
ગોલ્ડ ETFમાં જબરદસ્ત તેજી
વર્ષ 2025માં જ્યાં દાગીનાની માંગમાં ઘટાડો થયો છે, ત્યાં સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે ગોલ્ડ ETF અને સિક્કા-બિસ્કિટ (Coin and Bar) પ્રત્યે રોકાણકારોનો ઝુકાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. વૈશ્વિક સ્તરે ગોલ્ડ ETF હોલ્ડિંગ્સમાં 801 મેટ્રિક ટન (MT) નો વધારો થયો છે. સોનાના કુલ વપરાશમાં ETFનો હિસ્સો 2024માં લગભગ શૂન્ય હતો, જે 2025માં વધીને 16% થઈ ગયો છે.
દાગીનાની માંગમાં ઘટાડો
જ્વેલરીની માંગમાં ઘટાડો થયો છે. વૈશ્વિક સ્તરે દાગીનાનો હિસ્સો વાર્ષિક ધોરણે 19% ઘટીને 33% રહી ગયો છે. ભારતમાં પણ જ્વેલરીનો વપરાશ 70% ના સરેરાશથી ઘટીને 60% થી નીચે આવી ગયો છે.
વર્ષ 2025માં વૈશ્વિક રોકાણ માંગ 2,175 MT ના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જેણે 2020 ના 1,805 MT ના રેકોર્ડને પાછળ છોડી દીધો છે.
ભારતમાં સોનાના કુલ વપરાશમાં રોકાણનો હિસ્સો વર્ષ 2024 ના 29% થી વધીને 2025 માં 42% થઈ ગયો છે. ભારતીયોએ ETF માં 37.5 ટન સોનું ઉમેર્યું છે, જે છેલ્લા 10 વર્ષના કુલ રોકાણ કરતા પણ વધુ છે.
“સોનાના વપરાશની પેટર્ન બદલાઈ રહી છે. ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને પોર્ટફોલિયો વૈવિધ્યકરણને કારણે રોકાણની માંગ વધતી રહેશે. નાણાકીય વર્ષ 2027 સુધી કુલ સોનાના વપરાશમાં રોકાણનો હિસ્સો 35 થી 40% રહેવાનો અંદાજ છે.” — અખિલ ગોયલ, ડાયરેક્ટર, કેરએજ રેટિંગ્સ
કિંમતે બદલી વપરાશની રીત
સોનાના વધતા ભાવને કારણે ગ્રાહકોના વર્તનમાં ફેરફાર આવ્યો છે. ભારતમાં જ્વેલરી પરનો ખર્ચ 10% વધ્યો છે (4.8 લાખ કરોડ રૂપિયા), પરંતુ વજન (વોલ્યુમ) ની દૃષ્ટિએ તેમાં 15% નો ઘટાડો થયો છે. ઊંચા ભાવને કારણે લોકો હવે ઓછા કેરેટ અથવા હળવા વજનની જ્વેલરી ખરીદવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, કેન્દ્રીય બેંકોએ ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સતત ચોથા વર્ષે સોનાનો ભંડાર વધારવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.
રિટેલ સેક્ટર માટે સારા સમાચાર
કેરએજ રેટિંગ્સના આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર રોનક મોદીના જણાવ્યા અનુસાર, સંગઠિત જ્વેલરી રિટેલર્સની આવકમાં નાણાકીય વર્ષ 2026માં 35% થી વધુ વૃદ્ધિ થવાની અપેક્ષા છે. આનું મુખ્ય કારણ સેક્ટરનું ફોર્મલાઇઝેશન અને નવા સ્ટોર્સનું ખુલવું છે. જોકે, 2027માં આ વૃદ્ધિ સામાન્ય થઈને 20-25% પર આવી શકે છે.
