Google Maps 21st Anniversary: શેરીઓ અને રસ્તાઓ પર આપણને માર્ગ બતાવનાર ગૂગલ મેપ્સ (Google Maps) આજે ૨૧ વર્ષનું થઈ ગયું છે. ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૫ના રોજ તેની શરૂઆત થઈ હતી. તેનો પાયો લાર્સ (Lars) અને જેન્સ રાસમુસેન (Jens Rasmussen) નામના બે ભાઈઓએ નાખ્યો હતો. આ બંને ભાઈઓનું આ સ્ટાર્ટઅપ ખાસ ચાલ્યું નહીં અને ડૂબવા લાગ્યું. ગૂગલની શરૂઆત કરનાર લેરી પેજ તેને બચાવવા માટે આવ્યા અને તેમની કંપની ગૂગલે તેને ખરીદીને વેબ બ્રાઉઝર માટે વિકસિત કર્યું અને ગૂગલ મેપ્સ નામ આપ્યું. શરૂઆતમાં તે માત્ર ડેસ્કટોપ પ્રોગ્રામ હતો, પરંતુ સેટેલાઇટ ટેકનોલોજીથી તેણે નેવિગેશનની રીત હંમેશા માટે બદલી નાખી. આજે તે આપણા જીવનનો અનિવાર્ય ભાગ બની ચૂક્યો છે.
ઓસ્ટ્રેલિયાની કંપનીએ કરી હતી શરૂઆત
તે સમયે MapQuest નો જમાનો હતો. આપણને બસ દિશાઓ સાથે ચોરસ નકશા મળતા હતા. ત્યારે ઓસ્ટ્રેલિયાની એક સ્ટાર્ટઅપ કંપની Where2 એ વિચાર્યું કે નકશાને જ સ્ક્રીનની વચ્ચે રાખવામાં આવે. લોકો નકશાને આમ-તેમ ખસેડીને પોતે જોઈ શકતા હતા કે તેઓ ક્યાં છે. આજે આ વાત બહુ સીધી લાગે છે, પરંતુ ત્યારે કોઈને આ પસંદ આવ્યું નહોતું. Sequoia Capital એ Where2 માં રોકાણ કર્યું હતું. પરંતુ બાદમાં તેણે પોતાના પૈસા પાછા ખેંચી લીધા, જેનાથી Where2 ને રાતોરાત ફંડિંગ મળવાનું બંધ થઈ ગયું. આવું કરતી વખતે, તેમણે લેરી પેજને Where2 ના ફાઉન્ડર્સ સાથે મળાવ્યા. Where2 ની ટેકનોલોજી પહેલા Expedition નામના એક ડેસ્કટોપ એપ તરીકે શરૂ થઈ હતી. તેને ડાઉનલોડ કરવી પડતી હતી, પરંતુ લેરી પેજને તે પસંદ આવ્યું નહીં. તેમણે કહ્યું, ‘અમને વેબ પસંદ છે’ અને તેમની એપને બ્રાઉઝરમાં બદલવા માટે એક સમયસીમા નક્કી કરી દીધી.
લોન્ચિંગના એક દિવસ પહેલા થઈ ગયું હતું લીક
યુઝર્સ સુધી સરળતાથી પહોંચાડવા માટે તેમાં ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા. ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૫ના રોજ Google Maps સત્તાવાર લોન્ચિંગના એક દિવસ પહેલા જ લીક થઈ ગયું. લોકો ડ્રેગ થતા નકશા અને ડિઝાઇન જોઈને ખૂબ જ હેરાન હતા. પરંતુ શરૂઆતના એક કરોડ વ્યૂઝ પછી તેનો વપરાશ ઓછો થઈ ગયો.
આવી રીતે બદલાઈ ગઈ દુનિયા
બાદમાં ગૂગલે ધીમે-ધીમે તેના ડેવલપર ટૂલ્સ જારી કર્યા અને એક એવું ફીચર લોન્ચ કર્યું જેનાથી લોકો ગૂગલ મેપ્સમાં પોતાનું ઘર જોઈ શકે છે. ગૂગલ મેપ્સનું આ ફીચર જબરદસ્ત હિટ થયું. એક વર્ષ પછી વર્ષ ૨૦૦૬માં Google Maps દુનિયાનું સૌથી મોટું મેપ પ્રોવાઇડર બની ગયું. આજે ગૂગલ મેપ્સ સ્માર્ટફોન પર સૌથી વધુ વપરાતી એપમાંની એક છે.
કેટલું રેવન્યુ અને કેવી રીતે થાય છે કમાણી?
આજે ગૂગલ મેપ્સ પેરન્ટિંગ કંપની આલ્ફાબેટનું મુખ્ય ટૂલ છે. દર વર્ષે તેના રેવન્યુમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ વર્ષ ૨૦૧૯માં જ્યાં તેનું રેવન્યુ ૩ અબજ અમેરિકી ડોલર હતું, ત્યાં વર્ષ ૨૦૨૩ સુધીમાં તે વધીને આશરે ૧૧.૧ અબજ અમેરિકી ડોલર (એક લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ) થઈ ગયું. ગૂગલ મેપ્સ આ રીતે પોતાની કમાણી કરે છે:
ગૂગલ મેપ્સ પર અનેક પ્રકારની જાહેરાતો બતાવવામાં આવે છે અને ડેવલપર્સને પ્રીમિયમ API વાપરવા માટે પૈસા આપવા પડે છે. ગૂગલ મેપ્સની કુલ કમાણીનો ઓછામાં ઓછો ૮૨% હિસ્સો જાહેરાતોમાંથી આવે છે.
ગૂગલ મેપ્સનું મોટું રેવન્યુ નેવિગેશનમાંથી આવે છે. ગૂગલ મેપ નેવિગેશનનો ઉપયોગ કરીને બિઝનેસ કરનારાઓ પાસેથી ગૂગલ પૈસા લે છે. Google Map પર પોતાના સ્ટોર, રેસ્ટોરન્ટ કે સર્વિસ સેન્ટરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કંપનીઓ ગૂગલને પેમેન્ટ કરે છે.
‘પ્રમોટેડ પિન’ અને પર્સનલાઈઝ્ડ જાહેરાત દ્વારા પણ ગૂગલ મેપ્સ કમાણી કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારે ગૂગલ મેપ પર સર્ચ કરવું હોય ‘બેસ્ટ કોફી શોપ નિયર મી’ તો Google Maps પહેલા પ્રમોશનલ રેસ્ટોરન્ટને બતાવે છે. આ માટે તે કંપનીઓ પાસેથી પૈસા લે છે.
ટોપ ૩ માં સામેલ છે આ એપ
ગૂગલ મેપ્સ જુલાઈ ૨૦૨૪માં દુનિયાભરમાં સૌથી વધુ ડાઉનલોડ કરવામાં આવતી ગૂગલ એપ્સમાં ત્રીજા નંબરે રહી. તેને લગભગ ૧.૨૦ કરોડ વાર ડાઉનલોડ કરવામાં આવી. વર્ષ ૨૦૨૩માં ગૂગલ મેપ્સ અમેરિકામાં સૌથી વધુ ડાઉનલોડ કરવામાં આવતી નેવિગેશન એપ હતી.
અનેક પ્લેટફોર્મ તરફથી મળી રહી છે ટક્કર
ડિજિટલ મેપિંગ સેક્ટરમાં આજે ગૂગલ મેપ્સનો મુકાબલો કરવા માટે અનેક પ્લેટફોર્મ મેદાનમાં છે. જેમાં Waze, Apple Maps, HERE WeGo, OpenStreetMap, TomTom, Mapbox, MapQuest, MapmyIndia/Mappls મુખ્ય છે. આમાં Waze ગૂગલની માલિકીનું છે, પરંતુ સ્વતંત્ર રીતે કામ કરે છે. તે વાસ્તવિક સમયમાં લોકો દ્વારા એકત્ર કરાયેલા ટ્રાફિક ડેટા અને એલર્ટ આપનારી મુખ્ય એપ છે. ભારતમાં ઘણા લોકો ગૂગલ મેપ ઉપરાંત મેપમાયઇન્ડિયાનો પણ ઉપયોગ કરે છે.
