GST Impact Analysis: 1 જુલાઈ 2017 થી 2026: 5 સ્લેબમાંથી 2 સ્લેબ સુધીની સફર, 28% અને 12% સ્લેબ નાબૂદ, મોટાભાગની વસ્તુઓ 18% સ્લેબમાં
અમદાવાદ | બુધવાર, 1 જુલાઈ 2026*
9 વર્ષનો હિસાબ-કિતાબ
1 જુલાઈ 2017 ના રોજ ‘વન નેશન, વન ટેક્સ’ ના સંકલ્પ સાથે GST અમલી બન્યો. આજે 9 વર્ષ પૂર્ણ થતાં GST 10મા વર્ષમાં પ્રવેશી રહ્યું છે.
શરૂઆતમાં ટેક્સ સ્લેબ:0%, 5%, 12%, 18%, 28% – કુલ 5 સ્લેબ હતા. જીવનજરૂરી વસ્તુઓ 0% કે 5% માં, સામાન્ય વસ્તુઓ 12% કે 18% માં અને લક્ઝરી આઈટમ 28% સ્લેબમાં રાખવામાં આવી હતી.
2026 માં વર્તમાન સ્થિતિ: વ્યવહારમાં મુખ્યત્વે 5% અને 18% એમ 2 સ્લેબ જ અમલી છે. 28% સ્લેબ લગભગ નાબૂદ થઈ ગયો છે અને તેની વસ્તુઓ 18% સ્લેબમાં સમાવી દેવાઈ છે. એ જ રીતે 12% સ્લેબની 90% થી વધુ વસ્તુઓ પણ હવે 18% સ્લેબમાં આવે છે.
સામાન્ય માણસનો સવાલ: સ્લેબ ઘટ્યા તો રાહત ક્યાં?
ટેક્સ સ્લેબની સંખ્યા ઘટાડીને વ્યવસ્થા સરળ બનાવવામાં આવી, સરકારનું GST કલેક્શન ₹7.19 લાખ કરોડથી વધીને ₹22 લાખ કરોડ પ્લસ થયું. પરંતુ સામાન્ય નાગરિક પૂછે છે – મારા ઘરનું માસિક બજેટ કેમ ઘટ્યું નહીં?
કારણ સ્પષ્ટ છે:જે મધ્યમ વર્ગ પહેલા 12% સ્લેબમાં ટેક્સ ભરતો હતો, તે હવે 18% સ્લેબમાં ટેક્સ ભરવા મજબૂર છે. દવા, આરોગ્ય વીમો, મોબાઈલ રિચાર્જ, રેસ્ટોરન્ટ બિલ, સાબુ, શેમ્પૂ, ફૂટવેર – મોટાભાગની રોજિંદી વસ્તુઓ અને સેવાઓ હવે 18% મા
આજના અખબારમાં પ્રકાશિત કાર્ટૂનમાં વેપારી ‘સામાન્ય જનતા’ ને ટેક્સ સ્લેબમાંથી પસાર કરી રહ્યો છે. પહેલા 4 સ્લેબ હતા – 5%, 12%, 18%, 28%. હવે 2 સ્લેબ છે – 5% અને 18%. પરંતુ પૈસા છેવટે ‘મોંઘવારી’ માં જ જઈ રહ્યા છે.
સંદેશ સ્પષ્ટ છે:ટેક્સ માળખાનું સરળીકરણ થયું, પણ આર્થિક બોજો હળવો થયો નથી.
ત્રણ દૃષ્ટિકોણ
1. સરકાર: GST થી ચેકપોસ્ટ નાબૂદ થઈ, ટેક્સ ચોરી ઘટી, ‘ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ’ વધ્યો. ટેક્સ બેઝ 3 ગણો થયો.
2. ઉદ્યોગ જગત:28% થી 18% સ્લેબમાં આવવાથી ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટ્યો, ‘ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ’ મળી. નફાનું માર્જિન વધ્યું.
3. સામાન્ય નાગરિક:12% સ્લેબની વસ્તુઓ 18% માં જવાથી માસિક ખર્ચ વધ્યો. પેટ્રોલ-ડીઝલ હજી GST બહાર હોવાથી પરિવહન મોંઘું. રાહત ન મળી.
10મા વર્ષના મુખ્ય પડકારો
1. પેટ્રોલ-ડીઝલને GST હેઠળ લાવવા:હજી સુધી બહાર છે. જો 18% સ્લેબમાં આવે તો ₹25-30 પ્રતિ લીટર ભાવ ઘટી શકે.
2. 12% સ્લેબની પુનઃસ્થાપના: રોજિંદા વપરાશની ચીજવસ્તુઓ માટે મધ્યમ સ્લેબ જરૂરી, જેથી 18% નો બોજો ઘટે.
3. એન્ટિ-પ્રોફિટીયરિંગ કડક બનાવો:ટેક્સ ઘટાડાનો લાભ કંપનીઓએ ગ્રાહકોને આપ્યો કે નહીં તેની તપાસ થવી જોઈએ.
નિષ્કર્ષ
GST એ ભારતની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ઐતિહાસિક સુધારો છે. ‘ઈન્સ્પેક્ટર રાજ’ ખતમ થયું, ‘એક દેશ એક બજાર’ બન્યું. પરંતુ 9 વર્ષ બાદ મૂલ્યાંકનનો સમય છે.
જો ‘એક દેશ, એક ટેક્સ’ નો સાચો લાભ સામાન્ય માણસ સુધી ન પહોંચે, તો માત્ર સ્લેબ ઘટાડવાથી ‘અચ્છે દિન’ આવતા નથી. 2027 ની ચૂંટણી પહેલા સરકાર સમક્ષ સૌથી મોટો સવાલ આ જ રહેશે – ‘ટેક્સ સ્લેબ ઘટાડ્યા, હવે ભાવ ક્યારે ઘટશે?’
GST 9 વર્ષ પૂર્ણ 2026, એક દેશ એક ટેક્સ ફાયદા ગેરફાયદા, GST ટેક્સ સ્લેબ 5% 18%, મોંઘવારી GST અસર, 28% સ્લેબ નાબૂદ, 12% સ્લેબ ક્યાં ગયો, GST 10મું વર્ષ, પેટ્રોલ ડીઝલ GST માં, એન્ટિ પ્રોફિટીયરિંગ GST, ગુજરાત GST ન્યૂઝ, મધ્યમ વર્ગ GST બોજો
