India-EU FTA: સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે દુનિયામાં બહુધ્રુવીય વ્યવસ્થાને (મલ્ટી-પોલેરિટી) સમર્થન આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે વૈશ્વિક સમસ્યાઓનું સમાધાન કોઈ એક કે બે શક્તિઓ દ્વારા શક્ય નથી. તેમણે ભારત-યુરોપિયન યુનિયન (EU) મુક્ત વ્યાપાર સમજૂતીનો (FTA) ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે દેશો વચ્ચે મજબૂત ભાગીદારી જ સ્થિર અને સંતુલિત વિશ્વ વ્યવસ્થાનો પાયો બની શકે છે.
અમેરિકા અને ચીન જ દુનિયાની સમસ્યાઓ ખતમ કરી શકતા નથી
૨૦૨૬ની પ્રાથમિકતાઓ અંગે આયોજિત પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ગુટેરેસે કહ્યું કે વર્તમાન સમયમાં અમેરિકા વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી શક્તિ છે, જ્યારે ભવિષ્યમાં અમેરિકા અને ચીન એમ બે ધ્રુવો વાળી વ્યવસ્થાની ચર્ચા થાય છે. પરંતુ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ન તો એક શક્તિ અને ન તો બે શક્તિઓ દુનિયાની સમસ્યાઓનું સમાધાન કરી શકે છે. આ માટે દેશો વચ્ચે વ્યાપક નેટવર્ક અને સહયોગ જરૂરી છે.
ભારત-EU FTA પર શું બોલ્યા?
ગુટેરેસે તાજેતરના આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર કરારોનો ઉલ્લેખ કરતા ભારત અને EU વચ્ચે થયેલા FTA ને સકારાત્મક પગલું ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે યુરોપિયન યુનિયનના માર્કોસુર અને ઇન્ડોનેશિયા સાથેના કરારો, ભારત-EU ડીલ, તેમજ ચીન સાથે કેનેડા અને બ્રિટનના વ્યાપાર સંબંધો વૈશ્વિક સહયોગના વધતા નેટવર્કને દર્શાવે છે.
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલ મુક્ત વ્યાપાર કરાર આશરે બે અબજ લોકોના બજારને જોડનારો ઐતિહાસિક કરાર માનવામાં આવી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, યુરોપિયન કમિશનના અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન અને યુરોપિયન કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ એન્ટોનિયો કોસ્ટાએ આ સમજૂતી સાથે વ્યાપાર, સંરક્ષણ અને ટેલેન્ટ મોબિલિટીને લઈને બે મહત્વના કરારો પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા.
વિકસિત અર્થતંત્રોનો હિસ્સો ઘટ્યો છે
તેમણે કહ્યું કે પરંપરાગત વિકસિત અર્થતંત્રોનો વૈશ્વિક હિસ્સો ઘટી રહ્યો છે, જ્યારે ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ ઝડપથી પ્રભાવ અને આત્મવિશ્વાસ વધારી રહી છે. એવામાં વૈશ્વિક સંસ્થાઓ અને માળખાઓએ નવા સમયની વાસ્તવિકતાઓ મુજબ ઢળવું પડશે.
‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ પર શું પ્રતિક્રિયા આપી?
ગુટેરેસે ગાઝાને લઈને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ પર પણ પ્રતિક્રિયા આપી. તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષાની મૂળ જવાબદારી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને સુરક્ષા પરિષદની છે. માત્ર સુરક્ષા પરિષદ જ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ બંધનકર્તા નિર્ણયો લઈ શકે છે અને બળ પ્રયોગને મંજૂરી આપી શકે છે. તેમણે સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
ટેરિફ અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આ સમજૂતી ભારત માટે અત્યંત મહત્વની
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે થયેલો મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) ભારત માટે વ્યાપાર સંબંધોને વૈવિધ્યસભર બનાવવા અને નિકાસકારોને નવા બજારો સુધી બહેતર પહોંચ અપાવવામાં મદદ કરશે. રેટિંગ એજન્સી મૂડીઝે (Moody’s) કહ્યું છે કે અમેરિકી ટેરિફ વધવાથી પેદા થઈ રહેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આ સમજૂતી ભારત માટે મહત્વની સાબિત થઈ શકે છે.
મૂડીઝના મતે, આ સમજૂતી ભારતની તે વ્યૂહરચના દર્શાવે છે, જેના હેઠળ તે પસંદગીના દેશો સાથે વ્યાપાર સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે, જેથી વૈશ્વિક વ્યાપારમાં ઉતાર-ચઢાવથી બચાવ કરી શકાય. EU માટે આ સમજૂતી ઝડપથી વધતી ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા સુધી પહોંચ વધારીને તેની આર્થિક સુરક્ષા મજબૂત કરશે અને મર્યાદિત વ્યાપાર ભાગીદારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે.
એજન્સીએ જણાવ્યું કે લાંબા ગાળે યુરોપના ઓટોમોબાઈલ, મશીનરી, સાધનો અને એવિએશન જેવા ક્ષેત્રોને ભારતમાં વધતી માંગ અને ટેરિફમાં કાપથી સૌથી વધુ ફાયદો થશે. બીજી તરફ, ભારતને EU બજારમાં કાપડ, ચામડું, દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને રત્ન તેમજ આભૂષણ જેવા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત પહોંચ મળશે.
ભારતની વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇનમાં ભાગીદારી વધશે
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતા બજાર સુધી પસંદગીની પહોંચથી ભારતની વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇનમાં ભાગીદારી વધશે, જેનાથી MSME ને ફાયદો થશે અને રોજગારીની નવી તકો પેદા થશે. જોકે, મૂડીઝે ચેતવણી આપી છે કે યુરોપિયન આયાતને કારણે કેટલાક ક્ષેત્રોમાં સ્પર્ધા વધી શકે છે, જેનાથી સ્થાનિક કંપનીઓના નફા પર દબાણ આવી શકે છે.
