Inflation Report: સામાન્ય લોકોની રોજબરોજની મોંઘવારીને માપનારા ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (CPI) ના નિયમો બદલાવા જઈ રહ્યા છે. સરકારે CPI નું બેઝ યર ૨૦૧૧-૧૨ થી બદલીને ૨૦૨૩-૨૪ કરી દીધું છે, જેના કારણે મોંઘવારીના આંકડાઓમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. SBI ના રિપોર્ટ મુજબ, નવું વેઈટેજ લાગુ થવાથી કુલ મોંઘવારી દરમાં આશરે ૨૦-૩૦ આધાર અંકોનો સામાન્ય વધારો થઈ શકે છે.
શું છે રિપોર્ટનો દાવો?
રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે જૂના ઇન્ડેક્સ પર નવું વેઈટેજ લાગુ કરવાથી કુલ મોંઘવારીમાં સામાન્ય વધારો દેખાય છે. જોકે, જે મહિનાઓમાં ખાદ્ય મોંઘવારી વધુ હશે, તે મહિનાઓમાં નવો CPI જૂની સિરીઝની સરખામણીમાં ૨૦-૩૦ આધાર અંક ઓછો પણ હોઈ શકે છે.
આ આંકલન CPI ના બેઝ યરને ૨૦૧૧-૧૨ થી બદલીને ૨૦૨૩-૨૪ કરવાની પ્રક્રિયા વચ્ચે સામે આવ્યું છે. બદલાતી વપરાશ પેટર્ન અને વૈશ્વિક ધોરણોને અનુરૂપ મોંઘવારીના માપદંડને વધુ સચોટ બનાવવા માટે આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા એક નિષ્ણાત જૂથની રચના કરવામાં આવી હતી, જેની ભલામણો તાજેતરમાં જ જારી કરવામાં આવી છે.
નવી CPI સિરીઝમાં શું ફેરફાર કરવામાં આવ્યા?
નવી CPI ૨૦૨૪ સિરીઝમાં કુલ ૩૫૮ વસ્તુઓને સામેલ કરવામાં આવી છે, જેને ૧૨ ડિવિઝન, ૪૩ જૂથ, ૬૨ વર્ગ અને ૧૯૨ ઉપ-વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે.
નવી સિરીઝ હેઠળ પ્રથમ CPI ડેટા ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરવામાં આવશે, જેમાં જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ થી ઇન્ડેક્સ ડેટા અને જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ નો મોંઘવારી દર સામેલ હશે.
આ સાથે ગ્રામીણ, શહેરી અને સંયુક્ત સ્તરે જાન્યુઆરી ૨૦૧૩ થી બેક સિરીઝ ડેટા પણ જારી કરવામાં આવશે.
CPI ના વેઈટેજ સ્ટ્રક્ચરમાં શું ફેરફાર થયા?
બેઝ યર સુધારણા સાથે CPI ના વેઈટેજ સ્ટ્રક્ચરમાં પણ મહત્વના ફેરફાર થયા છે:
ખાદ્ય અને પીણાં: તેનું વજન જૂના ૪૫.૮૬ થી ઘટીને ૩૬.૭૫ થઈ ગયું છે.
આવાસ, વીજળી, ગેસ અને ઈંધણ: તેનું વજન ૧૬.૯૧ થી વધીને ૧૭.૬૬ થયું છે.
પરિવહન અને સંચાર: તેનું વજન ૮.૫૯ થી વધીને ૧૨.૪૧ થઈ ગયું છે.
આ ઉપરાંત આરોગ્ય, ઘરવપરાશની વસ્તુઓ અને વ્યક્તિગત સંભાળ જેવી સેવાઓના વજનમાં પણ વધારો થયો છે.
રિપોર્ટ મુજબ, આ ફેરફારો ગ્રાહકોની બદલાતી ખર્ચ પેટર્નને દર્શાવે છે અને ભવિષ્યમાં મોંઘવારીના વધુ સચોટ આંકલનમાં મદદ કરશે.
