ITR Filing FD Rules: જો તમે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં રોકાણ કર્યું હતું અને વ્યાજથી કમાણી પણ કરી છે તો ઈનકમ ટેક્સ રિટર્ન એટલે કે ITR ફાઈલ કરતી વખતે તેની માહિતી આપવી જરૂરી છે. જણાવી દઈએ કે ફક્ત પગાર અથવા બિઝનેસની આવક જ નહીં, પરંતુ FD થી મળતું વ્યાજ પણ ટેક્સના દાયરામાં આવે છે. જો તમે FD ના વ્યાજને રિટર્નમાં સામેલ નથી કરતા, તો આવકવેરા વિભાગના રેકોર્ડ અને તમારા ITR માં તફાવત હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ટેક્સ નોટિસ આવવી અથવા રિફંડમાં વિલંબ જેવી મુશ્કેલીઓનો સામનો પણ કરવો પડી શકે છે.
ITR ફાઈલિંગના સમયે FD પર વ્યાજની માહિતી
ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટથી મળતું વ્યાજ Income from Other Sources હેઠળ બતાવવામાં આવે છે. આ રકમ તમારી કુલ આવકમાં જોડાઈ જાય છે અને તમે જે ટેક્સ સ્લેબમાં આવો છો, તે મુજબ તેના પર ટેક્સ ભરવો પડે છે. સાથે જ ITR ભરતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે સમગ્ર નાણાકીય વર્ષમાં તમારી FD પર કેટલું વ્યાજ મળ્યું છે. આ માટે તમે આ દસ્તાવેજોની મદદ લઈ શકો છો-
બેંક સ્ટેટમેન્ટ
Form 26AS
Annual Information Statement (AIS)
Taxpayer Information Statement (TIS)
આમાંથી ઘણા દસ્તાવેજો આવકવેરા વિભાગના ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર પણ ઉપલબ્ધ હોય છે.
FD પર ટેક્સમાં છૂટ
જો તમે જૂની ટેક્સ રિજીમ પસંદ કરી છે અને 5 વર્ષની ટેક્સ-સેવિંગ FD માં રોકાણ કર્યું છે, તો જમા કરવામાં આવેલી મૂળ રકમ પર કલમ 80C હેઠળ મહત્તમ 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીની ટેક્સ છૂટનો દાવો કરી શકાય છે. જો કે, આ છૂટ ફક્ત રોકાણ કરવામાં આવેલી રકમ પર મળે છે. FD થી મળતા વ્યાજ પર ટેક્સ ભરવો જ પડશે.
જૂની ટેક્સ રિજીમનો વિકલ્પ પસંદ કરનાર રહેવાસી વરિષ્ઠ નાગરિકોને કલમ 80TTB હેઠળ બચત ખાતા, FD અને RD થી મળતા વ્યાજ પર 50,000 રૂપિયા સુધીની કપાત મળી શકે છે. જો કે, આ છૂટ વાસ્તવિક વ્યાજની રકમ કરતા વધારે ન હોઈ શકે. આમ FD ના વ્યાજ પર ટેક્સ આ વાત પર પણ નિર્ભર કરે છે કે તમે કઈ ટેક્સ રિજીમ પસંદ કરી છે, તમારી ઉંમર શું છે અને તમારું રેસિડેન્શિયલ સ્ટેટસ શું છે.
FD પર TDS નિયમો
આવકવેરા કાયદાની કલમ 194A હેઠળ FD ના વ્યાજ પર TDS કાપવામાં આવે છે. બેંકો 10 ટકાના દરે TDS કાપે છે. આ TDS આ સ્થિતિમાં કાપવામાં આવે છે-
સામાન્ય કરદાતાઓ માટે એક નાણાકીય વર્ષમાં FD નું વ્યાજ 50,000 રૂપિયાથી વધુ હોય. રહેવાસી વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આ મર્યાદા 1 લાખ રૂપિયા છે. જો તમે બેંકને તમારું PAN ઉપલબ્ધ નથી કરાવ્યું, તો TDS 20 ટકાના દરે કાપી શકાય છે.
FD પર કપાયેલું TDS પાછું કેવી રીતે મેળવવું?
જો તમારા FD ના વ્યાજ પર TDS કપાઈ ચૂક્યું છે તો તમે ITR ભરતી વખતે આ TDS ને તમારી કુલ ટેક્સ જવાબદારીની સામે એડજસ્ટ કરી શકો છો. જો તમારી પર ચૂકવવાપાત્ર ટેક્સ ઓછો છે, તો તમને વધારાનું કપાયેલું TDS રિફંડના રૂપમાં પણ મળી શકે છે.
સાથે જ જો તમારી કુલ આવક ટેક્સના દાયરામાં નથી આવતી, તો તમે બેંકમાં ઘોષણા પત્ર જમા કરીને FD પર TDS કપાતા બચી શકો છો. પહેલા આ માટે Form 15G અને Form 15H જમા કરવામાં આવતા હતા પરંતુ Income-tax Act, 2025 લાગુ થયા પછી આ બંને ફોર્મની જગ્યાએ હવે Form 121 એ લઈ લીધી છે.
