Mutual Funds For Minor: દેશમાં રોકાણના અનેક વિકલ્પોમાંથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને પણ સારો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લોકો 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ કરે છે. પરંતુ અહીં સવાલ એ છે કે શું 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો એટલે કે નાબાલિગ પણ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે, તો તેનો જવાબ ‘હા’ છે. SEBIના નિયમો અને કેટલીક શરતો અનુસાર, નાબાલિગ પણ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે. હવે જાણીએ કે આ બાળકો મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં કેવી રીતે રોકાણ કરી શકે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં નાબાલિગ કેવી રીતે કરી શકે રોકાણ?
- ભારતનો કોઈપણ નાબાલિગ એટલે કે છોકરો અથવા છોકરી, જેની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી છે, તે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે. આ માટે SEBIના નિયમો અને શરતો અનુસાર તે પોતે નહીં પરંતુ પોતાના માતા-પિતા, વાલી અથવા કાયદેસર વાલીદારની મદદથી રોકાણ કરી શકે છે.
- તે પોતાના માતા-પિતાના સહયોગથી પોતાના નામે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ખાતું એટલે કે માઇનર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ખાતું ખોલાવી શકે છે. આ ખાતામાં કોઈ જોઇન્ટ હોલ્ડર હોવો જોઈએ નહીં. એટલે કે આ ખાતું માત્ર નાબાલિગના નામે જ હોવું જોઈએ.
- મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં જો તે SIP કરી રહ્યો હોય તો તેનું પેમેન્ટ તેના સંબંધિત માતા-પિતા અથવા તેના પોતાના બેંક ખાતામાંથી થાય છે.
- નાબાલિગના આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ખાતા માટે કોઈ નોમિનીનું નામ ઉમેરવાનો પણ કોઈ નિયમ નથી.
- બાળક પોતાના આગળના અભ્યાસ સહિત અન્ય ખર્ચાઓના લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે.
નાબાલિગને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ માટે કયા દસ્તાવેજોની જરૂર પડે?
નાબાલિગને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ખાતું ખોલવા માટે અનેક જરૂરી દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે. તેમાં ઉંમરનો પુરાવો એટલે કે જન્મ પ્રમાણપત્ર, માઇનર PAN કાર્ડ, બેંક ખાતાની માહિતી, બાળકના માતા-પિતાનું KYC અને PAN કાર્ડ, વાલી અને બાળકના સંબંધ માટેનું પ્રમાણપત્ર વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
બાળકો માટે કેટલાક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની યાદી અને રિટર્ન
| મ્યુચ્યુઅલ ફંડનું નામ | 3 વર્ષનું રિટર્ન (3Y Returns) |
|---|---|
| ICICI પ્રુ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ | 12.59% |
| SBI ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ | 11.27% |
| LIC MF ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ | 9.03% |
| UTI-ચિલ્ડ્રન્સ ઇક્વિટી ફંડ | 7.22% |
| Axis ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ | 8.30% |
પુખ્ત વયના થયા પછી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ખાતાનું શું થશે?
- જ્યારે બાળક પુખ્ત વયનું એટલે કે 18 વર્ષનું થઈ જાય છે, ત્યારે તેના માતા-પિતાની પ્રથમ જવાબદારી એ બને છે કે તે માઇનર ખાતાને બદલીને પુખ્ત વયના ખાતામાં રૂપાંતરિત કરાવે. જો તેઓ આવું કરતા નથી તો આ ખાતું બંધ થઈ જાય છે.
- નિયમ અનુસાર, બાળક પુખ્ત વયનું થતાં જ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને લઈને તેના માતા-પિતાનો અધિકાર સમાપ્ત થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ખાતું ફ્રીઝ થઈ જાય છે.
- ત્યારબાદ નવા સિરેથી Major KYCની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવે છે.
- બાળકને પોતાના બેંક ખાતાની માહિતી અને હસ્તાક્ષર અપડેટ કરવા પડે છે.
- ત્યારબાદ તેના આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ખાતાની સંપૂર્ણ જવાબદારી તેની બની જાય છે. એટલે કે હવે તેના માતા-પિતા નહીં પરંતુ તે પોતે તેનું મેનેજમેન્ટ કરે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
સવાલ: નાબાલિગો માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું છે?
જવાબ: નાબાલિગો માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એક માઇનર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ખાતું છે, જે તેમના નામે ખોલવામાં આવે છે, પરંતુ તેની દેખરેખ બાળકના વાલી અથવા માતા-પિતા કરે છે.
સવાલ: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ શું છે?
જવાબ: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અનેક રોકાણકારો દ્વારા રોકાણ કરવામાં આવેલી રકમ છે, જેને ફંડ મેનેજર શેર બજાર, ઇક્વિટી, બોન્ડ્સ, મની માર્કેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ સહિત અન્ય સ્થળોએ રોકાણ કરે છે.
સવાલ: મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP શું હોય છે?
જવાબ: SIP જેને સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન કહેવામાં આવે છે, તે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સનો એક રોકાણ વિકલ્પ છે. તેના દ્વારા તમે નિશ્ચિત અંતરાલે એક નક્કી કરેલી રકમનું રોકાણ કરો છો.
સવાલ: SIPમાં રોકાણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા કેટલા પૈસાની જરૂર પડે છે?
જવાબ: SIPમાં રોકાણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 100 રૂપિયા જરૂરી છે. અનેક ફંડ્સમાં તેની શરૂઆત 500 રૂપિયાથી પણ થાય છે.
સવાલ: SIPમાં રોકાણની મહત્તમ મર્યાદા શું છે?
જવાબ: SIPમાં રોકાણની કોઈ મહત્તમ મર્યાદા નથી. તમે પોતાની ક્ષમતા અનુસાર જેટલું વધુ રોકાણ કરવા ઇચ્છો તેટલું કરી શકો છો.
