NSE IPO: નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ડિયા (NSE) એ પોતાના બહુપ્રતીક્ષિત IPO માટે માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) પાસે ડ્રાફ્ટ ડોક્યુમેન્ટ (DRHP) દાખલ કરી દીધા છે. આનાથી દેશના કેપિટલ માર્કેટના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી અને સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલી લિસ્ટિંગમાંથી એકનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે. અનલિસ્ટેડ માર્કેટમાં NSE નું વેલ્યુએશન લગભગ ૫ લાખ કરોડ રૂપિયા છે. માર્કેટનું અનુમાન છે કે IPO ની સાઈઝ લગભગ ૩૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા હોઈ શકે છે. આ રીતે આ દેશનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઈશ્યુ હશે. જાણો તેના વિશે ૧૦ ખાસ વાતો.
૧. સંપૂર્ણ રીતે OFS
NSE નો પ્રસ્તાવિત IPO સંપૂર્ણ રીતે ‘ઓફર-ફોર-સેલ’ (OFS) છે. એટલે કે તેમાં કંપનીને એક પણ રૂપિયો મળશે નહીં. તેમાં ૧ રૂપિયાની ફેસ વેલ્યુવાળા ૧૪.૮૯ કરોડ ઇક્વિટી શેર સામેલ છે. આ NSE ની પેઈડ-અપ ઇક્વિટી કેપિટલના લગભગ ૬% છે. ઈશ્યુની સાઈઝ એક્સચેન્જની પેઈડ-અપ કેપિટલના ૬% નક્કી કરવામાં આવી છે.
૨. NSE ના શેર ક્યાં લિસ્ટ થશે?
NSE ના શેર BSE પર લિસ્ટ થશે, બરાબર એ જ રીતે જેમ BSE ના પોતાના શેર NSE પર લિસ્ટેડ છે.
૩. NSE નું વેલ્યુએશન
બોનાન્ઝાના રિસર્ચ એનાલિસ્ટ નિતાંત દારેકરના જણાવ્યા મુજબ, NSE નું અનલિસ્ટેડ માર્કેટમાં વેલ્યુએશન પ્રીમિયમ જળવાયેલું છે. NSE એક ‘કેપિટલ-લાઈટ’ અને લગભગ ‘મોનોપોલી’ ધરાવતી કંપની છે. અનલિસ્ટેડ માર્કેટમાં લગભગ ૧,૯૫૦-૨,૧૭૦ રૂપિયાના ભાવે, તે FY26 ની કમાણીના લગભગ ૪૫ ગણા (45x) પર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. આ વેલ્યુએશન વધારે છે, પરંતુ BSE (લગભગ 70x) અને MCX (લગભગ 80x) કરતા ઓછું છે.
૪. ૭ PSU વેચશે હિસ્સેદારી
આ IPO દ્વારા સાત કંપનીઓ NSE માં પોતાની હિસ્સેદારી વેચી રહી છે. જેમાં SBI, બેંક ઓફ બરોડા, સ્ટોક હોલ્ડિંગ કોર્પોરેશન, GIC, ન્યૂ ઇન્ડિયા એશ્યોરન્સ, નેશનલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની અને યુનાઇટેડ ઇન્શ્યોરન્સ સામેલ છે. આ સાત સરકારી કંપનીઓ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) માં પોતાની હિસ્સેદારીનો કેટલોક ભાગ વેચવા જઈ રહી છે. આ સાત સરકારી કંપનીઓ પાસે કુલ મળીને લગભગ ૭.૯૭ કરોડ શેર છે, જે OFS નો ભાગ છે.
૫. LIC અને અન્ય પોતાની હિસ્સેદારી જાળવી રાખશે
NSE ના મુખ્ય શેરધારકોમાંના એક લાઈફ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (LIC) શેરોની વેચાણ પ્રક્રિયામાં ભાગ લેશે નહીં. DRHP મુજબ, પ્રેમજી ઇન્વેસ્ટ (૨.૩૫% હિસ્સેદારી) અને દિગ્ગજ રોકાણકાર રાધાકિશન દમાની (૧.૫૮% હિસ્સેદારી) પણ પોતાના શેર વેચી રહ્યા નથી.
૬. NSE ની નાણાકીય સ્થિતિ
NSE નું ઓપરેશનથી રેવન્યુ FY24 માં ૧૪,૭૮૦ કરોડ રૂપિયાથી વધીને FY26 માં ૧૬,૬૦૧ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું, જ્યારે આ જ ગાળામાં નેટ પ્રોફિટ ૮,૩૦૫ કરોડ રૂપિયાથી વધીને ૧૦,૩૦૨ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો. જોકે, ટેક્સ બાદ પ્રોફિટ વાર્ષિક ધોરણે ૧૫% ઘટીને FY25 માં ૧૨,૧૮૮ કરોડ રૂપિયાથી FY26 માં ૧૦,૩૦૨ કરોડ રૂપિયા રહ્યો. આ આંશિક રીતે ઇક્વિટી ડેરીવેટિવ્સ ટ્રેડિંગ પર સેબીના કડક નિયમોની અસર દર્શાવે છે.
૭. દુનિયાનું સૌથી મોટું ડેરીવેટિવ્સ એક્સચેન્જ
વર્લ્ડ ફેડરેશન ઓફ એક્સચેન્જ મુજબ, NSE દુનિયાના સૌથી મોટા ઇક્વિટી ડેરીવેટિવ્સ એક્સચેન્જ તરીકે પોતાની સ્થિતિ જાળવી રાખવામાં સફળ છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ દરમિયાન ૩૬.૯૯ અબજથી વધુ કોન્ટ્રાક્ટ્સનું ટ્રેડ થયું. જેમાં NSE ઇન્ટરનેશનલ એક્સચેન્જ (NSEIX) પર થયેલી ગતિવિધિઓ પણ સામેલ છે. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધી, આ એક્સચેન્જ કુલ કેશ માર્કેટ ટર્નઓવરના મામલે ભારતમાં સૌથી મોટું અને કેશ ઇક્વિટી ટ્રેડ્સની સંખ્યાના મામલે દુનિયાભરમાં ત્રીજું સૌથી મોટું એક્સચેન્જ હતું.
૮. મજબૂત ટેક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
માર્ચ ૨૦૨૬ સુધી, NSE ના ટેકનોલોજી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરે દરરોજ સરેરાશ ૧૨-૧૪ અબજ મેસેજ પ્રોસેસ કર્યા. એક્સચેન્જે ૪ જૂન, ૨૦૨૪ ના રોજ અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કુલ ટ્રેડિંગ એક્ટિવિટી પણ નોંધાવી હતી, જ્યારે તમામ સેગમેન્ટમાં કુલ ટ્રેડ ૨૯૩.૮૫ મિલિયન સુધી પહોંચી ગયા હતા.
૯. NSE IPO નો ઇતિહાસ
NSE ઘણા વર્ષોથી IPO લાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. કંપનીએ સૌથી પહેલા ડિસેમ્બર ૨૦૧૬ માં ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના ઈશ્યુ માટે પોતાનો પહેલો DRHP ફાઈલ કર્યો હતો. બાદમાં કો-લોકેશન વિવાદને કારણે આ પ્રોસેસ અટકી ગઈ હતી.
૧૦. NSE ડિવિડન્ડનો ઇતિહાસ
કેશ માર્કેટ ટર્નઓવર, ઇક્વિટી ડેરીવેટિવ્સ ટર્નઓવર અને એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ કરન્સી ડેરીવેટિવ્સ ટર્નઓવરના મામલે NSE દેશનું સૌથી મોટું સ્ટોક એક્સચેન્જ છે. NSE ની મજબૂત અને સતત કેશ બનાવવાની ક્ષમતા તેના શેરધારકોને કરવામાં આવતા પેમેન્ટમાં દેખાય છે. એક્સચેન્જે છેલ્લા બે નાણાકીય વર્ષમાં દર વખતે ૩૫ રૂપિયા પ્રતિ શેરનું ડિવિડન્ડ આપ્યું, જ્યારે FY24 માં આ રકમ પ્રતિ શેર ૧૮ રૂપિયા હતી.
આ પણ વાંચો: PF Interest Rate: EPF સબસ્ક્રાઇબર્સ માટે સારા સમાચાર, સરકારે ૮.૨૫% વ્યાજ દરને આપી મંજૂરી – Newz Cafe
