Polyhouse Rose Flower Farming: ખેડૂત માટે વધુ જમીનનો અર્થ હંમેશા વધુ કમાણી એવો નથી હોતો. ઘણી વખત નાની જમીન પર યોગ્ય પાક અને આધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવીને પણ આવકનો મોટો સ્ત્રોત ઊભો કરી શકાય છે. મહારાષ્ટ્રના ખેડૂત અર્જુન સાબલેએ આ વિચારને પોતાની મહેનત અને પ્રયોગોથી સાચો સાબિત કર્યો છે. ક્યારેક તેમના પરિવારની ખેતી ગલગોટા અને ગુલદાઉદી જેવા પરંપરાગત ફૂલો સુધી મર્યાદિત હતી, પરંતુ બજારમાં વધતી સ્પર્ધા અને ઘટતા ભાવોએ તેમને કંઈક નવું વિચારવા માટે મજબૂર કર્યા. ખેતીના અભ્યાસ દરમિયાન અર્જુને પોલીહાઉસમાં ફૂલોની ખેતી જોઈ અને આ જ બાબતે તેમની દિશા બદલી નાખી.
તેમણે માત્ર 10 ગુંઠા જમીનથી ગુલાબની ખેતી શરૂ કરી. નાના પ્રયોગથી મળેલી સારી કમાણીએ તેમનો ઉત્સાહ વધાર્યો અને ધીમે-ધીમે તેમણે જરબેરાને પણ ખેતીમાં સામેલ કરી લીધું. આજે એક એકરમાં ફૂલોની ખેતીથી તેઓ દરરોજ 12થી 13 હજાર રૂપિયા સુધી કમાણી કરે છે.
પેઢીઓથી ફૂલો ઉગાડ્યા, પરંતુ કમાણીએ રસ્તો બદલી નાખ્યો
અર્જુનનો પરિવાર અનેક પેઢીઓથી ગલગોટા અને ગુલદાઉદીની ખેતી કરતો આવ્યો છે. ખેતરમાં ફૂલો ઉગાડીને તેમને મુંબઈના બજારો સુધી પહોંચાડવામાં આવતા હતા. પરંતુ સમય બદલાયો તો ફૂલોના ભાવ ઘટવા લાગ્યા અને બજારમાં સ્પર્ધા વધવા લાગી. મહેનત વધી રહી હતી, પરંતુ આવક તે પ્રમાણમાં વધી રહી ન હતી. આ જ એ સમય હતો જ્યારે અર્જુને ખેતીમાં કંઈક નવું કરવાનો નિર્ણય લીધો.
અભ્યાસ દરમિયાન મળ્યો પોલીહાઉસ ખેતીનો વિચાર
BSC Agricultureના અભ્યાસ દરમિયાન અર્જુન ઘણા ખેડૂતોના ખેતરોની મુલાકાત લેતા હતા. આ દરમિયાન તેમણે પોલીહાઉસમાં ફૂલોની ખેતી જોઈ. ગુલાબને નિયંત્રિત વાતાવરણમાં ઉગાડવાની પદ્ધતિ તેમને ખૂબ પસંદ આવી. તેમણે નક્કી કર્યું કે મોટા પાયે રોકાણ કરવાને બદલે પહેલાં નાના સ્તરે પ્રયોગ કરવામાં આવે.
10 ગુંઠાથી શરૂ થયો સફર
અર્જુને લગભગ 10 ગુંઠા એટલે કે એક-ચોથાઈ એકર જમીન પર ગુલાબની ખેતી શરૂ કરી. શરૂઆતની રોપણી સામગ્રી તેમણે બેંગલુરુના એક ખેડૂત પાસેથી ખરીદી અને લગભગ 8 હજાર રૂપિયા રોક્યા. લગભગ છ મહિના પછી તેમના ખેતરમાંથી દરરોજ 500 ગુલાબ મળવા લાગ્યા. સ્થાનિક બજારમાં એક ગુલાબ લગભગ 5 રૂપિયામાં વેચાતો હતો. એટલે કે દરરોજ લગભગ 2,500 રૂપિયાની કમાણી થવા લાગી. આ નાનો પ્રયોગ અર્જુન માટે મોટો ઉત્સાહ બની ગયો. ત્યારબાદ તેમણે ગુલાબની સાથે જરબેરાની ખેતી પણ શરૂ કરી.
હવે એક એકરમાં 32 હજાર છોડ
આજે અર્જુન એક એકરમાં લગભગ 16 હજાર ગુલાબ અને 16 હજાર જરબેરાના છોડ ઉગાડી રહ્યા છે. તેમના ખેતરમાંથી દરરોજ લગભગ 1,000 ગુલાબ અને 2,000 જરબેરા સ્ટિક મળે છે. 5 રૂપિયા પ્રતિ ગુલાબ અને 4 રૂપિયા પ્રતિ જરબેરાના હિસાબે દરરોજ લગભગ 13 હજાર રૂપિયાનું વેચાણ થઈ જાય છે.
પોલીહાઉસથી આખું વર્ષ કમાણી
અર્જુને ખેતી માટે નેચરલી વેન્ટિલેટેડ પોલીહાઉસ તૈયાર કર્યું છે. તેમાં છતના વેન્ટ અને સાઇડ કર્ટન હવાના આવાગમનમાં મદદ કરે છે. તેમનું પ્રથમ 10 હજાર વર્ગફૂટનું પોલીહાઉસ લગભગ 3 લાખ રૂપિયામાં તૈયાર થયું હતું. ગુલાબ અને જરબેરાના છોડ 5થી 7 વર્ષ સુધી ઉત્પાદન આપી શકે છે, જેના કારણે શરૂઆતના રોકાણનો લાભ લાંબા સમય સુધી મળતો રહે છે. સિંચાઈ માટે ડ્રિપ અને માઇક્રો સ્પ્રિંકલરનો ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે જીવાત નિયંત્રણ માટે નિયમિત સ્પ્રે કરવામાં આવે છે.
ફૂલો અનેક મોટા શહેરો સુધી પહોંચ્યા
અર્જુન પોતાના ફૂલો સીધા સ્ટૉલ અને જથ્થાબંધ બજારોમાં વેચે છે. માંગ અનુસાર જરબેરા બેંગલુરુ, વડોદરા, અમદાવાદ, હૈદરાબાદ અને મુંબઈ સુધી પહોંચે છે. 10 ગુંઠાથી શરૂ થયેલી આ સફર આજે એક એકરના ફાયદાકારક વ્યવસાયમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે. અર્જુનની કહાની જણાવે છે કે ખેતીમાં મોટો બદલાવ હંમેશા મોટી જમીનથી નહીં, પરંતુ યોગ્ય પાક, આધુનિક ટેકનોલોજી અને સારા બજારની સમજથી આવે છે.
