Success Story: આ કહાની IIT બોમ્બેના બે ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની છે. તેમનાં નામ ઐશ્વર્યા રામકૃષ્ણન અને કેદાર ગોખલે છે. તેમણે કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં મળતો મોટો પગાર છોડીને એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો છે. ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં મજૂરોની અછત અને ડીઝલના વધતા ખર્ચ જેવા પડકારોને સમજીને બંનેએ તેનો ઉકેલ રજૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ જ વિચાર સાથે મિત્રોની આ જોડીએ 2024માં પોતાના સ્ટાર્ટઅપનો પાયો નાખ્યો. તેનું નામ ‘બાલિસ્ટો એગ્રીટેક’ (Balisto Agritech) છે. તેણે IoT (ઇન્ટરનેટ ઑફ થિંગ્સ) અને સ્માર્ટ ઇલેક્ટ્રિક ટેક્નોલોજીથી સજ્જ કૃષિ સાધનો બનાવીને પરંપરાગત ખેતીનું સ્વરૂપ બદલવાનું શરૂ કર્યું છે. સવા વર્ષમાં સ્ટાર્ટઅપે ₹70 લાખનો વ્યવસાય કર્યો છે. ચાલો, અહીં ઐશ્વર્યા રામકૃષ્ણન અને કેદાર ગોખલેની સફળતાની સફર વિશે જાણીએ.
નોકરી છોડીને બદલ્યો માર્ગ
ઐશ્વર્યા રામકૃષ્ણન અને કેદાર ગોખલે IIT બોમ્બેમાં ભણ્યાં છે. તેઓ 2010ની બેચના છે. IITમાંથી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી ઐશ્વર્યાએ હાર્વર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલમાંથી MBA કર્યું. ત્યારબાદ તેમણે મહિન્દ્રા ગ્રુપના ફાર્મ ઇક્વિપમેન્ટ ક્ષેત્રમાં કામ કર્યું. તેઓ શિક્ષણ સાથે જોડાયેલી NGO ‘અવંતી ફેલોઝ’નાં સહ-સ્થાપક પણ રહ્યાં. બીજી તરફ, કેદારે બે વખત UPSC પરીક્ષા પાસ કરી. મનગમતું કેડર ન મળતાં તેઓ કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં પાછા ફર્યા. તેઓ સ્વિગીમાં VP (ઓપરેશન્સ)ના પદ સુધી પહોંચ્યા. ત્યારબાદ સામાજિક હિત અને આબોહવા તથા કૃષિ પ્રત્યેના લગાવને કારણે બંને જૂના સહાધ્યાયીઓએ ફેબ્રુઆરી 2023માં સાથે મળીને કામ શરૂ કર્યું. ફેબ્રુઆરી 2024માં ‘હાયર ઑર્બિટ એગ્રીટેક પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ હેઠળ કંપનીની નોંધણી કરવામાં આવી. ત્યારબાદ તેને એન્જલ ઇન્વેસ્ટર્સ પાસેથી પ્રી-સીડ ફંડિંગ મળ્યું.
આ પડકારોને સમજ્યા
સ્થાનિક ખેડૂતોને મળ્યા પછી ઐશ્વર્યા અને કેદારે કેટલીક મુખ્ય સમસ્યાઓ ઓળખી. તેમાં મજૂરોની અછત, પરંપરાગત સાધનોને કારણે થતો શારીરિક થાક તેમજ ડીઝલ અને મોંઘાં મશીનોના વધતા સંચાલન ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે. આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે કંપનીએ 13 HPનું ઇલેક્ટ્રિક મલ્ટીપર્પઝ પાવર ટિલર ‘બાલિસ્ટો 130 Pro’ બજારમાં રજૂ કર્યું. આ મશીન શેરડી, કપાસ, ડાંગર, હળદર અને આદુ જેવા પાકોમાં ખેડાણ, નીંદણ દૂર કરવા, આંતરખેડ અને માટી ચઢાવવાનું કામ સરળતાથી કરે છે. આ મશીનમાં 2થી 5 ફૂટ સુધીની પહોળાઈ ગોઠવી શકાય છે. તે ડીઝલના એક સક્ષમ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ તરીકે ઊભરી છે.
મશીનોની ખાસિયત
બાલિસ્ટો 130 Proમાં 4.6 kWh ક્ષમતા ધરાવતી બે અલગ કરી શકાય તેવી (LFP) લિથિયમ-આયન બેટરી છે. આ બેટરીઓ ઉપયોગ દરમિયાન જેટલો સમય લાગે છે તેના કરતાં ઓછા સમયમાં ચાર્જ થાય છે. સ્માર્ટ મશીન કંટ્રોલ યુનિટ ખેતરની જમીન અનુસાર ઝડપ અને ટોર્કને આપમેળે ગોઠવે છે. મશીન ચલાવનારની સલામતી અને આરામ માટે તેને કંપનમુક્ત બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ઇમરજન્સી સેફ્ટી લીવર પણ આપવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, IoT સેન્સર દ્વારા મશીનનો ડેટા સર્વર પર મોકલવામાં આવે છે. તેનાથી દૂરથી મોનિટરિંગ અને સર્વિસિંગ સરળ બને છે.
સવા વર્ષમાં ₹70 લાખની આવક
સ્ટાર્ટઅપે સીધા વેચાણ (D2C)ને બદલે ડીલર આધારિત વ્યવસાય મોડેલ અપનાવ્યું છે. તેનો હેતુ ખેડૂતોને સ્થાનિક સ્તરે વેચાણ પછીની સેવા એટલે કે આફ્ટર-સેલ્સ સપોર્ટ પૂરો પાડવાનો છે. હાલમાં મહારાષ્ટ્રમાં તેના 15 ડીલર છે. તેમની મદદથી મશીનોના વેચાણ ઉપરાંત સ્ટાર્ટઅપે ભાડે કૃષિ સાધનો આપતા એગ્રીપ્રેન્યોર્સ દ્વારા સેંકડો ખેડૂતો સુધી પહોંચ બનાવી છે. કંપનીએ છેલ્લા સવા વર્ષમાં ₹70 લાખની આવક નોંધાવી છે. ભવિષ્યમાં ઐશ્વર્યા અને કેદાર રિમોટ-કંટ્રોલ આધારિત મશીનો, સ્પ્રેયર અને ટ્રોલી જેવા જોડાણનાં સાધનો વિકસાવવાની સાથે ‘બેટરી-એઝ-એ-સર્વિસ’ મોડેલની શક્યતાઓ તપાસવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.
