CBSE Global Curriculum 2026: કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયના નિર્દેશ પછી CBSE એ ગ્લોબલ કરિક્યુલમ (વૈશ્વિક અભ્યાસક્રમ) તૈયાર કર્યો છે. આ કરિક્યુલમ એપ્રિલ ૨૦૨૬થી લાગુ થશે. ફાઉન્ડેશનલ સ્ટેજ (૩-૮ વર્ષ) થી લઈને સેકન્ડરી (૧૪-૧૮ વર્ષ) માટે ગ્લોબલ કરિક્યુલમ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ગ્લોબલ કરિક્યુલમને લઈને ગલ્ફ દેશો એટલે કે ખાડી દેશોમાં પણ CBSE બોર્ડના અધિકારીઓ અને નિષ્ણાતો વચ્ચે ચર્ચા થઈ. સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), કતાર, બહેરીન અને ઓમાનમાં બેઠકો થઈ અને કરિક્યુલમને અંતિમ ઓપ આપવામાં આવ્યો.
કેવો હશે ગ્લોબલ કોર્સ?
ગ્લોબલ કરિક્યુલમ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ મુજબ એક વ્યાપક રિફોર્મ પ્લાનનો ભાગ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક શીખવાનો અનુભવ પૂરો પાડવાનો છે.
નવા કરિક્યુલમમાં STEM, AI, સ્કિલ એજ્યુકેશનને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવ્યા છે.
અત્યારે બીજા બોર્ડ સાથે જોડાયેલી શાળાઓ પણ CBSE ના ગ્લોબલ કરિક્યુલમ માટે અરજી કરી શકશે.
નવા ગ્લોબલ કરિક્યુલમમાં કેટલોક હિસ્સો CBSE ના લોકલ કરિક્યુલમનો પણ હશે. આનાથી NCERT કરિક્યુલમ અને ઇન્ટરનેશનલ કરિક્યુલમ વચ્ચે વધુ સારું તાલમેલ થશે.
ક્યાં-ક્યાં લાગુ થશે CBSE નો નવો કરિક્યુલમ?
૨૫ દેશોમાં CBSE ની ૨૫૭ થી વધુ શાળાઓ માટે આ ગ્લોબલ કરિક્યુલમ લાગુ થશે. નોંધનીય છે કે વિદેશોમાં CBSE શાળાઓમાં દર વર્ષે આશરે ૪.૫ લાખ વિદ્યાર્થીઓ ૧૦મા અને ૧૨માની બોર્ડ પરીક્ષા આપે છે. આમાં મોટી સંખ્યામાં વિદેશોમાં વસેલા ભારતીયોના બાળકો ભણે છે. એક સિનિયર અધિકારીનું કહેવું છે કે મેથ્સ, સાયન્સ સબ્જેક્ટના કન્ટેન્ટમાં તો ખાસ તફાવત નથી હોતો, પરંતુ સોશિયલ સાયન્સીસના વિષયોમાં બાળકોને તે દેશોના કલ્ચર (સંસ્કૃતિ) વિશે જાણવું જરૂરી હોય છે. ગ્લોબલ કરિક્યુલમ આને જ ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
ભારત સિવાય કયા દેશોમાં છે CBSE ની શાળાઓ?
CBSE ની બીજા દેશોમાં જે ૨૫૭ શાળાઓ છે, તે બહેરીન, ઇથોપિયા, ઘાના, ઇન્ડોનેશિયા, જાપાન, કેન્યા, બાંગ્લાદેશ, કુવૈત, મલેશિયા, નેપાળ, નાઇજીરિયા, કતાર, ઓમાન, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, સિંગાપોર, થાઈલેન્ડ, UAE, યમન સહિત ૨૫ દેશોમાં છે. આમાં ૫ લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ભણે છે.
CBSE એ થોડા સમય પહેલા દેશની બહાર પહેલી રિજનલ ઓફિસ અને સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ખોલ્યું છે. દુબઈમાં આ સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે ભારતની બહાર CBSE ની પહેલી રિજનલ ઓફિસ છે. આવનારા સમયમાં બીજા કેટલાક દેશોમાં પણ રિજનલ સેન્ટર શરૂ થઈ શકે છે.
CBSE ઇન્ટરનેશનલ ૨૦૧૦માં લાવવામાં આવ્યું હતું
આ પહેલા CBSE ઇન્ટરનેશનલ (CBSE-I) ૨૦૧૦માં લાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સ્કિલ બેઝ્ડ અને ગ્લોબલ એપ્રોચને ધ્યાનમાં રાખીને કરિક્યુલમ તૈયાર કરાયો હતો. તે સમયે પણ કોર્સને ભારત અને વિદેશોમાં તે વિદ્યાર્થીઓની જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો હતો, જેઓ મૂળ ભારતીય મૂલ્યોને જાળવી રાખીને એક આંતરરાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્ય વાળો કરિક્યુલમ ઈચ્છતા હતા.
જોકે બાદમાં કેટલાક પડકારો અને મર્યાદિત સંખ્યામાં શાળાઓ દ્વારા આ કોર્સ અપનાવવાને કારણે CBSE એ ૨૦૧૭માં તેને બંધ કરી દીધો. તે સમયે CBSE-I અપનાવનારી ઘણી શાળાઓએ CBSE ના મેઇન કરિક્યુલમને અપનાવી લીધો હતો. CBSE-I ને ૨૦૧૦માં ભારત અને વિદેશની પસંદગીની શાળાઓમાં એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે બોર્ડ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ મુજબ ગ્લોબલ કરિક્યુલમ તૈયાર કરી રહ્યું છે.
