Engineering vs MBA vs Law vs Medical: આજના સમયમાં કારકિર્દી પસંદ કરતી વખતે સૌથી મોટો પ્રશ્ન હોય છે કે કયા અભ્યાસક્રમમાં સૌથી વધુ રિટર્ન એટલે કે પગાર પેકેજ મળે છે. એન્જિનિયરિંગ, એમબીએ, લૉ અને મેડિકલ જેવા અભ્યાસક્રમોમાં સારા પગાર પેકેજ મળે છે, તેથી આ અભ્યાસક્રમોની માંગ પણ સૌથી વધુ છે. જોકે કોઈપણ અભ્યાસક્રમનું રિટર્ન ઑન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (ROI) તેની ફી, અભ્યાસમાં લાગતો સમય, નોકરીની તકો અને ભવિષ્યની કમાણી પર આધાર રાખે છે.
કેટલાક અભ્યાસક્રમોમાં ઓછા સમય અને ઓછા ખર્ચમાં નોકરી મળવાની સંભાવના વધુ હોય છે, જ્યારે કેટલાક ક્ષેત્રોમાં અભ્યાસ અને તાલીમ પાછળ વધુ સમય અને નાણાં ખર્ચાય છે, પરંતુ લાંબા ગાળે કમાણીની સંભાવનાઓ ઘણી સારી હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે એ સમજવું જરૂરી છે કે એન્જિનિયરિંગ, એમબીએ, લૉ અને મેડિકલમાંથી કયા ક્ષેત્રમાં રોકાણની સરખામણીમાં સૌથી સારો રિટર્ન મળી શકે છે અને કયો અભ્યાસક્રમ પસંદ કરવો તેમની કારકિર્દીના લક્ષ્યો માટે વધુ સારો સાબિત થઈ શકે છે.
એન્જિનિયરિંગ: ઝડપથી નોકરી શરૂ કરવાનો લાભ
એન્જિનિયરિંગ હાલમાં દેશના સૌથી વધુ માંગ ધરાવતા અભ્યાસક્રમોમાંથી એક છે. તેમાં સામાન્ય રીતે ચાર વર્ષના અભ્યાસ પછી વિદ્યાર્થીઓ નોકરી માટે તૈયાર થઈ જાય છે. કમ્પ્યુટર સાયન્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ડેટા સાયન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં કુશળ વ્યાવસાયિકોની માંગ માત્ર સતત જળવાઈ રહી નથી, પરંતુ તેમાં વધારો પણ થઈ રહ્યો છે. પગાર પેકેજની વાત કરીએ તો એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ્સનો શરૂઆતનો સરેરાશ પગાર 3 થી 6 લાખ રૂપિયા પ્રતિ વર્ષ છે. જ્યારે ટોચની IIT/NITના કમ્પ્યુટર સાયન્સ અથવા AI વિદ્યાર્થીઓને ₹6 થી ₹25 લાખ સુધી મળી શકે છે.
ટોચની સંસ્થામાંથી MBA તો કમાણીની વધુ સંભાવના
એમબીએ પણ વધુ માંગ ધરાવતો અભ્યાસક્રમ છે. તેની કમાણીની સંભાવના ઘણી વધુ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનો ROI કૉલેજ પર આધાર રાખે છે. ટોચની બિઝનેસ સ્કૂલોમાંથી અભ્યાસ કરનારા વિદ્યાર્થીઓને કન્સલ્ટિંગ, ફાઇનાન્સ, બેન્કિંગ, ટેક્નોલોજી અને કૉર્પોરેટ લીડરશિપ જેવા ક્ષેત્રોમાં વધુ તકો મળે છે.
અહેવાલ અનુસાર, ટોચની બિઝનેસ સ્કૂલોમાંથી એમબીએ કરનારા વિદ્યાર્થીઓનું સરેરાશ પેકેજ આશરે 27.4 લાખ રૂપિયા વાર્ષિક સુધી છે. જે સામાન્ય એન્જિનિયરિંગની સરખામણીમાં 52% થી 59% સુધી છે.
એમબીએ કરવાના ફાયદાની વાત કરીએ તો ગ્રેજ્યુએશન પછી તેમાં બે વર્ષનો સમય લાગે છે. હવે 12મા ધોરણ પછી પણ એમબીએ કરી શકાય છે. અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કર્યા બાદ તરત જ ઊંચું પેકેજ મળવાની સંભાવના હોય છે. આ કારણે શરૂઆતનો ROI ખૂબ જ સારો છે.
લૉમાં કમાણીની મોટી તક, પરંતુ શરૂઆત પડકારજનક
નેશનલ લૉ યુનિવર્સિટીઝ (NLUs)માંથી પાસઆઉટ થયેલા વિદ્યાર્થીઓને કૉર્પોરેટ લૉ ફર્મોમાં ઉત્તમ પેકેજ મળે છે, પરંતુ સામાન્ય લૉ કૉલેજોના વિદ્યાર્થીઓને શરૂઆતમાં સંઘર્ષ કરવો પડે છે. લૉમાં સફળતા ઘણીવાર કૉલેજ, વિશેષતા, નેટવર્ક, શહેર અને વ્યક્તિગત અનુભવ પર આધાર રાખે છે. તેથી તેને માત્ર શરૂઆતના પગારના આધારે એન્જિનિયરિંગ અથવા MBA સાથે સીધી સરખામણી કરવી યોગ્ય નથી. અનુભવ વધવાની સાથે લિટિગેશન અથવા કૉર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં રિટર્ન ઘણું વધારે થઈ જાય છે.
મેડિકલમાં ROI ધીમો, પરંતુ સ્થિર કારકિર્દી
મેડિકલ પણ દેશના સૌથી વધુ માંગ ધરાવતા અભ્યાસક્રમોમાંથી એક છે. મેડિકલનો અભ્યાસ લાંબો ચાલે છે. ભારતમાં MBBS કુલ સાડા પાંચ વર્ષનો છે. જેમાં 4.5 વર્ષનો અભ્યાસ અને 1 વર્ષની ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપનો સમાવેશ થાય છે. ત્યારબાદ વિશેષીકરણમાં અનેક વર્ષ લાગી શકે છે. તેથી અન્ય અભ્યાસક્રમોની સરખામણીમાં કમાણી શરૂ થવામાં વધુ સમય લાગી શકે છે. બીજી તરફ લાંબા ગાળે નિષ્ણાત ડૉક્ટરો માટે કારકિર્દીની સ્થિરતા અને કમાણીની સંભાવના મજબૂત હોઈ શકે છે. મેડિકલ બેઠકોની મર્યાદિત સંખ્યાને કારણે માંગ હંમેશા જળવાઈ રહે છે અને મંદીની અસર આ ક્ષેત્ર પર થતી નથી.
