IIT Student Suicide Investigation: IIT… જ્યાં એડમિશન મળી જવું જ કોઈ મોટી સફળતાથી ઓછું માનવામાં આવતું નથી. તો પછી એવું કેમ બને છે કે કેટલાક બાળકો આ સફળતા મેળવવા છતાં પોતાનો જીવ આપી દે છે? દર વર્ષે દેશની અલગ-અલગ IIT માંથી વિદ્યાર્થીઓની આત્મહત્યાના સમાચાર આવતા જ રહે છે. આ માત્ર એક સમાચાર નથી, મોટી ચિંતાનો વિષય છે. દેશ સામે એક મોટો સવાલ છે, જેને ઊંડાણપૂર્વક સમજીને ઉકેલ લાવવાની જરૂર છે, તે પણ વધુ સમય ગુમાવ્યા વગર. અત્યારે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયે આ દિશામાં પહેલું પગલું ભર્યું છે. જેના હેઠળ ૩ લોકોની એક કમિટી બનાવવામાં આવી છે, જે IIT માં થતી આત્મહત્યાઓની માત્ર તપાસ જ નહીં કરે, પરંતુ તેના ઉકેલ માટે સૂચનો પણ આપશે.
IIT માં સ્ટુડન્ટ સુસાઈડના કિસ્સા
ગ્લોબલ IIT એલ્યુમિનાઈ સપોર્ટ ગ્રુપે આ મુદ્દે કેટલાક આંકડા એકઠા કર્યા છે. તેમણે જે આંકડા શેર કર્યા છે, તે મુજબ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ થી ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધી દેશની અલગ-અલગ IIT માં ઓછામાં ઓછા ૬૫ વિદ્યાર્થીઓના આત્મહત્યાના કિસ્સા બન્યા છે. ૩૦ IIT વિદ્યાર્થીઓના જીવ તો છેલ્લા બે વર્ષમાં ગયા છે. આ માત્ર B.Tech ની વાત નથી, UG, PG, PhD બધાની કહાની છે.
IIT કાનપુરમાં ૨ વર્ષમાં ૯ વિદ્યાર્થીઓના જીવ ગયા!
તાજેતરની ઘટનાની વાત કરીએ તો, દેશની આ જાણીતી ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થા IIT કાનપુરમાં છેલ્લા એક મહિનાની અંદર બે વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે. અહીં છેલ્લા ૪ મહિનામાં ૩ વિદ્યાર્થીઓ પોતાનો જીવ ગુમાવી ચૂક્યા છે. તો બીજી તરફ, એલ્યુમિનાઈ ગ્રુપ દ્વારા આપવામાં આવેલી જાણકારી મુજબ, એકલી IIT કાનપુરમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં ૯ વિદ્યાર્થીઓએ પોતાનો જીવ ગુમાવી દીધો.
નવી કમિટી શું કરશે?
કમિટી જોશે કે સંસ્થામાં વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી માર્ગદર્શિકા (ગાઈડલાઈન્સ) નું કેવી રીતે પાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
જુલાઈ ૨૦૨૩ માં ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના ઈમોશનલ અને મેન્ટલ વેલ-બીઈંગ માટે ફ્રેમવર્ક ગાઈડલાઈન્સ જાહેર કરવામાં આવી હતી. IIT એ તે દિશા-નિર્દેશોને લાગુ કરવા માટે શું-શું પગલાં ભર્યા, તે તપાસના દાયરામાં હશે.
આવા જૂના કેસોની પેટર્નને સમજવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવશે, જેથી કારણો જાણી શકાય.
કોલેજોમાં કાઉન્સેલિંગની સુવિધા વિદ્યાર્થીઓ માટે કેટલી સુલભ છે, ફેકલ્ટી કેટલા સંવેદનશીલ છે, ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી કેટલી અસરકારક છે… આ બધાની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે શું શ્રેષ્ઠ ઉપાયો કરી શકાય, જેને રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ લાગુ કરી શકાય, તે વિશે સૂચનો આપવાની જવાબદારી કમિટીને સોંપવામાં આવી છે.
આ કમિટીના અધ્યક્ષ નેશનલ એજ્યુકેશનલ ટેકનોલોજી ફોરમ (NETF) ના ચેરમેન અનિલ સહસ્ત્રબુદ્ધે હશે. તેમના સિવાય મનોચિકિત્સક ડો. જિતેન્દ્ર નાગપાલ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ સંયુક્ત સચિવ રીના સોનોવાલ પણ સભ્યો છે. ગુરુવાર, ૨૨ જાન્યુઆરીએ બનાવવામાં આવેલી આ કમિટીને ૧૫ દિવસમાં રિપોર્ટ જમા કરાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
ભારતમાં એક વર્ષમાં કેટલા વિદ્યાર્થીઓ આત્મહત્યા કરી લે છે?
એવું નથી કે આ ઘટનાઓ માત્ર IIT માં જ બની રહી છે. બોર્ડ પરીક્ષાના સમયથી જ આવા સમાચાર આવવા લાગે છે. IIT-JEE, NEET ની તૈયારી હોય કે અન્ય કોલેજ… નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) ના ડેટા મુજબ, એકલા ૨૦૨૩ માં ભારતમાં ૧૩ હજારથી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ કોઈને કોઈ કારણે પોતાનો જીવ આપી દીધો.
