Rinku Singh Rahi IAS Resignation: ભારતીય વહીવટી સેવા એટલે કે IAS ને દેશની સૌથી મોટી અને ઊંચા હોદ્દાવાળી સરકારી નોકરીનો દરજ્જો પ્રાપ્ત છે. આઈએએસ બનવું કરોડો લોકોનું સપનું હોય છે. પરંતુ એવું ભાગ્યે જ સાંભળવા મળે છે કે આઈએએસ બની ગયા પછી ફરી કોઈ રાજીનામું આપીને રાજ્ય સ્તરની લોકસેવામાં પાછા જવા ઈચ્છે છે. આવું ખરેખર બન્યું છે અને કરનારનું નામ છે- રિંકુ સિંહ રાહી. આ નામ પહેલા પણ ઘણી વખત હેડલાઇન્સમાં રહી ચૂક્યું છે. ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવાના જુસ્સાને કારણે ગોળીઓ ખાનાર ઓફિસર પોતાની હિંમત અને સેવા કરવાના જઝબાને કારણે જે મુકામ પર પહોંચ્યા, હવે ત્યાંથી પાછા ફરવા માંગે છે. ચાલો સમજીએ રિંકુની પૂરી વાર્તા અને આઈએએસમાંથી પાછા પીસીએસ રેન્ક પર સેવામાં જવા સાથે જોડાયેલો નિયમ શું કહે છે.
રિંકુ સિંહ રાહીની વાર્તા જાણતા પહેલા એ જાણી લો કે 2008 બેચના પીસીએસ ઓફિસર અને 2023 માં આઈએએસ બની ગયા હોવા છતાં અલીગઢના નૌરંગાબાદ ડોરી નગર સ્થિત તેમના ઘરની હાલત ખરાબ છે. પ્લાસ્ટર ઉખડી ગયા છે અને ઘરમાં લોટ દળવાની ઘંટીથી જ ખર્ચ ચાલે છે. ઘરમાં આર્થિક તંગીની સ્થિતિ એવી હતી કે 12મા સુધી સરકારી સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરીને રિંકુ રાહીએ પોતાને એટલા કાબિલ બનાવ્યા કે સ્કોલરશિપ લઈને બી.ટેક.નો અભ્યાસ કર્યો. તેમના પિતા સૌદાન સિંહ રાહીએ મીડિયાને કહ્યું કે તેમની પાસે બેંક બેલેન્સ નથી, પરંતુ ઈમાન છે.
પીસીએસ બન્યા પછી 2009 માં મુઝફ્ફરનગરમાં સમાજ કલ્યાણ અધિકારીના પદ પર પોસ્ટિંગ દરમિયાન તે સમયે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયા, જ્યારે આશરે 83 કરોડ રૂપિયાના ભ્રષ્ટાચારના ખુલાસા પર તેમને ઉપરાછાપરી ઘણી ગોળીઓ મારવામાં આવી. રિંકુ રાહી હુમલા સમયે પોતાના સરકારી આવાસમાં બેડમિન્ટન રમી રહ્યા હતા. તેમને નજીકથી ઘણી ગોળીઓ મારવામાં આવી. ગોળીઓ તેમના જડબા અને ચહેરાને વીંધી ગઈ. આની અસર એ થઈ કે આ હુમલામાં રિંકુએ પોતાની જમણી આંખની રોશની ગુમાવી દીધી, એક કાનથી સંભળાવવાનું બંધ થઈ ગયું અને તેમનો ચહેરો ઘણો બગડી ગયો. ઘણા મહિના હોસ્પિટલમાં રહ્યા પછી તેઓ મોતને માત આપીને પાછા ફર્યા. જોકે તેઓ કાયમી ધોરણે દિવ્યાંગ થઈ ગયા.
આ હુમલા પછી રિંકુને લખનૌ નિર્દેશાલયમાં અટેચ કરી દેવામાં આવ્યા. પછી અલીગઢમાં તેમનું ટ્રાન્સફર થઈ ગયું. પછી અહીંથી સંત રવિદાસનગર અને પછી શ્રાવસ્તી મોકલી દેવામાં આવ્યા. અહીંથી લલિતપુર અને પછી હાપુડ અને ત્યાંથી બલિયા બદલી થતી રહી. રિંકુ આ દરમિયાન કર્તવ્ય પાલનની સાથે જ અભ્યાસ પણ કરતા રહ્યા. આખરે UPSC-2021 ની પરીક્ષામાં 683મો રેન્ક મેળવીને એક મિસાલ કાયમ કરી દીધી. યુપીએસસીએ કેટલીક વિશેષ કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે વય મર્યાદામાં છૂટછાટ આપી હતી, જેનાથી રાહીને મદદ મળી અને તેઓ આઈએએસ થયા.
આઈએએસ બન્યા પછી રિંકુ રાહી ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યા, જ્યારે શાહજહાંપુર જિલ્લાની પુવાયાં તહસીલમાં એસડીએમ (SDM) ના પદ પર નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. તહસીલ પરિસરમાં કેટલાક લોકોને જાહેરમાં પેશાબ કરતા પકડવામાં આવતા સજા તરીકે ઉઠક-બેઠક કરાવી. આ લોકોમાં વકીલ અને મુન્શી પણ સામેલ હોવાની વાત પર વકીલોએ હોબાળો શરૂ કરી દીધો. રાહીએ હવે માહોલ બગડતો જોઈને પહેલા તો લોકોને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો અને પછી પોતે જ ઉઠક-બેઠક કરવા લાગ્યા. આનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો.
રિંકુએ આ પગલાને જનતા પ્રત્યેની પોતાની જવાબદારી અને તાબાના કર્મચારીઓને પ્રેરિત કરવાની કોશિશ ગણાવી, પરંતુ આ ઘટના પછી તેમની કડી આલોચના થઈ અને 30 જુલાઈ 2025 ના રોજ તેમને મહેસૂલ પરિષદ (રાજસ્વ પરિષદ) માં અટેચ કરી દેવામાં આવ્યા. મહેસૂલ પરિષદમાં તૈનાતી હોવા છતાં આશરે 2 મહિના સુધી તેમને કોઈ જવાબદારી સોંપવામાં આવી નહીં. આ વાતથી હતાશ થઈને તેમણે 29 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ ‘નો વર્ક, નો પે’ ના આધારે પગાર નહીં લેવાની વિનંતી કરી.
IAS માંથી PCS બનવાની વિનંતીનું કારણ શું?
હવે રિંકુએ પોતાને આઈએએસમાંથી ડિમોટ કરીને પીસીએસની જૂની રાજ્ય સેવામાં જવાની વિનંતી કરી છે. પોતાના રાજીનામામાં રાહીએ એ વાતનો ઉલ્લેખ કર્યો કે તેમણે જનહિત સાથે જોડાયેલા કાર્યો કરવાની પહેલ કરી, પરંતુ જરૂરી ટેકનિકલ સહયોગ તેમને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો નહીં. તેમનું કહેવું છે કે આઈએએસ તરીકે તેઓ પોતાની સામાજિક જવાબદારીઓને તે રીતે પૂરી નથી કરી શકતા, જે રીતે તેમને કરવી જોઈએ. તેથી તેઓ પાછા પીસીએસ બનીને જ જનતાની સેવા કરવા માંગે છે.
રિંકુ રાહીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ મીડિયાની હેડલાઇન્સ કે રાજનીતિ માટે આઈએએસની નોકરી નથી છોડવા માંગતા. તેમનું લક્ષ્ય રાજનીતિ કરવાનું નથી પરંતુ પોતાની સેલરીને ન્યાયોચિત ઠેરવવાનું છે, જે તેમને મળે છે. તેમની ઈચ્છા એવું કામ કરવાની છે, જેનાથી તેઓ બંધારણના સોગંદ અને જનસેવાના સંકલ્પને પૂરા કરી શકે.
શું કહે છે સરકારી નિયમ?
લોકસેવા સાથે જોડાયેલા નિયમ અનુસાર કોઈ પણ અધિકારી પોતાની સરકારી સેવા શરૂ થયાના 3 વર્ષની અંદર રાજીનામું આપે છે તો તે પોતાના મૂળ કેડરમાં પાછા ફરવાની માંગ કરી શકે છે. રિંકુ આઈએએસ ઓફિસર હોવાને કારણે તેમનું રાજીનામું હવે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ આવતા ભારત સરકારના કાર્મિક અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) પાસે મોકલવામાં આવશે. ત્યાં ટેકનિકલ તપાસ પછી રિંકુની ભવિષ્યની રાહ નક્કી કરવામાં આવશે.
રિંકુ રાહી પોતાના કર્તવ્યની સાથે જ વિદ્યાર્થીઓને સિવિલની તૈયારી કરાવતા રહ્યા. તેમના ભણાવેલા ઘણા બાળકો સરકારી સેવામાં પસંદગી પામ્યા પણ છે. અલીગઢમાં સમાજ કલ્યાણ અધિકારી રહેતા મડરાક સ્થિત આઈએએસ-પીસીએસ કોચિંગ સેન્ટરના ઈન્ચાર્જ પણ રહ્યા. આની સાથે જ તેઓ હાપુડ સ્થિત રાજકીય આઈએએસ પીસીએસ નિઃશુલ્ક કોચિંગ સેન્ટરના પ્રભારી તરીકે કાર્યરત રહ્યા.
