PM Education Loan : નવી કેન્દ્રીય યોજના ‘PM વિદ્યાલક્ષ્મી’માં એજ્યુકેશન લોન માટે કોઈ ઉચ્ચ મર્યાદા નથી. જ્યાં સુધી લોન પર વસૂલવામાં આવતા વ્યાજ પર રિબેટનો સંબંધ છે, તેના માટે 10 લાખ રૂપિયાની ઉપલી મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. એક લાખ આશાસ્પદ વિદ્યાર્થીઓને વ્યાજમાં છૂટનો લાભ મળશે. પીએમ વિદ્યાલક્ષ્મી યોજના માટે અરજીની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. જાન્યુઆરી 2025 સુધીમાં નવા ફેરફારો સાથે પોર્ટલ પણ શરૂ કરવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓની અરજીઓની સંખ્યાના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે કે કયા એક લાખ વિદ્યાર્થીઓને વ્યાજમાં રાહત મળશે.
શું કોઈ વ્યક્તિ 10 લાખ રૂપિયાથી વધુની એજ્યુકેશન લોન મેળવી શકે છે?
શિક્ષણ મંત્રાલયના ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગના સંયુક્ત સચિવ પૂર્ણેન્દુ કિશોર બેનર્જીએ જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિની ભલામણ મુજબ વિદ્યાર્થીઓને ગેરેંટર વિના શિક્ષણ લોન મળશે. વિદ્યાર્થીએ કંઈપણ ગીરવે રાખવાનું રહેશે નહીં. ભલે તે 1 લાખ રૂપિયા, 10 લાખ રૂપિયાની લોન લે કે તેની રકમ તેનાથી પણ વધુ હોય.
NIRF રેન્કિંગના આધારે ભારતની 860 ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓની પસંદગી કરવામાં આવી છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ અને નાણાકીય સેવાઓ વિભાગે ઇન્ડિયન બેંક એસોસિએશન દ્વારા તમામ બેંકો સાથે ચર્ચા કર્યા બાદ આ નિર્ણય લીધો છે.
એજ્યુકેશન લોન કેટલી અપાશે તે કેવી રીતે નક્કી થશે?
જોઈન્ટ સેક્રેટરી પૂર્ણેન્દુ કિશોર બેનર્જી કહે છે કે એજ્યુકેશન લોન માટે કોઈ અપર લિમિટ નથી. ઇન્ડિયન બેંક એસોસિએશન પાસે મોડેલ એજ્યુકેશન લોન સ્કીમ છે. તેમાં સમજાવવામાં આવ્યું છે કે લોનની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે? એજ્યુકેશન લોનની ઉપલી મર્યાદા કોર્સ ફી, હોસ્ટેલ ફી, લેપટોપનો ખર્ચ, ફૂડ ખર્ચ અને અન્ય ખર્ચને ધ્યાનમાં લીધા પછી નક્કી કરવામાં આવે છે. કોર્સ ફી અને હોસ્ટેલ ફી પણ સંસ્થાઓમાં અલગ અલગ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં લોનની જરૂરિયાત પણ અલગ હશે. તે 10 લાખથી વધુ પણ હોઈ શકે છે.
શૈક્ષણિક લોનના વ્યાજમાં રિબેટ માટેની શરતો
કેન્દ્ર સરકાર એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે 10 લાખ રૂપિયા સુધીની લોનની રકમ પર ત્રણ ટકા વ્યાજ ચૂકવશે જેમના પરિવારની વાર્ષિક આવક 8 લાખ રૂપિયાથી ઓછી છે. જો રકમ દસ લાખથી વધુ હોય તો વિદ્યાર્થીએ તેના પર વ્યાજ ચૂકવવું પડશે.
4.5 લાખ રૂપિયા સુધીની વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓને 10 લાખ રૂપિયા સુધીની લોન પર સંપૂર્ણ વ્યાજ સબવેન્શન મળશે.
જો વ્યાજ રાહત માટેની અરજી રૂ. 1 લાખથી ઓછી હોય તો દરેકને લાભ મળશે. જો વધુ અરજીઓ હશે, તો પ્રથમ રાજ્ય મુજબના સ્લોટ આંતર રાજ્ય વિતરણ અનુસાર ફાળવવામાં આવશે. રાજ્યમાં કયા વિદ્યાર્થીઓ ટેકનિકલ અને વ્યવસાયિક શિક્ષણમાં છે તે જોવામાં આવશે. તેમને પ્રાથમિકતા મળશે. ત્યાર બાદ જોવામાં આવશે કે સરકારી સંસ્થાઓમાં કેટલા વિદ્યાર્થીઓ છે.
દર વર્ષે કેટલા વિદ્યાર્થીઓને લોન મળશે?
ઓલ ઈન્ડિયા સર્વે ઓફ હાયર એજ્યુકેશન 2022 (AISHE રિપોર્ટ)ના આધારે એવું જોવામાં આવ્યું છે કે દર વર્ષે આ 860 સંસ્થાઓમાં લગભગ 22 લાખ વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, આ તમામ વિદ્યાર્થીઓ લોન માટે પાત્ર બનશે. જેની જરૂર હોય તેઓ અરજી કરી શકશે. દેશમાં કુલ 20 IIM છે, જેની ફી 16 થી 25 લાખ રૂપિયા સુધીની છે. IIT ફી પણ લાખોમાં છે. આવી સ્થિતિમાં યુનિવર્સિટીમાં ભણતા વિદ્યાર્થીને ઓછી લોનની જરૂર પડશે અને જો IIMના વિદ્યાર્થીને લોન જોઈતી હોય તો તેને વધુ લોનની જરૂર પડશે.
