Use Of Ai In NTA: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ હવે ફક્ત અભ્યાસ પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ ભરતી પ્રક્રિયા અને પરીક્ષાઓમાં પણ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. વિશ્વના અનેક દેશોમાં પરીક્ષાઓમાં AI ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શરૂ થઈ ગયો છે, અને હવે ભારત પણ આ દિશામાં પગલા ભરી રહ્યું છે. ખાસ કરીને સરકારી નોકરી માટે તૈયારી કરતા લાખો યુવાઓ માટે આ મોટો ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે.
AI-પ્રોક્ટર્ડ પરીક્ષા શું છે?
AI-પ્રોક્ટર્ડ પરીક્ષા એ એવી ડિજિટલ પરીક્ષા છે, જેને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા મોનિટર કરવામાં આવે છે. કેમેરા, માઇક્રોફોન અને સ્ક્રીન એક્ટિવિટીના માધ્યમથી ઉમેદવારની દરેક હરકત પર નજર રાખવામાં આવે છે. જો સ્ક્રીન વારંવાર બદલાય, અવાજ આવે કે ફ્રેમમાં કોઈ બીજો વ્યક્તિ દેખાય, તો સિસ્ટમ તરત જ એલર્ટ આપે છે.
ભારતમાં AI આધારિત પરીક્ષાની જરૂર શા માટે?
ભારતમાં દર વર્ષે SSC, IBPS, NEET, JEE, UGC NET, CUET જેવી પરીક્ષાઓમાં કરોડો ઉમેદવારો બેસે છે. આ પરીક્ષાઓને પારદર્શક અને સુરક્ષિત રીતે યોજવી મોટો પડકાર છે. AIના ઉપયોગથી નીચેના ફાયદા મળી શકે છે:
- મોટા સ્તરે મેનેજમેન્ટ સરળ બનશે, એક સાથે લાખો ઉમેદવારોની પરીક્ષા લેવાઈ શકશે.
- નકલ અને પેપર લીક પર નિયંત્રણ મળશે, કારણ કે AI સતત દેખરેખ રાખશે.
- ખર્ચ ઘટશે, પ્રિન્ટિંગ અને લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.
- ઝડપી પરિણામ મળશે, ખાસ કરીને ઑબ્જેક્ટિવ ટાઈપ પરીક્ષાઓમાં.
2025માં શરૂ થયેલી મુખ્ય પહેલો
- NTAએ ઑનલાઇન પ્રેક્ટિસ ટેસ્ટમાં AI આધારિત મોનિટરિંગનો પાયલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે.
- મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં હાઇબ્રિડ મોડેલ પર પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે, જ્યાં સેન્ટરમાં માનવીય દેખરેખ સાથે AI પણ જોડાયેલું છે.
- અનેક પ્રાઇવેટ ટેસ્ટિંગ કંપનીઓ સરકારી સંસ્થાઓ સાથે મળીને AI આધારિત પરીક્ષા પ્લેટફોર્મ વિકસાવી રહી છે.
AI આધારિત પરીક્ષાઓના પડકારો
AIના ફાયદા જેટલા મોટા છે, એટલા જ કેટલાક ગંભીર પડકારો પણ છે:
- ડિજિટલ ગેપ – ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ અને ડિવાઇસની અછત.
- પ્રાઇવસી ચિંતાઓ – ચહેરાની ઓળખ, સ્ક્રીન અને અવાજની રેકોર્ડિંગને કારણે ડેટા સુરક્ષા પ્રશ્નો.
- ટેક્નિકલ બાયસ – ભાષા, પ્રકાશ અથવા ચહેરાની રચના પર આધારિત ખામીઓથી ભેદભાવ શક્ય.
- ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની અછત – દરેક પરીક્ષા કેન્દ્રમાં પૂરતી ડિજિટલ સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી.
સમગ્ર રીતે જોઈએ તો AI આધારિત પરીક્ષાઓ હવે ભવિષ્ય નહીં પરંતુ હકીકત બની રહી છે. જો સરકાર યોગ્ય નીતિઓ બનાવે, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવે અને પ્રાઇવસીની ચિંતાઓ દૂર કરે, તો ભારતમાં પરીક્ષાઓ વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બની શકે છે.
