Gujarat Anti-Snake Venom: ગુજરાતમાં દર વર્ષે સાપના કરડવાથી લગભગ 2100 લોકોના મૃત્યુ થાય છે. ગુજરાત સરકારે સાપના કરડવાથી થતા મૃત્યુને ઘટાડવા માટે એક મોટી પહેલ શરૂ કરી હતી. આ અંતર્ગત સરકારે વલસાડના ધરમપુર સ્થિત સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટને સ્થાનિક સાપનું ઝેર એકત્રિત કરવાનું કામ સોંપ્યું હતું, જેથી ગુજરાત પોતાનું એક સ્થાનિક એન્ટી-સ્નેક વેનમ બનાવી શકે. હવે આ સમગ્ર પહેલમાં એક નિર્ણાયક વળાંક આવ્યો છે. ગુજરાતે તેલંગાણાની એક લાઇસન્સ પ્રાપ્ત એન્ટી-સ્નેક વેનમ ઉત્પાદક કંપનીને રાજ્યના ઝેરી સાપમાંથી કાઢવામાં આવેલું ઝેર સોંપી દીધું છે.
ગુજરાત પાસે હશે પોતાનું એન્ટી-સ્નેક વેનમ
રાજ્ય સરકારના એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ટૂંક સમયમાં જ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલની પહેલ પર શરૂ થયેલી આ કવાયત સારા સમાચાર તરીકે સામે આવશે. ગુજરાતને ટૂંક સમયમાં જ તેનું પોતાનું વિશિષ્ટ એન્ટી-સ્નેક વેનમ મળી જશે. રાજ્યના વન અને પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાનું કહેવું છે કે ટૂંક સમયમાં જ ગુજરાતમાં સર્પદંશથી થતા મૃત્યુને ઘટાડી લેવામાં આવશે. ગુજરાત સરકારે આ પહેલ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં વર્ષ 2024માં ભારત સરકાર દ્વારા ‘નેશનલ એક્શન પ્લાન ફોર પ્રિવેન્શન એન્ડ કન્ટ્રોલ ઓફ સ્નેકબાઈટ એન્વેનોમિંગ (NAP-SE)’ હેઠળ કરી હતી.
Gujarat is taking a significant step towards reducing snakebite-related fatalities by developing its own Region-Specific Anti-Snake Venom.
The Snake Research Institute (SRI) at Dharampur has scientifically collected and lyophilized (freeze-dried) venom from venomous snake… pic.twitter.com/MionIZYLfv
— Arjun Modhwadia (@arjunmodhwadia) July 5, 2026
તેલંગાણાની કંપની બનાવશે એન્ટી વેનમ
રાજ્યના વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુરમાં સ્થિત સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SRI) એ ગુજરાતમાં જોવા મળતી સાપની ચાર મુખ્ય ઝેરી પ્રજાતિઓનું લાયોફિલાઈઝ્ડ (ફ્રીઝ-ડ્રાઈડ એટલે કે સૂકા પાવડર સ્વરૂપ) ઝેર તેલંગાણા સ્થિત એક લાઇસન્સ પ્રાપ્ત એન્ટી-સ્નેક વેનમ બનાવતી કંપનીને સોંપ્યું છે. જ્યારે આ એન્ટી-સ્નેક વેનમ ગુજરાતમાં ઉપલબ્ધ થશે, ત્યારે રાજ્યમાં સાપના ડંખથી થતા મૃત્યુને ઘટાડી શકાશે. આ સાથે જ, તેનાથી વર્ષ 2030 સુધીમાં સર્પદંશથી થતા મૃત્યુમાં 50 ટકાનો ઘટાડો કરવાના ભારતના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યમાં મોટું યોગદાન મળશે. ગુજરાત ફોરેસ્ટ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (GFRF) ના તાબા હેઠળ કાર્યરત સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે એન્ટી-સ્નેક વેનમ બનાવતી તેલંગાણા સ્થિત કંપની મેસર્સ વિન્સ બાયોપ્રોડક્ટ્સ લિમિટેડને આ ઝેર સોંપ્યું.
કયા સાપનું ઝેર સોંપવામાં આવ્યું
ઇન્ડિયન કોબ્રા
કોમન ક્રેટ
રસેલ્સ વાઇપર
સો-સ્કેલ્ડ વાઇપર
સાપ-વીંછીની વેક્સિન બનાવે છે કંપની
આ કંપની સાપ અને વીંછીના કરડવા પર તેના ઉપચાર માટે જીવન રક્ષક વેક્સિન (એન્ટીસેરા) તથા ટિટનેસ, ડિપ્થેરિયા અને ગેંગરીન રોધી વેક્સિન બનાવવાનું કામ કરે છે. ગુજરાત વન વિભાગ દ્વારા આ કંપનીને સોંપવામાં આવેલા ઝેરમાં 33.37 ગ્રામ ઇન્ડિયન કોબ્રા, 2.67 ગ્રામ કોમન ક્રેટ, 30.82 ગ્રામ રસેલ્સ વાઇપર અને 1.71 ગ્રામ સો-સ્કેલ્ડ વાઇપરનું ઝેર સામેલ છે. હવે આ કંપની ગુજરાતના ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ એન્ટી-સ્નેક વેનમ બનાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. આ વેક્સિનનો પ્રથમ જથ્થો ગુજરાતને ટૂંક સમયમાં મળવાની શક્યતા છે.
