Gujarat IPS Politics: ગુજરાતના રાજકારણમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીઓ નિવૃત્તિ બાદ તુરંત જ સત્તાધારી પક્ષનો ખેસ ધારણ કરતા હોય તેવા અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. તાજેતરમાં આઈપીએસ અધિકારી મનોજ નિનામાએ પોલીસની નોકરી છોડીને ભાજપમાંથી જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણી લડવાની તૈયારી બતાવી છે, જેણે વહીવટી તંત્રની પારદર્શિતા પર મોટા પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો મૂક્યા છે. જ્યારે કોઈ અધિકારી યુનિફોર્મ ઉતારીને સીધો રાજકીય મેદાનમાં ઉતરે છે, ત્યારે પ્રજામાં એવી શંકા જાગે છે કે શું તેમણે પોતાની ફરજ દરમિયાન સત્તાધારી પક્ષના હિતમાં કામ કરીને આ રાજકીય ટિકિટ મેળવી છે?
સત્તાની જી-હજૂરી અને બદલામાં મળતા રાજકીય ઇનામો
લોકશાહીમાં આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારીઓ પાસેથી નિષ્પક્ષ કામગીરીની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ દેખાઈ રહી છે. એવા આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે કે જે અધિકારીઓ સત્તાધારી પક્ષના ઈશારે કામ કરે છે અથવા તેમના વિવાદાસ્પદ નિર્ણયોને સમર્થન આપે છે, તેમને નિવૃત્તિ પછી ચૂંટણીની ટિકિટ કે અન્ય મહત્વના હોદ્દાઓ ભેટમાં આપવામાં આવે છે. આ પ્રકારની ‘દલાલી’ વહીવટી માળખાને નબળું પાડે છે અને પ્રામાણિક અધિકારીઓનું મનોબળ તોડે છે. જો અધિકારીઓ પહેલેથી જ રાજકીય એજન્ડા સાથે કામ કરતા હોય, તો તેમની કાયદો અને વ્યવસ્થા પ્રત્યેની વિશ્વસનીયતા શૂન્ય થઈ જાય છે.
ગુજરાતના જાણીતા કિસ્સાઓ અને સિસ્ટમ સામે વધતો અસંતોષ
ગુજરાત કેડરના અનેક અધિકારીઓ જેવા કે કે.ડી. પંત, પી.સી. બારોટ અને સંજય પ્રસાદ જેવા નામો અવારનવાર રાજકીય નિકટતાને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. કેટલાક અધિકારીઓ નિવૃત્તિ બાદ સીધા ભાજપમાં જોડાયા તો કેટલાક પડદા પાછળ રહીને સત્તાના કેન્દ્રમાં સક્રિય રહ્યા છે. ખાખી અને ખાદી વચ્ચેની આ ધૂંધળી રેખા સામાન્ય નાગરિકો માટે જોખમરૂપ છે, કારણ કે જ્યારે રક્ષક જ રાજકારણી બની જાય ત્યારે ન્યાયની આશા રાખવી મુશ્કેલ બને છે. આ પરિસ્થિતિએ સાબિત કર્યું છે કે ઘણા ઉચ્ચ અધિકારીઓ માટે સરકારી નોકરી એ માત્ર રાજકારણમાં પ્રવેશવા માટેનું એક પગથિયું બની ગઈ છે.
લોકશાહીના રક્ષણ માટે કડક માર્ગદર્શિકાની અનિવાર્યતા
વહીવટી સત્તા અને રાજકારણ વચ્ચેના આ મિલાપીપણાને રોકવા માટે હવે સમય આવી ગયો છે કે નિવૃત્ત અધિકારીઓના રાજકીય પ્રવેશ અંગે સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવામાં આવે. જો કોઈ અધિકારી નિવૃત્તિના તુરંત બાદ ચૂંટણી લડે છે, તો તેના ભૂતકાળના નિર્ણયોની તપાસ થવી જોઈએ જેથી ખબર પડે કે તેમણે પક્ષપાત કર્યો હતો કે નહીં. લોકશાહીના હિતમાં સિસ્ટમ પર લોકોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવો ખૂબ જરૂરી છે. જો વહીવટી અધિકારીઓ જ સત્તાના એજન્ટ બની જશે, તો સામાન્ય માણસના પ્રશ્નો અને કાયદાનું શાસન માત્ર કાગળ પર જ રહી જશે.
