Gujarat Local Body Election: ગુજરાતમાં આગામી સમયમાં યોજાનારી સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીઓ પર તોળાઈ રહેલા કાનૂની સંકટ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટે આજે (૧૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૬) એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. રાજ્ય સરકારની ૨૭ ટકા ઓબીસી (OBC) અનામત નીતિ સામે ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર રોક લગાવવાની માંગ કરતી અરજીને સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. કોર્ટના આ ચુકાદાથી રાજ્ય સરકાર અને ચૂંટણી પંચને મોટી રાહત મળી છે, કારણ કે સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલના તબક્કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અટકાવવામાં આવશે નહીં. આ નિર્ણયને કારણે હવે રાજ્યમાં ચૂંટણીનો માર્ગ મોકળો થયો છે.
પાટીદાર અગ્રણીની અરજી અને કોર્ટની કાનૂની માર્ગદર્શિકા
આ સમગ્ર વિવાદ પાટીદાર અગ્રણી દિનેશ બાંભણિયા દ્વારા કરવામાં આવેલી જાહેર હિતની અરજી (PIL) ને પગલે ઉભો થયો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસની બેન્ચ સમક્ષ આ મામલે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી, જેમાં ૨૭ ટકા OBC અનામતની નીતિને ગેરબંધારણીય ગણાવીને સ્ટે મૂકવાની રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે સીધો હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કરતા અરજદારને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં જવા માટે આદેશ આપ્યો છે. હવે આ જટિલ કાનૂની લડાઈ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં લડાશે અને ત્યાં જે નિર્ણય લેવાશે તે ચૂંટણી માટે આખરી ગણાશે.
અનામત નીતિ સામે ઉઠાવવામાં આવેલા ત્રણ મુખ્ય ટેકનિકલ મુદ્દા
ચૂંટણી પ્રક્રિયાને પડકારતી આ પિટિશનમાં મુખ્યત્વે ત્રણ મહત્વના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ મુદ્દો સુપ્રીમ કોર્ટના જૂના નિર્દેશ મુજબ ‘ટ્રિપલ ટેસ્ટ’ના માપદંડોનું પાલન થયો છે કે નહીં તે અંગે છે. બીજો મુદ્દો કુલ અનામતની ૫૦ ટકાની મર્યાદાનો છે; અરજદારનો દાવો છે કે SC/ST અને OBC અનામત મળીને આ મર્યાદા ઓળંગી રહી છે. ત્રીજો મુદ્દો જસ્ટિસ ઝવેરી કમિશનના રિપોર્ટ અને તેના આધારે કરવામાં આવેલી બેઠકોની ફાળવણીની તર્કસંગતતા પર સવાલ ઉઠાવે છે. આ તમામ મુદ્દાઓ હવે હાઈકોર્ટની તપાસ હેઠળ રહેશે.
રાજ્ય સરકારનું વલણ અને આગામી કાયદાકીય સ્થિતિ
રાજ્ય સરકાર ૨૭ ટકા OBC અનામત આપવાના પોતાના નિર્ણય પર મક્કમ છે અને તેને કાયદાકીય રીતે યોગ્ય ઠેરવવા માટે પૂરી તૈયારી કરી રહી છે. સરકારનું માનવું છે કે ઝવેરી કમિશનની ભલામણો મુજબ પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓમાં પછાત વર્ગોને પૂરતું પ્રતિનિધિત્વ આપવું બંધારણીય રીતે અનિવાર્ય છે. હવે જ્યારે આ મામલો ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ટ્રાન્સફર થયો છે, ત્યારે હાઈકોર્ટની સુનાવણી પર સૌની નજર ટકેલી છે. જો હાઈકોર્ટ આ નીતિને લીલી ઝંડી આપે છે, તો ચૂંટણીઓ સમયસર યોજાશે, અન્યથા રાજકીય સમીકરણોમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
