Gujarat Uniform Civil Code: ગુજરાતમાં મોટા શહેરોની ચૂંટણી પહેલા મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલની આગેવાની હેઠળની રાજ્ય સરકારે સમાન નાગરિક ધારાનો પોતાનો વાયદો પૂરો કર્યો છે. વિધાનસભાના આ જ બજેટ સત્રમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) પર મહોર લાગશે. સરકારે જે વિધેયક વિધાનસભામાં રજૂ કર્યું છે, તેમાં જણાવાયું છે કે એકથી વધુ લગ્ન કરવા બદલ સાત વર્ષની સજા થશે. એટલું જ નહીં, ગુજરાતમાં હવે ‘બિન ફેરે હમ તેરે’ વાળો ફોર્મ્યુલા પણ નહીં ચાલે. લિવ-ઈન રિલેશનશિપમાં રહેનારાઓએ નક્કી કરેલા સમયમાં નોંધણી (રજીસ્ટ્રેશન) કરાવવી પડશે. ગુજરાતમાં ભાજપ સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાના નિયમો સૌના માટે એકસરખા રહેશે. લગ્નનું રજીસ્ટ્રેશન બે મહિનાની અંદર કરાવવું જરૂરી રહેશે. છૂટાછેડા માત્ર એક વર્ષ પછી જ શક્ય બનશે. વધુમાં, જો લગ્નનું રજીસ્ટ્રેશન કરવામાં નહીં આવે, તો 10 થી 25 હજાર રૂપિયાનો દંડ વસૂલવામાં આવશે.
આદિવાસી સમુદાય UCC થી બહાર
ઉત્તરાખંડ બાદ હવે ગુજરાતમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ એટલે કે સમાન નાગરિક સંહિતા કાયદો લાગુ થશે. રાજ્ય સરકારે બુધવારે UCC વિધેયક વિધાનસભામાં રજૂ કર્યું. UCC પેનલે મંગળવારે ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને સોંપ્યો હતો. ત્યારબાદ વિધેયકના મુસદ્દાને મંજૂરી આપીને તેને ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ બિલ પર 24 માર્ચ ના રોજ ચર્ચા થશે. UCC ના દાયરામાંથી આદિવાસી સમાજને બહાર રાખવામાં આવ્યો છે. ભાજપના સંખ્યાબળને જોતા આ બિલ પસાર થવું એ માત્ર એક ઔપચારિકતા જ છે. વિધેયકમાં ભૂપેન્દ્ર પટેલ સરકારે કડક જોગવાઈઓ કરી છે, જેમાં અનૈતિક સંબંધોને કાયદાના દાયરામાં લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
ગુજરાત UCC વિધેયકની મોટી વાતો:
કોઈ એવી વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરી શકાશે નહીં જેની સાથે લોહીનો સંબંધ (Blood Relation) હોય.
લગ્નના 60 દિવસની અંદર રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું ફરજિયાત રહેશે.
એક જ સમયે બે લગ્ન કરવા પર પ્રતિબંધ છે.
રજીસ્ટ્રેશન વગર 1 મહિનાથી વધુ લિવ-ઈનમાં રહેવા બદલ 3 મહિનાની જેલ અથવા 10 હજારનો દંડ.
લિવ-ઈન સંબંધથી જન્મેલા બાળકોને ‘વૈધ’ માનવામાં આવશે. જો પત્નીને છોડી દેવામાં આવે, તો તે ભરણપોષણની હકદાર રહેશે.
પરંપરા કે પર્સનલ લો હેઠળ અપાયેલા છૂટાછેડા માન્ય ગણાશે નહીં. ધર્મ પરિવર્તન, ગંભીર માનસિક બીમારી, અથવા 7 વર્ષથી ગુમ હોવાના આધારે છૂટાછેડા લઈ શકાશે.
જો પતિ-પત્ની એક વર્ષ કે તેથી વધુ સમયથી અલગ રહેતા હોય, તો તેઓ પરસ્પર સંમતિથી પણ છૂટાછેડા લઈ શકે છે.
બે મહિનામાં કરાવવું પડશે લગ્નનું રજીસ્ટ્રેશન
ગુજરાત UCC વિધેયક અનુસાર, કપલ્સે એક મહિનાની અંદર પોતાના લિવ-ઈન રિલેશનશિપનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું જરૂરી રહેશે. જો કોઈ પાર્ટનર 21 વર્ષથી ઓછી ઉંમરનો હોય, તો તેના માતા-પિતા કે વાલીને તેની જાણ કરવામાં આવશે. નવા લગ્નનું રજીસ્ટ્રેશન બે મહિનાની અંદર કરાવવું અનિવાર્ય રહેશે, તેમ ન કરવા બદલ 10 થી 25 હજાર રૂપિયાનો દંડ થઈ શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, જ્યારે 1995 માં ગુજરાતમાં વિધાનસભા ચૂંટણી થઈ હતી, ત્યારે પાર્ટીના જાહેરનામામાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ કરવાનો મુદ્દો સામેલ હતો. ભાજપે સમાન નાગરિક ધારાનો મુદ્દો સૌથી પહેલા 1987 માં ઉઠાવ્યો હતો.
