High Court Teacher Case: ગુજરાતમાં એક શિક્ષકની નિમણૂક થઈ. તેમણે ૧૬ વર્ષ શિક્ષણ વિભાગમાં નોકરી કરી. ત્યારબાદ શિક્ષકનું અવસાન થયું. શિક્ષકની પત્નીને પતિના મૃત્યુ બાદ પેન્શન મળવા લાગ્યું. તેમણે આશરે ૧૭ વર્ષ સુધી પેન્શન લીધું પણ એક દિવસ અચાનક તેમનું પેન્શન રોકી દેવામાં આવ્યું. જાણવા મળ્યું કે તેમના પતિની નિમણૂક જ રદ કરી દેવામાં આવી હતી. તેમને આપવામાં આવેલા તમામ ગ્રાન્ટના લાભ પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્યા. વિભાગે આ નિર્ણયનો આદેશ જાહેર કર્યો. મામલો ગુજરાત હાઈકોર્ટ પહોંચ્યો અને હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારના તે આદેશને રદ કરી દીધો.
આ મામલામાં, હર્ષદ ભાવસાર અને અન્ય પાંચ લોકોની ૧૯૮૮માં સુજ્ઞાન એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટે પોતાની શાળામાં શિક્ષક તરીકે નિમણૂક કરી હતી. પદ માટે જરૂરી લાયકાતની પુષ્ટિ થયા બાદ, ૧૯૮૯માં જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીએ તેમની નિમણૂકને રેગ્યુલર કરી દીધી હતી. ૧૬ વર્ષ સુધી સેવા આપ્યા બાદ, ૨૦૦૪માં ભાવસારનું અવસાન થયું.
નોકરીના ૩૩ વર્ષ બાદ રદ કરી સર્વિસ
શિક્ષણ વિભાગે ભાવસારની વિધવા, મનોરમાને કૌટુંબિક પેન્શન આપવાનું શરૂ કર્યું હતું. ૨૦૨૧માં, શાળાના ડાયરેક્ટરે શાળાના છ શિક્ષકો અને એક લાઈબ્રેરિયનની નિમણૂક રદ કરી દીધી, જેમાં ભાવસાર પણ સામેલ હતા. સાથે જ, ગ્રાન્ટના લાભ પાછા ખેંચી લીધા, કર્મચારી નંબર રદ કરી દીધા અને ડાયરેક્ટ સેલેરી સ્કીમ હેઠળ પગારની ચુકવણી રોકી દીધી.
૨૦૧૫માં થઈ હતી ફરિયાદ, પછી તપાસ
સરકારે આ કાર્યવાહી ૨૦૧૫માં શાળાના તત્કાલીન આચાર્યના પતિની ફરિયાદ બાદ શરૂ કરી હતી, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે નિમણૂકો ભરતી નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને કરવામાં આવી હતી. સરકારે આ આધાર પર નિમણૂકો રદ કરી દીધી કે તે બનાવટી દસ્તાવેજો પર આધારિત હતી, ‘નો-ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ’ લીધા વગર, જાહેરાત છાપ્યા વગર અને એમ્પ્લોયમેન્ટ એક્સચેન્જથી નામ માંગ્યા વગર કરવામાં આવી હતી, જેનાથી સરકારી તિજોરીને ૬ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું હતું.
હાઈકોર્ટે કહ્યું કે ૩ દાયકાથી વધુ સમય થયો, હવે નોકરીઓ રદ ન થઈ શકે
શાળા ટ્રસ્ટ અને પ્રભાવિત કર્મચારીઓ (જેમાં ભાવસારની વિધવા પણ સામેલ હતી) એ ૨૦૨૧માં હાઈકોર્ટમાં આ આદેશને પડકાર્યો. સિંગલ-જજ બેન્ચે સરકારના નિર્ણયને રદ કરતા કહ્યું કે ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય વીતી ગયા બાદ નિમણૂકો રદ કરી શકાય નહીં.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે શું કહ્યું
અપીલને ફગાવી દેતા, જસ્ટિસ એન. એસ. સંજય ગૌડા અને જસ્ટિસ જે. એલ. ઓદેદરાની ડિવિઝન બેન્ચે કહ્યું કે જો કોઈ નિમણૂક ૧૯૮૮માં કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૮૯માં રેગ્યુલર કરવામાં આવી હતી, તો નિમણૂકના આશરે ૩૩ વર્ષ બાદ રાજ્ય તેના પર સવાલ ઉઠાવી શકે નહીં અથવા તેને પડકારી શકે નહીં. બેન્ચે કહ્યું કે કર્મચારીની વિધવાને ફેમિલી પેન્શન આપ્યા બાદ, રાજ્ય હવે તે નિમણૂક પર જ સવાલ ઉઠાવી રહ્યું છે જેને તેના પોતાના અધિકારીઓએ રેગ્યુલર કરી હતી. અમારી દ્રષ્ટિએ, સિંગલ જજે નિમણૂક રદ કરવાના આદેશને યોગ્ય રીતે રદ કર્યો અને કહ્યું કે રાજ્ય આટલી મોડી નિમણૂક રદ કરવા માટે પોતાની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરી શકે નહીં.
